Diễn viên Triệu Lệ Dĩnh kiện nền tảng phim ngắn AI xâm phạm quyền hình ảnh
Diễn viên Triệu Lệ Dĩnh khởi kiện đơn vị vận hành nền tảng phim ngắn Hongguo cùng các bên liên quan, cáo buộc sử dụng trái phép hình ảnh cá nhân bằng công nghệ AI. Vụ việc tiếp tục làm dấy lên tranh luận về trách nhiệm bảo vệ quyền hình ảnh trong ngành công nghiệp phim ngắn AI tại Trung Quốc.
Theo truyền thông Trung Quốc, chiều ngày 10/11/2026, diễn viên Triệu Lệ Dĩnh (Zhao Li Ying) đã khởi kiện tại Tòa án nhân dân quận Môn Đầu Câu, Bắc Kinh, liên quan đến tranh chấp quyền hình ảnh cá nhân. Ba bên bị kiện gồm Công ty TNHH Công nghệ Bắc Kinh Bimo Liuxiang, đơn vị vận hành nền tảng phim ngắn Hongguo; Công ty TNHH Dịch vụ Thông tin Douyin Bắc Kinh, cổ đông sở hữu toàn bộ vốn của doanh nghiệp trên; và một cá nhân được truyền thông Trung Quốc xác định là Shi Mou Lun. Phiên xét xử được tiến hành theo hình thức trực tuyến.
Trong đơn kiện, phía Triệu Lệ Dĩnh đưa ra bốn yêu cầu, gồm chấm dứt hành vi bị cho là xâm phạm và gỡ bỏ bộ phim ngắn liên quan khỏi nền tảng phân phối; đăng lời xin lỗi công khai trên báo chí; bồi thường thiệt hại kinh tế cùng các chi phí hợp lý phát sinh trong quá trình bảo vệ quyền lợi; đồng thời thanh toán án phí.

Theo thông tin được công bố, tranh chấp xuất phát từ việc một số phim ngắn trên Hongguo bị cho là đã sử dụng đặc điểm khuôn mặt của nữ diễn viên thông qua công nghệ thay mặt, ghép mặt bằng AI. Hình ảnh được tích hợp vào nhân vật trong phim, thậm chí xuất hiện trên ảnh bìa nhằm thu hút người xem và phục vụ hoạt động thương mại.
Vấn đề pháp lý đáng chú ý là liệu một hình ảnh do AI tạo ra, dù không hoàn toàn trùng khớp với diện mạo người thật, vẫn có thể bị xem là hình ảnh cá nhân được pháp luật bảo vệ hay không. Theo nhận định được The Paper đề cập, khả năng nhận diện là yếu tố quan trọng. Nếu công chúng có thể nhận ra một cá nhân cụ thể thông qua các đặc điểm khuôn mặt và đường nét nhận dạng, hình ảnh đó vẫn có thể thuộc phạm vi bảo hộ quyền hình ảnh cá nhân.
Nhiều nghệ sĩ Trung Quốc phản ứng trước việc sử dụng hình ảnh bằng AI
Vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh không phải trường hợp duy nhất liên quan đến những tranh cãi về việc sử dụng hình ảnh nghệ sĩ trên nền tảng Hongguo.
Ngày 6/4/2026, ê-kíp của diễn viên Đặng Vi đã đăng thông báo trên tài khoản Weibo chính thức, tuyên bố tiến hành các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền lợi. Trước đó, nhân vật nam trong phim ngắn Dụ Quân bị phát hiện có ngoại hình được cho là rất giống nam diễn viên này.
Ngày 4/4/2026, hình ảnh được tạo bằng công nghệ AI thay mặt diễn viên Dịch Dương Thiên Tỉ cũng xuất hiện trong một số phim ngắn, trong đó có Chuyến xe buýt lúc nửa đêm: Cô ấy là thợ săn ma!. Ê-kíp của nam diễn viên đã ra thông báo vào rạng sáng hôm sau, tuyên bố sẽ tiến hành các biện pháp pháp lý. Những bộ phim liên quan sau đó đã bị gỡ khỏi nền tảng.
Một trường hợp khác là diễn viên Dương Tử. Ngày 20/3/2026, hình ảnh của cô bị cho là đã được sử dụng trong phim ngắn Trọng sinh, tôi trở thành thiên thần hộ mệnh của mẹ. Cùng ngày, ê-kíp nữ diễn viên phát thông báo và ủy quyền cho luật sư thu thập chứng cứ để xử lý vụ việc.

Ngoài ra, hình ảnh của một số nghệ sĩ khác như Tiêu Chiến và Thành Nghị cũng bị cho là xuất hiện trái phép trong các sản phẩm trên nền tảng, khiến cộng đồng người hâm mộ lên tiếng phản đối.
Đáng chú ý, Hongguo từng vướng tranh cãi liên quan đến phim ngắn Trâm Đào Hoa. Đầu năm 2026, tác phẩm bị nghi ngờ sử dụng hình ảnh của người khác khi chưa được cho phép để thực hiện thay mặt bằng AI. Những yếu tố bị phản ánh không chỉ gồm khuôn mặt mà còn có trang phục, phụ kiện và phong cách trang điểm.
Trước các phản ánh, đại diện bộ phận chăm sóc khách hàng của Hongguo được truyền thông dẫn lời cho biết phim ngắn AI là một thể loại mới nên quy trình kiểm duyệt có thể còn những thiếu sót. Tuy nhiên, lời giải thích này chưa giải quyết được những lo ngại về trách nhiệm kiểm soát nội dung của nền tảng.
Bài toán pháp lý đối với phim ngắn AI
Những vụ việc liên tiếp cho thấy ranh giới giữa sáng tạo bằng trí tuệ nhân tạo và hành vi xâm phạm quyền cá nhân đang trở thành vấn đề cần được làm rõ trong môi trường số.
Với công nghệ thay mặt, người dùng có thể đưa đặc điểm nhận dạng của một cá nhân vào nhân vật hư cấu mà không cần sử dụng trực tiếp hình ảnh gốc. Việc này đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của đơn vị sản xuất, chủ thể phân phối và nền tảng lưu trữ khi nội dung được tạo ra hoặc khai thác thương mại mà chưa có sự đồng ý của người có hình ảnh bị sử dụng.

Trường hợp Triệu Lệ Dĩnh cũng cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc hình ảnh có giống hoàn toàn người thật hay không, mà còn ở khả năng khiến công chúng nhận diện được cá nhân cụ thể. Đây là yếu tố có ý nghĩa trong việc xác định phạm vi bảo vệ quyền hình ảnh trước sự phát triển của công nghệ AI.
Khi các công cụ tạo sinh ngày càng dễ tiếp cận, yêu cầu đặt ra đối với nền tảng phim ngắn không chỉ là kiểm duyệt nội dung sau khi được đăng tải, mà còn phải có cơ chế phát hiện, tiếp nhận khiếu nại và xử lý kịp thời những trường hợp sử dụng hình ảnh, giọng nói của người khác khi chưa được phép.
Vụ kiện của Triệu Lệ Dĩnh vì vậy không chỉ liên quan đến quyền lợi của một nghệ sĩ, mà còn thu hút sự chú ý đối với trách nhiệm pháp lý của các nền tảng trong hoạt động khai thác nội dung do AI tạo ra. Kết quả giải quyết vụ việc có thể cung cấp thêm góc nhìn về cách thức bảo vệ quyền hình ảnh cá nhân trước những phương thức sáng tạo và kinh doanh mới trong môi trường số.
Thái An















