Lấy hiệu quả thực thi làm thước đo trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Sáu nhóm nhiệm vụ tạo chuyển biến trong bảo vệ người tiêu dùng

Tại Hội nghị phổ biến và triển khai Kết luận số 207-KL/TW ngày 10/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vừa được Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia tổ chức, ông Trịnh Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức bảo vệ người tiêu dùng trong giai đoạn mới.

Cụ thể hóa Kết luận số 207-KL/TW, ngày 5/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 87/NQ-CP kèm Chương trình hành động của Chính phủ. Tiếp đó, ngày 13/5/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 1116/QĐ-BCT về Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương thực hiện Nghị quyết số 87/NQ-CP.

Theo ông Trịnh Anh Tuấn, các chương trình, kế hoạch hành động được ban hành trong bối cảnh phương thức kinh doanh và hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh chóng. Thương mại điện tử, giao dịch xuyên biên giới, quảng cáo và bán hàng trên không gian mạng ngày càng phát triển, trong khi những yêu cầu về chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ dữ liệu cá nhân và xử lý vi phạm ngày càng cao.

Trong bối cảnh đó, công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đòi hỏi cách tiếp cận mới, với sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và chính người tiêu dùng.

Chương trình hành động xác định bốn mục tiêu lớn: cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp tại Kết luận số 207-KL/TW; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý nhà nước; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, nhất là người đứng đầu; đồng thời kiến tạo môi trường tiêu dùng an toàn, bền vững, góp phần củng cố niềm tin của người dân và cộng đồng quốc tế.

"Yêu cầu đặt ra là quá trình triển khai phải nghiêm túc, thiết thực, tránh hình thức; bảo đảm đồng bộ với các chủ trương, chính sách có liên quan và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, đặc biệt là người đứng đầu. Mỗi nhiệm vụ phải gắn với kế hoạch, lộ trình, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả cụ thể", ông Trịnh Anh Tuấn nhấn mạnh.

Để đưa các yêu cầu trên vào thực tiễn, theo Chủ tịch Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia, Chương trình hành động xác định sáu nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao quát từ nâng cao trách nhiệm, hoàn thiện thể chế đến tăng cường thực thi, ứng dụng công nghệ và hợp tác quốc tế.

Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm chỉ đạo. Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt Chỉ thị số 30-CT/TW, Kết luận số 207-KL/TW, đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Đồng thời, nghiên cứu xây dựng tiêu chí đánh giá kết quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng gắn với mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật. Tiếp tục rà soát, tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm. Bộ Công Thương tập trung hoàn thiện các quy định về bảo vệ người tiêu dùng, thương mại điện tử, quản lý nền tảng, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm; các bộ, ngành hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực được giao.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật. Tăng cường phối hợp liên ngành trong phòng ngừa, cảnh báo, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; củng cố đầu mối tiếp nhận, giải quyết phản ánh, khiếu nại. Trọng tâm kiểm soát là thương mại điện tử, giao dịch xuyên biên giới, hàng giả, hàng kém chất lượng, quảng cáo sai lệch, lừa đảo và các hành vi gây bất lợi cho người tiêu dùng.

Thứ tư, phát huy vai trò xã hội, doanh nghiệp và chuyển đổi số. Huy động sự tham gia của tổ chức xã hội, doanh nghiệp; thúc đẩy hòa giải tranh chấp, đồng thời ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số trong tư vấn, cảnh báo vi phạm, truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ người tiêu dùng.

Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế. Đẩy mạnh hợp tác song phương, đa phương, nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp tiêu dùng xuyên biên giới, thu hồi sản phẩm có khuyết tật và xử lý vụ việc có yếu tố nước ngoài; tăng cường phối hợp ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng qua biên giới.

Thứ sáu, đổi mới tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Tăng cường truyền thông chính sách, pháp luật và kỹ năng tiêu dùng, chú trọng nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương; chủ động cảnh báo các phương thức, thủ đoạn vi phạm mới, qua đó nâng cao khả năng tự bảo vệ của người dân.

Lấy hiệu quả thực thi làm thước đo

Có thể thấy, Nghị quyết số 87/NQ-CP đánh dấu bước chuyển chiến lược trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, để sáu nhóm nhiệm vụ không dừng lại ở kế hoạch, Nghị quyết số 87/NQ-CP đặt trọng tâm vào tổ chức thực hiện. Các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố phải căn cứ nhiệm vụ được giao để xây dựng kế hoạch cụ thể; các tổ chức xã hội, đoàn thể và Hội Bảo vệ người tiêu dùng tham gia tuyên truyền, vận động, hỗ trợ người dân và phối hợp giám sát quá trình thực hiện.

Theo ông Trịnh Anh Tuấn, Bộ Công Thương giữ vai trò cơ quan chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tham mưu Chính phủ trong chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, sơ kết, tổng kết và báo cáo kết quả triển khai.

Đáng chú ý, Phụ lục Chương trình hành động xác định cụ thể từng nhiệm vụ gắn với cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, sản phẩm và thời hạn hoàn thành. Ông Trịnh Anh Tuấn đề nghị các cơ quan, tổ chức rà soát kỹ nhiệm vụ được giao, chủ động xây dựng kế hoạch triển khai, bảo đảm rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và có thể đánh giá được kết quả.

Nhìn tổng thể, tinh thần của Nghị quyết số 87/NQ-CP là cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành những nhiệm vụ có địa chỉ thực hiện, phân định trách nhiệm từ Trung ương đến địa phương, đề cao vai trò người đứng đầu và huy động sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức xã hội cũng như người tiêu dùng.

Quan trọng hơn, hiệu quả của công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải được đo bằng những chuyển biến thực chất trên thị trường. Đó là chuyển từ bị động xử lý sang chủ động phòng ngừa; từ xử lý vi phạm khi đã phát sinh sang nhận diện, cảnh báo sớm rủi ro; từ thực hiện đơn lẻ sang phối hợp liên ngành; đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong quản lý.

"Đích đến là một môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch, trách nhiệm và thuận tiện hơn, nơi vi phạm được phát hiện, xử lý kịp thời, doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm và quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng được bảo vệ ngày càng hiệu quả", Trịnh Anh Tuấn cho hay.

Nghị quyết yêu cầu khẩn trương rà soát, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, định hướng mới của Đảng vào hệ thống pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các lĩnh vực liên quan. Trong đó, Bộ Công Thương chủ trì rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; hoàn thiện văn bản hướng dẫn Luật Thương mại điện tử theo hướng tăng bảo vệ người tiêu dùng, siết quản lý nền tảng, bảo đảm minh bạch; xây dựng, hoàn thiện văn bản về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và lĩnh vực có liên quan.