Iran đối mặt vòng xoáy lạm phát gần 90%, giá thực phẩm tăng tới 180%

Xung đột tại Trung Đông đang để lại những tác động ngày càng rõ nét đối với nền kinh tế Iran khi lạm phát tăng vọt, đồng nội tệ tiếp tục mất giá và chi phí sinh hoạt leo thang. Sau nhiều năm chịu sức ép từ các lệnh trừng phạt, chiến sự đang khiến những điểm yếu của nền kinh tế này bộc lộ rõ hơn.

Theo số liệu do Trung tâm Thống kê Iran công bố ngày 27/6, lạm phát tháng 6 đã lên tới 88,6% so với cùng kỳ năm trước, tăng mạnh so với mức 68% hồi tháng 2, thời điểm xung đột chưa bùng phát. Đây là một trong những mức lạm phát cao nhất thế giới hiện nay.

Áp lực tăng giá tập trung vào nhóm hàng thiết yếu. Trong giai đoạn từ 22/5 đến 21/6, giá bánh mì và ngũ cốc tăng 138,8%, trong khi sữa, trứng và phô mai tăng hơn 150%. Giá thịt đỏ và thịt gia cầm thậm chí tăng gần 180%, khiến chi phí sinh hoạt của người dân tiếp tục leo thang.

Lạm phát tăng cao diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế Iran vốn đã chịu nhiều sức ép từ các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân. Các biện pháp hạn chế kéo dài nhiều năm khiến nguồn thu ngoại tệ suy giảm, đầu tư vào ngành dầu khí bị đình trệ và đồng rial liên tục mất giá.

Sự suy yếu của đồng nội tệ phản ánh rõ những khó khăn đó. Nếu như năm 1979, một USD chỉ đổi được khoảng 70 rial, thì hiện nay tỷ giá đã lên tới gần 1,4 triệu rial đổi một USD. Chỉ trong nửa năm, đồng rial đã mất thêm khoảng 56% giá trị, làm gia tăng áp lực nhập khẩu và đẩy lạm phát lên cao hơn.

Theo ước tính sơ bộ được DW dẫn từ Chính phủ Iran, chiến sự đã khiến nền kinh tế nước này thiệt hại khoảng 229 tỷ euro (tương đương 260 tỷ USD). Để đáp ứng nhu cầu tài chính cho xung đột, Chính phủ Iran phải gia tăng vay nợ, yếu tố được Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Seyed Ali Madanizedah cảnh báo có thể tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát trong thời gian tới.

Dầu mỏ vẫn là trụ cột của nền kinh tế Iran, song nhiều năm chịu lệnh trừng phạt khiến sản lượng khai thác và năng lực đầu tư không còn theo kịp tiềm năng. Trong khi đó, chiến sự tiếp tục làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng, nguồn thu quan trọng nhất của ngân sách và dự trữ ngoại hối.

Theo dự báo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), lạm phát bình quân của Iran trong năm 2026 có thể vào khoảng 69%, mức cao nhất kể từ năm 1979, trong khi GDP được dự báo giảm 6,1%. Nếu xung đột kéo dài và áp lực tài khóa tiếp tục gia tăng, nền kinh tế Iran nhiều khả năng sẽ còn phải đối mặt với vòng xoáy lạm phát, mất giá tiền tệ và suy giảm tăng trưởng trong những tháng tới.