Dầu có nhưng không đi được: Iraq mất 60% sản lượng vì Hormuz tắc nghẽn

Khi dầu không thể rời cảng

Cuộc xung đột tại Iran đang tạo ra một dạng gián đoạn mới đối với thị trường dầu mỏ: không phải mỏ dầu ngừng hoạt động, mà là chuỗi hậu cần bị tắc nghẽn.

Theo nguồn tin được Bloomberg dẫn lại, sản lượng dầu của Iraq đã giảm khoảng 60%, từ mức 4,3 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn 1,7–1,8 triệu thùng/ngày. Đây là một trong những cú sụt giảm mạnh nhất của quốc gia xuất khẩu lớn thứ hai trong OPEC trong nhiều năm qua.

Nguyên nhân trực tiếp không nằm ở năng lực khai thác, mà ở sự thiếu hụt tàu chở dầu và việc tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như bị tê liệt. Khi tàu chở dầu không thể tiếp cận các cảng xuất khẩu, lượng dầu được khai thác buộc phải chuyển vào các kho dự trữ trên bờ.

Tuy nhiên, năng lực lưu trữ không phải là vô hạn.

Kho chứa đầy ứ, sản lượng buộc phải giảm

Khi các kho chứa dần chạm trần, các nhà sản xuất buộc phải đưa ra quyết định quen thuộc trong ngành năng lượng: giảm sản lượng để tránh quá tải hậu cần.

Tình trạng này đang diễn ra tại nhiều quốc gia vùng Vịnh. Sau Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Kuwait cũng bắt đầu cắt giảm sản lượng khi gián đoạn vận tải lan rộng trong khu vực.

Theo ước tính của giới phân tích năng lượng, eo biển Hormuz xử lý khoảng 20% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu mỗi ngày. Đây là tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới, nối các nhà sản xuất lớn ở Trung Đông với thị trường tiêu thụ tại châu Á, châu Âu và Mỹ.

Chỉ cần hoạt động vận tải tại đây bị gián đoạn trong thời gian ngắn, thị trường dầu mỏ có thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mất cân bằng.

Nút thắt hậu cần của thị trường năng lượng

Điều đáng chú ý là cuộc khủng hoảng hiện nay cho thấy điểm dễ tổn thương mới của thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Trong nhiều thập kỷ, rủi ro lớn nhất của nguồn cung năng lượng thường được gắn với gián đoạn khai thác tại các mỏ dầu. Tuy nhiên, sự kiện lần này lại cho thấy một yếu tố khác đang ngày càng quan trọng: hệ thống vận tải và hậu cần năng lượng.

Ngay cả khi dầu vẫn được khai thác bình thường, việc thiếu tàu chở dầu và tuyến vận chuyển bị phong tỏa cũng đủ khiến nguồn cung thực tế trên thị trường sụt giảm nhanh chóng.

Ở góc độ này, sự sụt giảm sản lượng của Iraq có thể chỉ là dấu hiệu sớm của một vấn đề lớn hơn.

Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, nhiều nhà sản xuất dầu tại vùng Vịnh có thể phải tiếp tục giảm sản lượng khi kho chứa đạt giới hạn. Khi đó, thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ không chỉ đối mặt với cú sốc giá, mà còn là một cuộc khủng hoảng hậu cần năng lượng hiếm thấy trong nhiều năm qua.