Giá dầu vượt 100 USD, vì sao Trung Quốc vẫn “bình tĩnh”?
Gián đoạn tại Strait of Hormuz đẩy giá dầu vượt 100 USD. Tuy nhiên, Trung Quốc có thể chịu tác động hạn chế hơn nhờ dự trữ lớn và chuyển dịch nhanh sang năng lượng sạch.
Trung Quốc ít tổn thương hơn trước cú sốc dầu Hormuz
Giá dầu thế giới tăng vọt khi căng thẳng Trung Đông làm gián đoạn dòng chảy năng lượng qua Strait of Hormuz. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng Trung Quốc có thể chịu tác động hạn chế hơn nhiều nền kinh tế châu Á nhờ kho dự trữ dầu lớn và quá trình chuyển dịch nhanh sang năng lượng sạch.
Sáng 9/3, giá dầu thô toàn cầu lần đầu vượt 100 USD một thùng sau bốn năm. Nguyên nhân là xung đột tại Trung Đông khiến hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo Hormuz tê liệt hơn một tuần qua.
Nhiều quốc gia trong khu vực thậm chí phải giảm sản lượng dầu và khí, do không thể vận chuyển hàng hóa ra khỏi Trung Đông.
Eo biển Hormuz nối Vịnh Ba Tư với biển Arab và các tuyến vận tải toàn cầu. Theo hãng dữ liệu Kpler, khoảng 31% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua khu vực này năm ngoái, tương đương khoảng 13 triệu thùng mỗi ngày.
Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc của Trung Quốc vào tuyến vận tải này thấp hơn nhiều nền kinh tế châu Á khác.
Theo Ting Lu, kinh tế trưởng Trung Quốc tại Nomura, lượng dầu đi qua eo Hormuz chỉ đóng góp khoảng 6,6% tổng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc. Nhập khẩu khí tự nhiên qua tuyến này thậm chí chỉ chiếm khoảng 0,6%.
Một trong những yếu tố giúp Trung Quốc giảm rủi ro là quy mô dự trữ dầu thô rất lớn.
Theo ước tính của Kpler, đến tháng 1 nước này nắm giữ khoảng 1,2 tỷ thùng dầu thô dự trữ trên đất liền, tương đương 3-4 tháng tiêu thụ.
“Trung Quốc đã tích lũy một trong những kho dự trữ dầu thô chiến lược và thương mại lớn nhất thế giới”, các nhà phân tích tại OCBC Bank nhận định.
Theo Rush Doshi tại Council on Foreign Relations, trong hai thập kỷ qua Trung Quốc đã từng bước giảm phụ thuộc vào vận chuyển dầu bằng đường biển. Các đường ống dẫn dầu trên đất liền cùng chiến lược đa dạng hóa nguồn cung giúp nước này hiện chỉ phụ thuộc khoảng 40-50% dầu nhập khẩu qua eo Hormuz.
Xe điện và năng lượng tái tạo giảm nhu cầu dầu
Bên cạnh dự trữ lớn, quá trình chuyển dịch năng lượng cũng giúp Trung Quốc giảm dần nhu cầu dầu mỏ.
Theo báo cáo của Rhodium Group, việc mở rộng sử dụng xe điện, đặc biệt trong vận tải hàng hóa, đã giúp giảm nhu cầu dầu của Trung Quốc khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày. Con số này có thể tiếp tục giảm thêm khoảng 600.000 thùng mỗi ngày trong vòng một năm tới.
Hiện hơn một nửa số xe chở khách mới bán ra tại Trung Quốc là xe sử dụng năng lượng mới, phụ thuộc nhiều hơn vào pin thay vì xăng.
Các nhà phân tích tại OCBC Bank cho rằng nhu cầu nhiên liệu cho giao thông đường bộ của nước này đã bắt đầu có dấu hiệu đạt đỉnh.
Ở cấp độ hệ thống năng lượng, dầu và khí tự nhiên hiện chỉ chiếm khoảng 4% cơ cấu nguồn điện của Trung Quốc. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 40-50% tại nhiều nền kinh tế châu Á khác.
Theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, phần lớn điện năng của Trung Quốc hiện được sản xuất từ than và năng lượng tái tạo. Riêng năm 2024, năng lượng tái tạo đáp ứng khoảng 80% nhu cầu điện mới của nước này.
Tuy vậy, Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn miễn nhiễm trước cú sốc dầu từ Trung Đông. Khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày mà nước này nhập khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư vẫn phải đi qua eo Hormuz, theo đánh giá của Allianz Trade.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cú sốc hiện tại nhiều khả năng sẽ củng cố hơn nữa chiến lược năng lượng dài hạn của Bắc Kinh.
“So với nhiều quốc gia khác, Trung Quốc chịu tác động đáng kể, nhưng linh hoạt hơn nhiều”, nhà phân tích Go Katayama của Kpler nhận định.
Mạnh Huyền
