Dầu vượt 100 USD/thùng: Logistics, hàng không, nhựa và xây dựng chịu cú đánh trực diện
Dầu vượt 100 USD/thùng không chỉ khiến giá xăng tăng mà còn đang làm phình chi phí vận hành của nhiều doanh nghiệp Việt. Logistics, hàng không, nhựa và xây dựng hiện là những nhóm bị ảnh hưởng mạnh nhất.
Tính đến ngày 14/5, dầu Brent giao dịch quanh 105-106 USD/thùng, còn WTI ở vùng 100-101 USD/thùng. Sau gần 3 tháng căng thẳng tại Trung Đông, thị trường đang cộng thêm “phí bảo hiểm chiến tranh” vào giá dầu khi eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế lưu thông, đàm phán Mỹ - Iran bế tắc và sản lượng OPEC+ xuống thấp nhất hơn 20 năm.
Với Việt Nam, tác động đang đi rất nhanh vào nhập khẩu và chi phí vận hành. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, nhập khẩu xăng dầu đạt 4,26 tỷ USD, tăng tới 92,6% về giá trị so với cùng kỳ. Trong khi đó, hơn 80% dầu thô nhập khẩu quý I đến từ Trung Đông – khu vực đang là tâm điểm căng thẳng địa chính trị toàn cầu.
Điều đáng lo là dầu tăng đang kéo theo một “cú siết kép” lên doanh nghiệp. Mỗi lô hàng nhập khẩu giờ cần nhiều USD hơn để thanh toán, trong khi USD cũng đắt hơn và vòng quay hàng tồn kho không thể rút ngắn ngay. Quý I/2026, Việt Nam thâm hụt thương mại 3,64 tỷ USD; sau 4 tháng, mức thâm hụt đã lên tới 7,11 tỷ USD.
Nhóm chịu áp lực lớn nhất hiện nay là logistics, hàng không, nhựa và xây dựng – những ngành có chi phí nhiên liệu hoặc nguyên liệu đầu vào chiếm tỷ trọng rất lớn. Nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% chi phí vận tải đường bộ và khoảng 30-40% với hàng hải. Tuy nhiên, phần lớn hợp đồng vận tải đã ký cố định trước đó, khiến doanh nghiệp gần như phải tự hấp thụ cú sốc đầu tiên bằng biên lợi nhuận.
Vietnam Airlines cho biết nhiên liệu bay thường chiếm 30-40% tổng chi phí vận hành. Theo hãng, mỗi 1 USD/thùng Jet A1 tăng thêm có thể khiến chi phí cả năm tăng hơn 300 tỷ đồng. Với mặt bằng Jet A1 cuối tháng 4 dao động 190-220 USD/thùng, chi phí nhiên liệu cả năm của hãng có thể đội thêm khoảng 30.000 tỷ đồng.
Ở ngành nhựa, áp lực còn nằm ngay trong cấu trúc nguyên liệu. Trung Đông hiện chiếm hơn 40% xuất khẩu polyethylene toàn cầu, trong khi giá nhựa PP tại Việt Nam đã tăng lên 27.000-28.500 đồng/kg, cao hơn 6-8% so với đầu năm. Một doanh nghiệp nhựa cho biết hạt nhựa hiện chiếm tới 70-80% giá thành sản phẩm, nhưng nguồn cung ngày càng khó mua và biến động liên tục khiến doanh nghiệp gần như mất khả năng dự báo chi phí.
Trong xây dựng, cú sốc dầu đang lan sang thép, xi măng và nhựa đường. Tính đến cuối tháng 3, xi măng tăng khoảng 7,2%, thép tăng 2,2%, còn nhựa đường tăng tới 31,77%. Với các dự án hạ tầng, nhiên liệu hiện chiếm 30-50% chi phí vận hành máy móc, khiến dầu tăng không chỉ bào mòn lợi nhuận nhà thầu mà còn đẩy tổng mức đầu tư lên cao hơn.
Điểm đáng lo nhất là nhiều doanh nghiệp hiện không thể tăng giá bán đủ nhanh để bù chi phí đầu vào. Đây là lý do cú sốc dầu lần này không chỉ là câu chuyện lạm phát hay giá xăng, mà đang trở thành bài toán biên lợi nhuận và dòng tiền của toàn bộ khu vực doanh nghiệp Việt Nam.
Mạnh Huyền
