IEA: Nhu cầu dầu toàn cầu giảm 3,4%, xuống mức thấp nhất kể từ sau Covid

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính nhu cầu dầu toàn cầu giảm 3,4% trong tháng 3 và dự kiến giảm thêm 1,1% trong tháng 4, xuống còn 100,4 triệu thùng/ngày – mức thấp nhất trong hơn ba năm. Đây là mức suy giảm hàng quý sâu nhất ngoài giai đoạn đại dịch kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Nguyên nhân chính đến từ giá năng lượng leo thang và gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến đường chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Hoạt động vận tải bị đình trệ, đặc biệt tại Trung Đông, kéo theo sự sụt giảm mạnh trong nhu cầu nhiên liệu, nhất là hàng không.

Dữ liệu của IEA cho thấy lượng dầu giao hàng toàn cầu đã giảm khoảng 800.000 thùng/ngày trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái, và có thể giảm tới 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng 4 – mức giảm lớn nhất kể từ đầu năm 2021.

Triển vọng cả năm vì vậy trở nên kém tích cực hơn. IEA dự báo nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 có thể giảm, đánh dấu lần suy giảm hàng năm đầu tiên ngoài giai đoạn đại dịch kể từ năm 2009, thời điểm kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái sâu.

Cơ quan này cũng cảnh báo nguy cơ “hủy hoại nhu cầu” lan sang các nền kinh tế phương Tây nếu giá dầu duy trì ở mức cao và tình trạng thiếu hụt kéo dài. Dù nhu cầu giảm có thể giúp cân bằng thị trường, mức thiếu hụt ngắn hạn vẫn ở mức nghiêm trọng.

Hiện khoảng 13 triệu thùng/ngày nguồn cung dầu đã bị gián đoạn do xung đột, khi eo biển Hormuz gần như tê liệt từ cuối tháng 2. Mỹ đồng thời triển khai phong tỏa hải quân, siết chặt hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, khiến áp lực nguồn cung càng gia tăng.

Để ứng phó, IEA đã triển khai đợt xả kho dự trữ chiến lược kỷ lục lên tới 400 triệu thùng, cùng với hơn 205 triệu thùng từ các kho ngoài khu vực Vùng Vịnh được đưa ra thị trường. Tổng lượng này tương đương khoảng hai ngày nhu cầu dầu toàn cầu.

Trong kịch bản xung đột sớm hạ nhiệt và tuyến vận chuyển được khôi phục, IEA cho rằng thị trường có thể quay lại trạng thái dư cung nhẹ trong năm nay, với mức dư thừa dưới 500.000 thùng/ngày – giảm mạnh so với dự báo 2,4 triệu thùng/ngày trước đó.

Những diễn biến hiện tại cho thấy thị trường dầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, nơi yếu tố địa chính trị có thể nhanh chóng đảo chiều cung – cầu, đồng thời tác động trực tiếp đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.