Iraq và 145 tỷ thùng dầu: Biến số quan trọng của cán cân cung toàn cầu

Giữa lúc thị trường dầu toàn cầu liên tục nhạy cảm với từng thay đổi sản lượng, Iraq nổi lên như một biến số không thể bỏ qua. Quốc gia này sở hữu khoảng 145 tỷ thùng dầu đã được chứng minh – tương đương gần 9% trữ lượng toàn cầu theo ước tính của U.S. Energy Information Administration (EIA). Với sản lượng bình quân khoảng 4,4 triệu thùng/ngày năm 2024, Iraq hiện là nhà sản xuất lớn thứ hai trong OPEC, chỉ sau Saudi Arabia.

Nhưng điều khiến thị trường chú ý không chỉ là trữ lượng, mà là mức độ phụ thuộc gần như tuyệt đối của nền kinh tế Iraq vào dầu mỏ. Theo International Monetary Fund (IMF), doanh thu dầu chiếm gần 90% thu ngân sách và khoảng 36% GDP. Năm 2024, xuất khẩu dầu thô đạt khoảng 3,4 triệu thùng/ngày, mang về xấp xỉ 99 tỷ USD. Con số này dự báo giảm dần trong các năm tới nếu giá dầu hạ nhiệt.

Điều đó có nghĩa: mỗi biến động của giá dầu không chỉ tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến cân đối tài khóa của Baghdad.

Về quy mô, nền kinh tế Iraq đạt khoảng 279 tỷ USD năm 2024 theo World Bank. Dự trữ ngoại hối ước trên 100 tỷ USD, nhưng IMF cảnh báo nguồn đệm này có thể thu hẹp nếu giá dầu suy yếu kéo dài. Với dân số khoảng 45 triệu người và GDP bình quân đầu người hơn 6.000 USD, Iraq vẫn thuộc nhóm thu nhập trung bình và chưa thoát khỏi mô hình “kinh tế một trụ cột”.

Trong bối cảnh OPEC+ phải cân bằng giữa ổn định giá và duy trì thị phần, Iraq thường ở vị thế khó: nước này cần giá cao để đảm bảo ngân sách, nhưng lại chịu ràng buộc hạn ngạch sản lượng. Bất kỳ động thái tăng sản lượng nào vượt cam kết cũng có thể tạo áp lực lên giá dầu; ngược lại, nếu tuân thủ chặt chẽ, nguồn thu ngân sách có thể bị siết lại.

Vì vậy, khi thị trường dầu bước vào giai đoạn nhạy cảm với cung – cầu và địa chính trị Trung Đông, Iraq không chỉ là một quốc gia sản xuất lớn, mà là điểm cân bằng quan trọng. Với 9% trữ lượng toàn cầu và xuất khẩu hơn 3 triệu thùng/ngày, mọi thay đổi tại đây đều có thể lan rộng ra thị trường năng lượng thế giới – và ngược lại, mọi biến động giá toàn cầu cũng nhanh chóng quay trở lại tác động đến nền kinh tế phụ thuộc dầu mỏ này.