Thứ tư, 18/11/2026, 02:38 (GMT+7)
MoneyF Opinion

Dự thảo Luật Nhà ở hé lộ 3 thay đổi quan trọng với người đang sở hữu chung cư

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) làm rõ quyền sở hữu căn hộ, giữ các cơ chế bảo vệ cư dân và bổ sung lựa chọn bồi thường khi chung cư phải cải tạo, xây dựng lại.

Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) trình Quốc hội đang thu hút sự quan tâm của thị trường bất động sản, đặc biệt là nhóm người đang sở hữu hoặc có kế hoạch mua căn hộ chung cư. Những điều chỉnh đáng chú ý tập trung vào quyền sở hữu căn hộ khi công trình hết niên hạn sử dụng, điều kiện phá dỡ và phương án bồi thường trong trường hợp phải xây dựng lại.

Theo nội dung dự thảo, người mua chung cư có thể được hưởng lợi từ ba thay đổi chính: làm rõ hơn quyền sở hữu căn hộ, duy trì các cơ chế bảo vệ cư dân khi chung cư xuống cấp và mở rộng lựa chọn về phương án bồi thường khi công trình phải xây dựng lại.

Điểm đáng chú ý là bản dự thảo trình Quốc hội đã loại bỏ quy định từng gây nhiều tranh luận về việc xác lập quyền sở hữu căn hộ chung cư cho đến thời điểm công trình phải phá dỡ.

Ở các phiên bản dự thảo được đưa ra trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, cụm từ xác lập quyền sở hữu nhà chung cư "cho đến khi nhà chung cư phải phá dỡ" từng xuất hiện. Cách diễn đạt này khiến không ít người lo ngại quyền sở hữu căn hộ có thể chấm dứt khi tòa nhà bị phá dỡ.

Tuy nhiên, nội dung trên đã được loại bỏ trong bản trình Quốc hội. Theo quy định hiện hành và dự thảo mới, quyền sở hữu căn hộ không bị giới hạn bởi thời hạn sử dụng của công trình. Nói cách khác, niên hạn của tòa nhà là vấn đề kỹ thuật, không đồng nghĩa với việc quyền tài sản hợp pháp của chủ căn hộ tự động hết hiệu lực.

Tại phiên thảo luận ở hội trường ngày 21/08, đại biểu Vương Kim Ánh, đoàn Phú Thọ, cũng đề cập nguyên tắc bảo lưu quyền tài sản của chủ sở hữu khi chung cư bị phá dỡ. Theo đó, quyền lợi hợp pháp của cư dân cần được chuyển hóa thành lợi ích tương ứng trong quá trình cải tạo, xây dựng lại công trình.

Chung cư hết niên hạn không đồng nghĩa phải phá dỡ, quyền lợi cư dân tiếp tục được bảo đảm

Một nội dung quan trọng khác trong dự thảo là cách xác định thời hạn sử dụng chung cư. Theo đó, niên hạn sử dụng được xem là chỉ tiêu kỹ thuật của công trình, không phải mốc thời gian bắt buộc phải phá dỡ tòa nhà.

Khi chung cư hết thời hạn sử dụng, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm định chất lượng. Nếu kết quả cho thấy công trình vẫn bảo đảm an toàn, tòa nhà có thể tiếp tục được sử dụng sau khi được gia hạn theo quy định.

Dự thảo cũng không mở rộng các trường hợp phải phá dỡ chung cư so với quy định hiện hành. Các tình huống chủ yếu vẫn bao gồm công trình bị hư hỏng do cháy, nổ hoặc thiên tai; kết cấu chịu lực chính bị hư hỏng nghiêm trọng, có nguy cơ mất an toàn; hư hỏng cục bộ đi kèm hệ thống hạ tầng không đáp ứng yêu cầu; hoặc công trình nằm trong khu vực cần xây dựng lại đồng bộ.

Như vậy, việc một chung cư đã sử dụng nhiều năm không đồng nghĩa cư dân phải di dời ngay lập tức. Yếu tố quyết định vẫn là tình trạng an toàn thực tế của công trình thông qua hoạt động kiểm định.

Đối với quá trình cải tạo, xây dựng lại, các cơ chế bảo vệ cư dân hiện hành tiếp tục được duy trì. Chủ sở hữu căn hộ được bố trí căn hộ mới tại vị trí cũ nếu phù hợp với quy hoạch, có phương án chỗ ở tạm trong thời gian thi công và được tham gia lựa chọn chủ đầu tư thông qua Hội nghị nhà chung cư.

