Lãnh đạo Đèo Cả: Doanh nghiệp Việt vẫn phải "mượn" hồ sơ đối tác ngoại để làm dự án lớn

Nêu hàng loạt rào cản khiến doanh nghiệp xây dựng khó bứt phá

Chiều 27/06/2026, tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì, Công ty CP Tập đoàn Đèo Cả đã nêu nhiều vướng mắc mà cộng đồng doanh nghiệp xây dựng trong nước đang gặp phải.

Theo Chủ tịch HĐQT Hồ Minh Hoàng, tiêu chí về hợp đồng tương tự trong hoạt động đấu thầu hiện vẫn được áp dụng theo hướng cứng nhắc. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp Việt dù có năng lực quản trị, kinh nghiệm tổ chức thi công và khả năng huy động nguồn lực vẫn phải liên danh hoặc sử dụng hồ sơ năng lực của đối tác nước ngoài mới đủ điều kiện tham gia các dự án trọng điểm.

Ông Hoàng cho rằng thực trạng này không chỉ làm phát sinh chi phí, gia tăng thất thoát ngoại tệ mà còn làm giảm cơ hội tích lũy kinh nghiệm và nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, quy định giới hạn tỷ lệ giao thầu phụ khoảng 30% giá trị gói thầu được đánh giá là chưa phù hợp với mô hình tổng thầu hiện đại. Theo Đèo Cả, cơ chế này làm giảm khả năng liên kết giữa các doanh nghiệp chuyên ngành, hạn chế quá trình chuyển giao công nghệ và cản trở việc hình thành hệ sinh thái nhà thầu nội địa.

Doanh nghiệp cũng cho rằng việc nhiều dự án tiếp tục được chia thành nhiều gói thầu với nhiều đầu mối triển khai khiến trách nhiệm bị phân tán, công tác điều phối gặp khó khăn và hiệu quả thực hiện chưa được tối ưu.

Ngoài những vướng mắc về cơ chế đấu thầu, bài toán huy động nguồn vốn trung và dài hạn cũng được xem là trở ngại lớn đối với các dự án hạ tầng, đặc biệt là dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Theo Đèo Cả, quy mô đầu tư của nhiều dự án lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm nghìn tỷ đồng, vượt khả năng cấp tín dụng của nhiều tổ chức tài chính.

Không chỉ vậy, nhà đầu tư còn phải đối mặt với nhiều yếu tố rủi ro như thay đổi chính sách, điều chỉnh phương án tổ chức giao thông, miễn hoặc dừng thu phí hay đầu tư các tuyến đường song hành làm ảnh hưởng đến doanh thu và phương án tài chính. Trong khi đó, cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu theo Luật PPP vẫn chưa được triển khai hiệu quả trên thực tế.

Đề xuất 5 nhóm giải pháp để gỡ "nút thắt" cho doanh nghiệp Việt

Từ thực tế trên, Đèo Cả kiến nghị Chính phủ sớm cụ thể hóa Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân bằng các cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp Việt có điều kiện tham gia sâu hơn vào lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Doanh nghiệp đề xuất ưu tiên giao vai trò tổng thầu hoặc nhà thầu chính tại các dự án trọng điểm quốc gia cho những doanh nghiệp trong nước có năng lực thực tiễn. Đồng thời, các nhà thầu nước ngoài tham gia dự án sử dụng nguồn vốn trong nước cần có trách nhiệm chuyển giao công nghệ, góp phần giúp doanh nghiệp Việt từng bước làm chủ kỹ thuật và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Đèo Cả cũng kiến nghị rà soát quy định về tỷ lệ giao thầu phụ theo hướng tăng quyền chủ động cho tổng thầu, chuyển từ quản lý theo tỷ lệ sang kiểm soát chất lượng đầu ra và trách nhiệm toàn diện của đơn vị thực hiện đối với dự án.

Về nguồn vốn, doanh nghiệp đề xuất hoàn thiện cơ chế huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, đặc biệt là PPP, đồng thời đa dạng hóa các kênh huy động từ hệ thống ngân hàng, các tổ chức tài chính và những công cụ tài chính dài hạn để đáp ứng nhu cầu đầu tư.

Ngoài ra, Đèo Cả kiến nghị thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý đầu tư xây dựng thông qua việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nhận giá trị pháp lý của mô hình thông tin công trình (BIM), xây dựng thư viện BIM quốc gia và nền tảng dữ liệu dùng chung nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Doanh nghiệp cũng đề xuất ban hành chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành hạ tầng, tập trung vào các lĩnh vực như thi công hầm, cầu, đường sắt tốc độ cao, BIM và công nghệ xây dựng hiện đại, đồng thời mở rộng mô hình đào tạo gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn của các dự án lớn.