Hormuz tắc nghẽn, chi phí sản xuất tại châu Á bắt đầu leo thang

Dữ liệu Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 4-2026 do S&P Global công bố cho thấy Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) đều ghi nhận hoạt động sản xuất cải thiện. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đà tăng này chủ yếu đến từ việc doanh nghiệp tăng tích trữ hàng tồn kho do lo ngại thiếu hụt nguồn cung và chi phí nguyên liệu tiếp tục leo thang, thay vì nhu cầu thực sự phục hồi.

Áp lực chi phí đang tăng rất nhanh. Hàn Quốc ghi nhận chi phí đầu vào ở mức cao kỷ lục, còn Đài Loan chứng kiến mức tăng mạnh nhất kể từ khi khảo sát PMI được triển khai cách đây 22 năm. Theo tập đoàn tài chính Nomura, PMI sản xuất trung bình của châu Á đã giảm từ 53,3 xuống 52 điểm trong tháng 3, trong khi thời gian giao hàng tiếp tục kéo dài do đứt gãy logistics.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nằm ở eo biển Hormuz. Tập đoàn vận tải biển Maersk của Đan Mạch đã chuyển hướng tàu qua mũi Hảo Vọng và ngừng nhiều hành trình qua Hormuz, khiến tuyến vận tải Á – Âu kéo dài thêm từ 8-15 ngày. Trong khi đó, hãng vận tải biển CMA CGM của Pháp áp dụng phụ phí khẩn cấp 2.000 USD/container đối với hàng hóa vào Trung Đông.

Theo công ty Mỹ chuyên theo dõi rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu Resilinc, hơn 3.600 mã hàng hóa đang có nguy cơ gián đoạn nguồn cung, với tổng giá trị thương mại khoảng 460 tỉ USD. Điều đáng chú ý là nhiều mặt hàng không liên quan trực tiếp tới dầu mỏ, mà là nhựa, cao su tổng hợp, hóa chất đặc biệt và nguyên liệu nông nghiệp.

Cú sốc hiện cũng bắt đầu lan sang các ngành sản xuất cốt lõi. Giá urê đã tăng khoảng 30% chỉ trong một tháng, trong khi tình trạng thiếu hụt naphtha buộc nhiều nhà máy hóa chất châu Á phải tuyên bố bất khả kháng. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo nếu xung đột kéo dài, áp lực lạm phát và tăng trưởng chậm lại có thể cùng xuất hiện tại nhiều nền kinh tế châu Á.

Tác động đang phân hóa mạnh giữa các quốc gia. Trung Quốc, Hàn Quốc và Malaysia có lợi thế hơn nhờ dự trữ năng lượng lớn. Trong khi đó, Indonesia, Philippines và Ấn Độ dễ tổn thương hơn do phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu đầu vào. Tại Việt Nam, đơn hàng mới trong tháng 4 đã giảm lần đầu tiên sau tám tháng tăng liên tiếp. Theo giới phân tích, đây có thể mới chỉ là giai đoạn đầu của một vòng xoáy chi phí mới tại châu Á, nơi doanh nghiệp phải đối mặt cùng lúc với giá năng lượng cao, logistics đắt đỏ và nhu cầu toàn cầu suy yếu.