Tại phiên thảo luận ngày 21/08, đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn Đồng Tháp, cũng nhấn mạnh việc công trình mới có niên hạn sử dụng không đồng nghĩa quyền tài sản của người sở hữu căn hộ bị mất đi. Đây là vấn đề cần được pháp luật bảo đảm trong quá trình cải tạo và tái thiết chung cư.

Thêm phương án bồi thường khi chung cư xây lại, chủ căn hộ có thể lựa chọn nhận tiền hoặc nhà ở

Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở phương án bồi thường dành cho chủ sở hữu căn hộ khi chung cư phải phá dỡ để xây dựng lại. Dự thảo bổ sung thêm lựa chọn, giúp cư dân có nhiều phương án xử lý quyền lợi hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào hình thức tái định cư truyền thống.

Đối với các chung cư được xây dựng từ năm 1994 trở về trước, chủ căn hộ có thể lựa chọn thêm phương án nhận nhà ở xã hội hoặc quyền sử dụng đất có giá trị tương đương nhà tái định cư. Các lựa chọn này được bổ sung bên cạnh cơ chế bồi thường theo hệ số K và bố trí căn hộ tái định cư đã có trước đó.

Với những chung cư xây dựng sau năm 1994, dự thảo quy định rõ quyền của chủ sở hữu căn hộ trong việc tiếp tục sử dụng phần diện tích đất có nhà chung cư để thực hiện cải tạo, xây dựng lại.

Đáng chú ý, cách xác định khoản tiền đóng góp của chủ căn hộ vào quá trình xây dựng lại cũng được đưa từ nghị định lên luật. Theo đó, mức đóng góp được tính dựa trên tỷ lệ diện tích sử dụng căn hộ nhân với suất đầu tư xây dựng mới trên mỗi mét vuông sàn tại thời điểm phá dỡ.

Trong trường hợp không muốn tham gia đóng góp kinh phí xây dựng lại, chủ sở hữu căn hộ có thể nhận khoản bồi thường tương ứng với giá trị quyền sử dụng đất thuộc phần sở hữu của mình, đồng thời chuyển giao quyền sử dụng đất đó cho chủ đầu tư.

Cơ chế này mở ra hai hướng lựa chọn tương đối rõ ràng cho cư dân. Một là tiếp tục tham gia dự án cải tạo, xây dựng lại để nhận căn hộ mới; hai là nhận giá trị phần quyền sử dụng đất tương ứng nếu không muốn tiếp tục tham gia quá trình xây dựng.

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) ngày 10/08, TS.KTS Trương Văn Quảng, Phó Tổng thư ký Hội Quy hoạch đô thị Việt Nam, đề xuất cần làm rõ hơn cơ chế tái phát triển các khu chung cư cũ. Ông cũng cho rằng cần nghiên cứu phương án phân chia lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân để tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Một vấn đề khác được đề cập là xây dựng hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia. Hệ thống này không chỉ lưu trữ thông tin về quyền sở hữu mà còn cần cập nhật tình trạng chất lượng, tuổi thọ và mức độ an toàn của từng công trình, qua đó hỗ trợ quản lý toàn bộ vòng đời nhà ở.

Dự thảo cũng điều chỉnh nguồn kinh phí phục vụ công tác kiểm định. Theo đó, ngân sách Nhà nước sẽ chi trả chi phí kiểm định đối với nhà ở thuộc tài sản công và các chung cư cũ.

Những thay đổi này khiến chất lượng xây dựng, công tác bảo trì và năng lực quản lý vận hành trở thành các yếu tố đáng quan tâm hơn đối với người mua nhà. Bởi bên cạnh vị trí và giá bán, tuổi thọ công trình cũng như khả năng duy trì chất lượng sử dụng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản trong dài hạn.

Theo kế hoạch, nếu được Quốc hội thông qua, Luật Nhà ở (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/07/2027. Những quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc bảo vệ quyền tài sản của cư dân, đồng thời tháo gỡ một số vướng mắc trong quá trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.

Duy Khánh

Thứ tư, 18/11/2026, 02:38 (GMT+7)
Hotline: 0979 47 42 45

Tin liên quan

Nổi bật

Mới nhất