Không chỉ dầu mỏ: Iran nắm 770 tỷ USD khoáng sản dưới lòng đất

Khi nhắc đến Iran, thế giới thường nghĩ ngay đến dầu mỏ và khí đốt. Tuy nhiên, bên dưới lớp địa tầng của quốc gia này còn là một “kho báu” khoáng sản khổng lồ, đưa Iran vào nhóm 15 nước giàu tài nguyên nhất toàn cầu.

Theo Tổ chức Khảo sát Địa chất Iran, nước này đã xác nhận khoảng 37 tỷ tấn trữ lượng khoáng sản, con số có thể lên tới 57 tỷ tấn nếu tính cả tiềm năng chưa thăm dò đầy đủ. Giá trị ước tính khoảng 770 tỷ USD, chưa bao gồm dầu khí.

Hơn 68 loại khoáng sản, kẽm đứng đầu thế giới

Dữ liệu từ Bộ Ngoại giao Iran cho thấy quốc gia này sở hữu hơn 68 loại khoáng sản. Trữ lượng kẽm được đánh giá lớn nhất thế giới; đồng và sắt xếp thứ 9; chì đứng thứ 11. Vàng được xem là lớn nhất khu vực Trung Đông.

Gần đây, Iran cũng công bố phát hiện thêm 125 triệu tấn trữ lượng tiềm năng và 85 triệu tấn tài nguyên mới, trong đó có các nguyên tố đất hiếm như lanthanum và cerium – những vật liệu quan trọng trong sản xuất nam châm vĩnh cửu, xe điện và thiết bị công nghệ cao.

Đáng chú ý, nước này xác nhận mỏ lithium đầu tiên tại tỉnh Hamadan với trữ lượng ước tính 8,5 triệu tấn, cùng sự hiện diện của cobalt và nickel tại Zanjan và Kerman – các kim loại then chốt cho ngành pin.

Vàng nổi lên như một trụ cột mới

Trong số các khoáng sản, vàng đang nổi lên như một nguồn lực chiến lược. Số liệu tổng hợp từ báo cáo của Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho thấy sản lượng vàng của Iran đã tăng mạnh trong hơn ba thập kỷ qua.

Năm 2001, sản lượng vàng chỉ đạt 192 kg. Tuy nhiên, sau khi triển khai các dự án lớn tại mỏ Mouteh (Isfahan) và đặc biệt là mỏ Zarshuran (Tây Azerbaijan), sản lượng tăng nhanh và đạt đỉnh 8,5 tấn năm 2019. Những năm gần đây duy trì quanh mức 7 tấn/năm – cao gấp hàng chục lần so với giai đoạn đầu.

Mỏ Zarshuran được xem là lớn nhất Iran và khu vực Trung Đông, với khoảng 43 triệu tấn quặng, tương đương 140 tấn vàng có thể thu hồi.

Dù còn khiêm tốn so với các quốc gia sản xuất vàng hàng đầu như Trung Quốc hay Nga, mức tăng trưởng cho thấy Iran mới chỉ khai thác một phần tiềm năng.

Dầu mỏ vẫn là trụ cột

Bên cạnh khoáng sản rắn, Iran tiếp tục là cường quốc hydrocarbon. Quốc gia này sở hữu khoảng 33.900 tỷ m³ khí đốt – lớn thứ hai thế giới – và trữ lượng dầu đã được chứng minh khoảng 208,6 tỷ thùng, đứng thứ tư toàn cầu.

Với sản lượng khoảng 3,3 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2025, Iran hiện là nhà sản xuất lớn thứ ba trong OPEC. Vị trí kiểm soát bờ bắc Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển gần 20 triệu thùng dầu/ngày, tương đương khoảng 1/5 thương mại dầu mỏ toàn cầu – càng củng cố vai trò của nước này trên bản đồ năng lượng.

Tiềm năng lớn, thách thức không nhỏ

Tổng hòa các nguồn tài nguyên – từ vàng, đồng, đất hiếm đến dầu khí – tạo cho Iran một nền tảng tự nhiên hiếm có. Tuy nhiên, để biến trữ lượng thành tăng trưởng kinh tế bền vững, quốc gia này vẫn cần giải quyết bài toán công nghệ khai thác, vốn đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Trong bức tranh dài hạn, khoáng sản – đặc biệt là vàng và các kim loại phục vụ công nghệ cao – có thể trở thành động lực bổ sung, giúp Iran đa dạng hóa nền kinh tế vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ.