Lãi suất qua đêm thấp nhất từ đầu năm, vì sao các kỳ hạn dài vẫn neo cao?

Diễn biến trên thị trường liên ngân hàng tuần qua cho thấy bức tranh thanh khoản đang phân hóa rõ nét. Trong khi lãi suất qua đêm giảm xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm nhờ các biện pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), các kỳ hạn từ hai tuần đến một tháng lại tiếp tục neo ở vùng cao, phản ánh kỳ vọng thận trọng của hệ thống đối với triển vọng nguồn vốn trong thời gian tới.

Trong tuần 20-24/7, mặt bằng lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng phân hóa rõ nét khi các kỳ hạn ngắn giảm mạnh, trong khi các kỳ hạn dài tiếp tục đi lên. Chốt phiên 24/7, lãi suất qua đêm còn 2,5%/năm, giảm 1,4 điểm phần trăm so với cuối tuần trước và là mức thấp nhất ghi nhận từ đầu năm 2026. Lãi suất kỳ hạn 1 tuần cũng giảm 1,3 điểm phần trăm xuống còn 3,35%/năm.

Ở chiều ngược lại, lãi suất kỳ hạn 2 tuần tăng lên 5,6%/năm, cao hơn 0,2 điểm phần trăm, còn kỳ hạn 1 tháng tăng thêm 0,3 điểm phần trăm lên 7,3%/năm. Diễn biến trái chiều này khiến đường cong lãi suất dốc lên đáng kể, với chênh lệch giữa lãi suất qua đêm và kỳ hạn 2 tuần lên tới 3,1 điểm phần trăm, còn khoảng cách giữa kỳ hạn qua đêm và 1 tháng đạt gần 4,8 điểm phần trăm.

Theo đánh giá của thị trường, các biện pháp nới điều kiện nguồn vốn của NHNN, gồm điều chỉnh tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn cũng như cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên huy động (LDR), đã góp phần cải thiện đáng kể thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, việc lãi suất kỳ hạn dài vẫn tăng cho thấy dòng tiền dồi dào mới chủ yếu tập trung ở nhu cầu rất ngắn hạn.

Khoảng cách lớn giữa các kỳ hạn cũng phản ánh nhu cầu vay vốn trung và dài hạn vẫn ở mức cao, trong khi các tổ chức tín dụng trở nên thận trọng hơn khi cho vay vốn kỳ hạn dài. Điều đó khiến phần bù kỳ hạn tiếp tục được đẩy lên, dù thanh khoản ngắn hạn đã được cải thiện rõ rệt.

Áp lực này càng rõ hơn khi tăng trưởng tín dụng tiếp tục vượt tốc độ tăng huy động. Trong bối cảnh đó, dư địa điều hành chính sách tiền tệ của NHNN cũng trở nên hạn chế hơn khi rủi ro từ bên ngoài chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tái bùng phát đã đẩy giá dầu thế giới trở lại trên 90 USD/thùng, làm gia tăng nguy cơ lạm phát nhập khẩu và sức ép lên tỷ giá.

Điều này đồng nghĩa NHNN sẽ phải cân bằng khó khăn hơn giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Dù thanh khoản ngắn hạn đã được cải thiện, khả năng tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ chịu nhiều ràng buộc hơn nếu áp lực lạm phát và tỷ giá tiếp tục gia tăng.

Trong khi đó, lãi suất USD trên thị trường liên ngân hàng chỉ biến động nhẹ. Chốt phiên 24/7, lãi suất qua đêm ở mức 3,65%, giảm 0,01 điểm phần trăm; kỳ hạn 1 tuần tăng 0,01 điểm phần trăm lên 3,71%; còn các kỳ hạn 2 tuần và 1 tháng lần lượt giữ nguyên ở 3,75% và 3,8%/năm, cho thấy mặt bằng lãi suất USD nhìn chung vẫn ổn định.

Diễn biến trên thị trường mở cũng phản ánh định hướng điều hành thận trọng của NHNN. Trong tuần, cơ quan này chào thầu 19.000 tỷ đồng qua nghiệp vụ cầm cố với các kỳ hạn 7 ngày, 35 ngày và 63 ngày, lãi suất giữ nguyên 4,5%/năm. Khối lượng trúng thầu đạt 13.943,89 tỷ đồng, trong khi có 40.296,60 tỷ đồng đến hạn trên kênh cầm cố và NHNN không phát hành tín phiếu.

Tính chung cả tuần, NHNN đã hút ròng 26.352,71 tỷ đồng khỏi hệ thống thông qua thị trường mở, đánh dấu tuần hút ròng thứ ba liên tiếp. Dư nợ lưu hành trên kênh cầm cố đến cuối tuần còn 160.207,42 tỷ đồng, cho thấy nhà điều hành vẫn ưu tiên điều tiết thanh khoản theo hướng thận trọng thay vì bơm thêm vốn quy mô lớn.

Trên thị trường trái phiếu Chính phủ, nhu cầu huy động vốn cũng chưa thực sự mạnh. Tại phiên đấu thầu ngày 22/7, Kho bạc Nhà nước huy động thành công 6.124 tỷ đồng trên tổng số 13.000 tỷ đồng gọi thầu, tương đương tỷ lệ trúng thầu 47%. Trong đó, kỳ hạn 5 năm huy động 3.000 tỷ đồng, kỳ hạn 10 năm đạt 3.024 tỷ đồng, kỳ hạn 30 năm đạt 100 tỷ đồng, còn hai kỳ hạn 3 năm và 15 năm không có khối lượng trúng thầu.

Dù tỷ lệ trúng thầu chưa cao, lãi suất trúng thầu vẫn giữ nguyên ở tất cả các kỳ hạn, với 5 năm ở mức 4,18%, 10 năm là 4,35% và 30 năm là 4,59%. Theo kế hoạch, ngày 29/7, Kho bạc Nhà nước sẽ tiếp tục gọi thầu 13.000 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ ở các kỳ hạn từ 3 năm đến 30 năm.

Trên thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân đạt 16.578 tỷ đồng/phiên, tăng so với mức 13.350 tỷ đồng/phiên của tuần trước. Lợi suất trái phiếu Chính phủ biến động trái chiều khi các kỳ hạn ngắn tăng nhẹ, trong khi kỳ hạn 10 năm giữ nguyên ở 4,41%, kỳ hạn 15 năm giảm xuống 4,58% và kỳ hạn 30 năm ổn định ở 4,72%, phản ánh tâm lý thị trường vẫn khá thận trọng trước triển vọng lãi suất và các rủi ro vĩ mô trong thời gian tới.