Hưng Yên "hồi sinh" thương cảng Phố Hiến: Đồ án 1.700ha kiến tạo khu phố Việt - Âu - Á bên sông Hồng

Bốn phân khu, một câu chuyện giao thương xưa

Ngày 23/9, phường Hồng Châu (tỉnh Hưng Yên) đã công bố công khai Đồ án quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 xây dựng tái hiện thương cảng Phố Hiến xưa, được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1679/QĐ-UBND ngày 28/5/2026. Phạm vi quy hoạch trải rộng khoảng 1.708,9ha trên địa bàn các phường, xã Phố Hiến, Sơn Nam, Hồng Châu và Tân Hưng.

Đồ án chia khu vực thành 4 phân khu chức năng. Nổi bật nhất là Phân khu Phục Hiến, rộng khoảng 411ha, được định hướng làm không gian đón tiếp, bến thuyền và tái hiện khu phố cổ của người Việt cùng thương nhân 12 quốc gia, trong đó có khu phố Âu (Hà Lan, Anh, Pháp, Bồ Đào Nha) và khu phố Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia). Ba phân khu còn lại lần lượt là khu lễ hội - trung tâm hội nghị quốc tế (gần 435ha), khu dịch vụ du lịch - biểu diễn thực cảnh với đảo Hải Đăng (hơn 474ha), và khu cây xanh sinh thái ven sông Hồng (gần 389ha).

Theo ông Trần Quang Triển, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Hưng Yên, việc công bố quy hoạch là cơ sở pháp lý để địa phương kêu gọi đầu tư, đưa khu vực này trở thành điểm đến gắn với Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hùng Nam cũng lưu ý các công trình điểm nhấn cần được nghiên cứu kỹ về kiến trúc và tư liệu lịch sử, thay vì chỉ mô phỏng hình thức bề ngoài, đồng thời yêu cầu ưu tiên giải pháp sinh thái, hạn chế bê tông hóa và bảo đảm quyền lợi người dân bị ảnh hưởng khi triển khai dự án.

Từ thương cảng sầm uất thế kỷ 17 đến dự án hồi sinh hôm nay

Trong lịch sử, Phố Hiến nằm bên tả ngạn sông Hồng, hình thành từ thế kỷ 15 và bước vào thời kỳ cực thịnh ở thế kỷ 17, khi trở thành trung tâm giao thương với thương nhân Trung Quốc, Nhật Bản, Anh, Pháp, Hà Lan, Bồ Đào Nha... Câu ca "thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến" từng phản ánh vị thế đô thị sầm uất chỉ đứng sau Thăng Long của vùng đất này. Do phù sa bồi đắp qua hàng trăm năm, khu phố cổ ngày nay đã cách dòng sông khoảng 2km, dù vẫn giữ vai trò là một phần của Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến.

Đây không phải lần đầu ý tưởng khôi phục thương cảng này được nhắc tới, nhưng là lần đầu tiên nó được cụ thể hóa bằng một đồ án quy hoạch phân khu chính thức, có ranh giới, chỉ tiêu và phân khu chức năng rõ ràng. Sau bước công bố quy hoạch, các phần việc tiếp theo sẽ là hoàn thiện quy hoạch chi tiết, thiết kế đô thị và chuẩn bị các dự án đầu tư cụ thể, trong đó tỉnh Hưng Yên xác định cần huy động nguồn lực xã hội để biến đồ án thành những công trình thực chất, thay vì chỉ dừng lại trên giấy.