Cơn khát điện AI đẩy nhu cầu lithium toàn cầu tăng mạnh

Theo Wall Street Journal, các trung tâm dữ liệu vận hành AI và chatbot đang làm gia tăng nhu cầu đối với pin lithium-sắt-phosphate (LFP) – nền tảng của các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Những hệ thống này đóng vai trò ổn định nguồn điện, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tăng vọt và biến động giá năng lượng gia tăng.

Các hệ thống BESS có khả năng tích trữ điện từ nguồn tái tạo hoặc lưới điện và giải phóng khi cần thiết, giúp đảm bảo hoạt động liên tục cho các trung tâm dữ liệu nơi tiêu thụ điện ở quy mô lớn. Đây cũng là giải pháp giúp các nhà cung cấp năng lượng tái tạo tối ưu hóa doanh thu khi có thể lưu trữ điện vào ban ngày và bán vào giờ cao điểm.

Dữ liệu từ Benchmark Minerals Intelligence cho thấy nhu cầu pin cho hệ thống lưu trữ năng lượng đã tăng 51% trong năm qua, cao hơn đáng kể so với mức tăng 26% của xe điện, dù phân khúc EV vẫn chiếm khoảng 75% tổng nhu cầu pin toàn cầu. Điều này phản ánh sự nổi lên của BESS như một động lực tăng trưởng mới cho thị trường lithium.

Sự gia tăng nhu cầu đang nhanh chóng tác động lên giá. Lithium đã tăng khoảng 120% trong sáu tháng, lên gần 20.000 USD/tấn vào cuối tháng 2, so với khoảng 9.000 USD/tấn vào tháng 8 năm ngoái. Theo ông Andy Leyland, nhà sáng lập SC Insights, nhu cầu lithium có thể tăng 24% trong năm 2026, trong khi nguồn cung chỉ tăng khoảng 19%, khiến thị trường có xu hướng thắt chặt trong 2–3 năm tới.

Ở chiều cầu, các tập đoàn công nghệ như Amazon và Google đang đẩy mạnh xây dựng trung tâm dữ liệu AI, kéo theo nhu cầu lưu trữ năng lượng toàn cầu dự kiến vượt 100 GW trong năm nay và có thể đạt 200 GW trong thập kỷ tới, theo BloombergNEF. Động lực này được củng cố bởi chi phí thiết bị đã giảm xuống còn chưa đến một phần ba so với ba năm trước.

Ở chiều cung, các nhà sản xuất đang tăng tốc mở rộng khai thác tại châu Phi – khu vực nổi lên như trung tâm cung ứng mới. Zimbabwe và Mali dẫn đầu, trong khi Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho chuỗi sản xuất pin. Đồng thời, Mỹ cũng tăng tốc phát triển lithium với các dự án quy mô lớn nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, triển vọng thị trường không hoàn toàn một chiều. Sự cạnh tranh công nghệ pin, đặc biệt từ Trung Quốc, cùng với biến động chính sách tại Mỹ và châu Âu có thể làm suy yếu nhu cầu trong một số kịch bản. Một số dự báo cho rằng giá lithium có thể điều chỉnh về quanh 17.000 USD/tấn nếu nguồn cung tăng nhanh hơn kỳ vọng.

Tổng thể, nhu cầu từ AI và lưu trữ năng lượng đang mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho thị trường lithium, nhưng cũng đi kèm rủi ro biến động cao. Diễn biến trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào tốc độ mở rộng hạ tầng AI, tiến độ khai thác mới và sự thay đổi của công nghệ pin.