Hormuz khóa cửa, ai sẽ cầm chìa?

Phát biểu với Sky News ngày 12/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Mỹ có thể triển khai hoạt động hộ tống với sự tham gia của Hải quân Mỹ và “có thể cả một liên minh quốc tế”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều này chỉ được thực hiện khi Washington có thể bảo đảm điều kiện an toàn về mặt quân sự cho các tàu thương mại.

Hormuz từ lâu được coi là một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu. Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), mỗi ngày khoảng 20 triệu thùng dầu và các sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua eo biển này, tương đương gần 20% nhu cầu tiêu thụ dầu của thế giới.

Chính vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại tuyến hàng hải này đều có thể tác động ngay lập tức tới thị trường năng lượng. Trong phiên giao dịch ngày 12/3, giá dầu Brent đã tăng lên hơn 100 USD/thùng, lần đầu tiên vượt mốc này kể từ tháng 8/2022, trong khi dầu WTI của Mỹ cũng tăng mạnh lên gần 96 USD/thùng.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng tuyên bố của Washington chủ yếu nhằm phát tín hiệu rằng Mỹ đang chuẩn bị các phương án để duy trì dòng chảy năng lượng toàn cầu. Ông Adam Crisafulli, chuyên gia tại Vital Knowledge, nhận định trong một báo cáo thị trường rằng các biện pháp bảo vệ tuyến vận tải qua Hormuz có thể đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định giá dầu nếu tình hình an ninh cho phép.

Tuy vậy, việc triển khai hộ tống tàu thương mại tại khu vực này cũng được đánh giá là phức tạp về mặt quân sự. Hormuz là tuyến đường biển hẹp và nhạy cảm về địa chính trị, nơi từng xảy ra nhiều vụ căng thẳng giữa các lực lượng hải quân và tàu thương mại trong quá khứ.

Một số nhà phân tích cho rằng Washington có thể tìm kiếm sự phối hợp với các đồng minh để giảm rủi ro leo thang. Trước đây, Mỹ từng dẫn dắt các sáng kiến an ninh hàng hải tại khu vực Vịnh Ba Tư nhằm bảo vệ tàu thương mại và tàu chở dầu khi căng thẳng gia tăng.

Trong khi đó, các biện pháp kinh tế cũng đang được triển khai để giảm áp lực nguồn cung. Ngày 11/3, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết các quốc gia thành viên đã nhất trí giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp. Đây là lượng dầu dự trữ lớn nhất từng được cơ quan này tung ra thị trường.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lưu ý rằng nguồn dự trữ chỉ có thể giúp giảm bớt áp lực trong ngắn hạn. Theo ông Pavel Molchanov, chiến lược gia năng lượng tại Raymond James, lượng dầu dự trữ dù lớn nhưng khó có thể thay thế hoàn toàn dòng dầu khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày thường được vận chuyển qua Hormuz.

Trong bối cảnh đó, diễn biến tại eo biển này vẫn được xem là yếu tố then chốt đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Nếu hoạt động vận chuyển dần được khôi phục, áp lực lên giá dầu có thể giảm bớt. Ngược lại, việc gián đoạn kéo dài có thể tiếp tục khiến thị trường năng lượng biến động mạnh trong thời gian tới.