Càng xả dầu, giá càng tăng: nghịch lý ở đâu?
400 triệu thùng dầu được tung ra thị trường, nhưng giá vẫn đi lên. Điều đó cho thấy vấn đề của thị trường năng lượng lúc này không nằm ở kho dự trữ, mà ở khoảng trống nguồn cung đang mở rộng.
Thế giới vừa chứng kiến đợt can thiệp lớn nhất lịch sử thị trường năng lượng. Ngày 11/3, International Energy Agency thông báo các nước thành viên sẽ xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp để đối phó gián đoạn nguồn cung do xung đột Trung Đông. Mỹ, theo tuyên bố của Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, dự kiến giải phóng 172 triệu thùng trong 120 ngày. Japan cũng cho biết sẽ bắt đầu xả dầu từ kho dự trữ chiến lược từ giữa tháng.
Thông thường, một quyết định tăng nguồn cung quy mô như vậy sẽ giúp hạ nhiệt giá. Nhưng thị trường phản ứng theo hướng ngược lại. Trong phiên 11/3, giá dầu tiếp tục tăng. Sáng hôm sau, dầu Brent có lúc vượt 100 USD một thùng trước khi quay về quanh 96 USD, còn WTI vẫn duy trì trên 90 USD.
Thoạt nhìn, đây là một nghịch lý: nguồn cung được bổ sung nhưng giá vẫn đi lên. Tuy nhiên, nghịch lý này phản ánh một thực tế khác của thị trường dầu – giá không chỉ phụ thuộc vào lượng dầu trong kho, mà phụ thuộc vào khả năng dầu có thể lưu thông trên thị trường.
Theo dữ liệu của International Energy Agency, thế giới tiêu thụ khoảng 100 triệu thùng dầu mỗi ngày. Vì vậy, 400 triệu thùng tương đương khoảng bốn ngày nhu cầu toàn cầu. Quy mô này đủ để làm dịu tâm lý thị trường trong ngắn hạn, nhưng khó có thể bù đắp nếu dòng chảy dầu bị gián đoạn kéo dài.
Ngoài ra, lượng dầu dự trữ này cũng không thể xuất hiện ngay lập tức trên thị trường. Một số nhà phân tích ước tính cần khoảng 60–90 ngày để toàn bộ lượng dầu được phân phối ra hệ thống.
Trong khi đó, cú sốc hiện nay lại nằm ở nơi khác: tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới – Strait of Hormuz. Bình thường, gần 20% dầu toàn cầu đi qua eo biển này, tương đương khoảng 18–20 triệu thùng mỗi ngày. Khi hoạt động vận tải bị gián đoạn, thị trường có thể mất một phần đáng kể dòng cung ứng chỉ trong thời gian rất ngắn.
Theo chuyên gia năng lượng Daniel Raimi, tác động từ việc xả dự trữ “không phải bằng không, nhưng khá nhỏ” so với quy mô dòng chảy dầu toàn cầu. Thị trường giao dịch khoảng 100 triệu thùng mỗi ngày, nên các cú sốc vận chuyển có thể tạo ra ảnh hưởng lớn hơn nhiều so với những biện pháp can thiệp từ kho dự trữ.
Một số nhà đầu tư thậm chí cho rằng lượng dầu xả ra khó bù đắp phần thiếu hụt hiện tại. Josh Young, Giám đốc đầu tư của Bison Interests, ước tính xung đột gần đây đã khiến thị trường hụt khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày. Trong bối cảnh đó, việc giải phóng dự trữ chủ yếu giúp trấn an tâm lý, chứ khó đảo chiều xu hướng giá.
Chính yếu tố rủi ro địa chính trị đang khiến thị trường cộng thêm “phí rủi ro” vào giá dầu. Chỉ riêng nguy cơ tuyến vận tải qua Strait of Hormuz bị phong tỏa cũng đủ khiến các nhà giao dịch nâng dự báo giá.
Những tuyên bố cứng rắn từ Islamic Revolutionary Guard Corps rằng sẽ không cho phép dầu đi qua khu vực này càng làm gia tăng lo ngại. Khi tuyến vận tải năng lượng lớn nhất thế giới bị đe dọa, thị trường không chỉ nhìn vào lượng dầu được xả ra, mà nhìn vào khả năng khủng hoảng kéo dài.
Trong bối cảnh đó, việc mở kho dự trữ cũng mang một thông điệp khác. Khi các nước tiêu thụ lớn buộc phải tung ra lượng dầu lớn như vậy, thị trường hiểu rằng nguồn cung đang chịu áp lực thực sự. Và nếu xung đột tiếp tục leo thang, công cụ can thiệp của họ sẽ ngày càng hạn chế.
Vì vậy, lượng dầu từ kho dự trữ có thể giúp giảm bớt tâm lý hoảng loạn và làm chậm đà tăng giá trong ngắn hạn. Nhưng nếu dòng chảy năng lượng qua Strait of Hormuz không sớm được khôi phục, tác động này khó kéo dài.
La bàn của thị trường vì thế đang chỉ về một điểm khác. Khủng hoảng hiện nay không phải là khủng hoảng sản xuất dầu, mà là khủng hoảng vận chuyển dầu. Khi dòng chảy năng lượng bị đe dọa, những con số lớn từ kho dự trữ chỉ có thể làm chậm cú sốc, chứ khó đảo ngược xu hướng giá.
Mạnh Huyền
