IEA: Thế giới có thể thừa hơn 5 triệu thùng dầu mỗi ngày vào năm 2027

Chỉ vài tháng trước, thị trường năng lượng toàn cầu còn đối mặt với một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử hiện đại khi chiến sự Mỹ - Iran khiến hơn 14 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Trung Đông bị gián đoạn. Nhưng theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), câu chuyện của năm 2027 có thể hoàn toàn khác: thế giới đứng trước nguy cơ dư thừa dầu quy mô lớn.

Trong báo cáo công bố ngày 17/6, IEA dự báo nguồn cung dầu toàn cầu sẽ tăng thêm khoảng 8 triệu thùng/ngày vào năm 2027. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ chỉ tăng khoảng 2 triệu thùng/ngày. Khoảng cách giữa cung và cầu khiến thị trường có thể chuyển sang trạng thái thặng dư tới 5,05 triệu thùng/ngày, mức dư cung thuộc nhóm lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Dự báo này đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách nhìn của thị trường. Chỉ cách đây vài tháng, nhà đầu tư còn tập trung vào nguy cơ thiếu hụt nguồn cung khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới từng chứng kiến lưu lượng dầu từ Trung Đông giảm xuống còn khoảng 9,6 triệu thùng/ngày trong tháng 5.

Tuy nhiên, theo IEA, dòng chảy dầu qua Hormuz đã phục hồi đáng kể trong tháng 6. Khối lượng vận chuyển hiện đã tăng lên khoảng 12 triệu thùng/ngày nhờ hoạt động chuyển tải dầu tại Vịnh Oman và triển vọng Iran mở cửa trở lại tuyến hàng hải chiến lược này sau thỏa thuận hòa bình tạm thời với Mỹ.

Sự trở lại của nguồn cung Trung Đông đang làm thay đổi cán cân thị trường. IEA cho rằng phần lớn mức tăng nguồn cung trong năm 2027 sẽ đến từ khu vực này khi hoạt động xuất khẩu và khai thác dầu dần trở lại trạng thái bình thường. Trong khi đó, sản lượng từ nhiều khu vực khác vẫn duy trì ở mức cao sau giai đoạn tăng mạnh để bù đắp cú sốc nguồn cung trước đó.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu dầu đang suy yếu rõ rệt. IEA ước tính nhu cầu dầu toàn cầu giảm 1,1 triệu thùng/ngày trong năm 2026 sau khi giảm tới 5 triệu thùng/ngày trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6. Sự suy giảm không chỉ xuất hiện tại các khu vực chịu tác động trực tiếp từ chiến tranh mà đã lan rộng sang nhiều nền kinh tế lớn.

Đáng chú ý, IEA cho biết nhu cầu đối với các sản phẩm nhiên liệu chủ chốt, đặc biệt là dầu diesel, đang phát đi tín hiệu căng thẳng tại nhiều khu vực trên thế giới. Điều này phản ánh hoạt động sản xuất và vận tải vẫn chưa hoàn toàn phục hồi sau những biến động kinh tế và địa chính trị kéo dài.

Dù vậy, cơ quan này vẫn kỳ vọng nhu cầu tiêu thụ sẽ phục hồi trong năm 2027 nhờ giá dầu thấp hơn và triển vọng kinh tế cải thiện. Tuy nhiên, tốc độ phục hồi được dự báo không đủ lớn để hấp thụ toàn bộ lượng dầu bổ sung từ phía nguồn cung.

Một điểm đáng chú ý khác là nghịch lý đang diễn ra trên thị trường dầu. Trong khi IEA dự báo dư cung lớn trong tương lai, lượng tồn kho dầu toàn cầu lại đang ở mức rất thấp. Theo dữ liệu sơ bộ, kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, tồn kho dầu thế giới đã giảm với tốc độ khoảng 3,8 triệu thùng/ngày. Riêng trong tháng 5, lượng dầu rút khỏi kho dự trữ lên tới 4,6 triệu thùng/ngày.

Điều đó có nghĩa thị trường có thể trải qua hai giai đoạn hoàn toàn khác nhau. Trong ngắn hạn, lượng tồn kho thấp vẫn có thể khiến giá dầu biến động mạnh mỗi khi xuất hiện rủi ro địa chính trị. Nhưng trong trung và dài hạn, nếu nguồn cung Trung Đông thực sự trở lại đầy đủ như kỳ vọng của IEA, áp lực dư cung có thể trở thành câu chuyện chi phối thị trường.

Diễn biến giá dầu đang phần nào phản ánh sự chuyển dịch này. Sau khi tăng gần 1% trong phiên 17/6, giá Brent chỉ đóng cửa ở mức 79,55 USD/thùng và nhanh chóng giảm trở lại về gần 78 USD/thùng trong sáng 18/6. Giá WTI cũng lùi về quanh 75 USD/thùng sau khi thị trường hấp thụ dự báo dư cung mới nhất từ IEA.

Nếu kịch bản của IEA trở thành hiện thực, năm 2027 có thể đánh dấu một bước ngoặt lớn của thị trường năng lượng toàn cầu. Sau nhiều năm bị ám ảnh bởi nguy cơ thiếu dầu, thế giới có thể sẽ phải đối mặt với bài toán ngược lại: làm thế nào để hấp thụ hết lượng dầu dư thừa đang quay trở lại thị trường.