Giữ lạm phát dưới 4,5% sẽ là bài toán khó nhất năm 2026

Sau nhiều năm duy trì thành công mặt bằng lạm phát thấp, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn điều hành khó hơn đáng kể khi cùng lúc phải theo đuổi mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% và kiểm soát CPI quanh mức 4,5%. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, đây có thể là một trong những bài toán điều hành vĩ mô áp lực nhất của năm 2026.

Tại Nghị quyết số 244/2025/QH15, Quốc hội xác định ưu tiên lớn nhất là thúc đẩy tăng trưởng trên cơ sở giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Điều này đồng nghĩa tăng trưởng cao sẽ không còn là mục tiêu duy nhất, mà phải đi cùng yêu cầu giữ ổn định mặt bằng giá và hệ thống tài chính.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ việc nền kinh tế đang bước vào chu kỳ mở rộng mạnh hơn sau giai đoạn tăng trưởng thấp. Tín dụng tăng nhanh từ năm 2025 bắt đầu tạo độ trễ lên giá cả, trong khi nhu cầu đầu tư và tiêu dùng gia tăng để phục vụ mục tiêu GDP trên 10% sẽ tiếp tục tạo áp lực với CPI trong các quý tới.

Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, NHNN sẽ tiếp tục kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động. Quý I/2026, CPI tăng 3,51% còn lạm phát cơ bản tăng 3,63%, phản ánh áp lực giá cả vẫn đang trong tầm kiểm soát nhưng đã bắt đầu cao hơn giai đoạn trước.

Tuy nhiên, các số liệu gần đây cho thấy áp lực lạm phát đang tăng nhanh hơn dự kiến. Theo ông Trần Ngọc Báu, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc WiGroup, lần đầu tiên trong năm, lạm phát theo năm đã vượt ngưỡng mục tiêu 4,5% của Chính phủ và chạm khoảng 5,5%, trong khi lạm phát cơ bản tăng lên 4,46%. Điều này cho thấy áp lực giá không còn chỉ đến từ dầu hay thực phẩm, mà đã lan rộng sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ khác của nền kinh tế.

Ông Long Phan, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc AFA Group, cũng cho rằng xu hướng tăng của CPI đang đáng chú ý hơn từ tháng 3 trở lại đây khi giá dầu và tỷ giá cùng tạo áp lực lên mặt bằng giá. Theo ông, CPI tháng 4 tăng tới 5,46% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tỷ giá USD/VND bình quân 4 tháng đầu năm tăng khoảng 2,29%, làm gia tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu sản xuất.

Điều đáng chú ý là áp lực lạm phát hiện nay không chỉ đến từ yếu tố trong nước mà còn gắn chặt với các rủi ro bên ngoài. Theo bà Hà Thị Kim Nga, Chuyên gia kinh tế cao cấp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), xung đột Trung Đông và nguy cơ gián đoạn tại eo biển Hormuz có thể khiến giá năng lượng toàn cầu tiếp tục neo cao. Với Việt Nam – quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng – điều này sẽ tạo thêm áp lực lên CPI và chi phí sản xuất.

Trong bối cảnh đó, nhiều tổ chức bắt đầu nâng dự báo lạm phát năm 2026. IMF cho rằng lạm phát Việt Nam có thể vượt 5%, trong khi Ngân hàng Nhà nước dự báo lạm phát bình quân khoảng 5±0,5%. Bộ Tài chính cũng xây dựng ba kịch bản CPI tương ứng mức tăng 4,5%, 5% và 5,5%.

Dù vậy, không ít chuyên gia cho rằng giai đoạn khó khăn nhất có thể đã đi qua. Ông Trần Ngọc Báu nhận định áp lực lạm phát sẽ dịu dần từ tháng 5 khi hiệu ứng tăng mạnh của giá dầu giảm bớt và nguồn cung hàng hóa trong nước vẫn khá dồi dào. Đây cũng là cơ sở để nhiều kịch bản dự báo vẫn cho rằng CPI cả năm có thể được giữ trong vùng mục tiêu hoặc chỉ cao hơn không đáng kể.

Tuy nhiên, khác với giai đoạn trước, bài toán của năm 2026 không còn đơn thuần là kiểm soát giá cả. Điều khó hơn nằm ở việc vừa giữ được ổn định vĩ mô, vừa tạo đủ dư địa tiền tệ và tín dụng để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức rất cao. Trong bối cảnh đó, việc duy trì thành quả giữ lạm phát dưới 4-5% suốt hơn một thập kỷ qua có thể sẽ trở thành một trong những thử thách điều hành lớn nhất của kinh tế Việt Nam trong năm nay.