Chi phí nhiên liệu siết chặt: Hàng không buộc chọn lọc đường bay

Thị trường hàng không Việt Nam đang đối mặt với áp lực chi phí gia tăng khi giá nhiên liệu Jet A-1 leo thang và nguồn cung có dấu hiệu hạn chế, buộc các hãng phải điều chỉnh chiến lược khai thác. Việc cắt giảm một số đường bay nội địa không chỉ là phản ứng ngắn hạn, mà có thể phản ánh sự thay đổi trong cách phân bổ nguồn lực của ngành trước biến động chi phí đầu vào.

Theo kế hoạch, từ ngày 1/4, Vietnam Airlines dự kiến tạm dừng khai thác một số đường bay nội địa với tổng cộng 23 chuyến/tuần, bao gồm các chặng như Hải Phòng – Buôn Ma Thuột, Hải Phòng – Phú Quốc hay TP HCM – Điện Biên. Động thái này diễn ra trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu hàng không bị siết lại, khiến hãng phải ưu tiên duy trì các tuyến bay trục và đường bay có ý nghĩa kết nối kinh tế – xã hội lớn hơn.

Dữ liệu từ Cục Hàng không Việt Nam cho thấy giá nhiên liệu Jet A-1 tại Singapore – thị trường tham chiếu khu vực – đang dao động quanh mức 220–230 USD/thùng trong các ngày 20–22/3. Đây là mức giá tương đối cao so với mặt bằng trước đó, tạo áp lực trực tiếp lên chi phí vận hành của các hãng bay, khi nhiên liệu thường chiếm tới 30–40% tổng chi phí khai thác.

Không chỉ riêng Vietnam Airlines, các hãng hàng không trong nước cũng đang điều chỉnh chiến lược để thích ứng. Đại diện Bamboo Airways cho biết hãng sẽ tập trung nguồn lực vào các đường bay trục như Hà Nội – TP HCM – Đà Nẵng và các điểm du lịch có nhu cầu cao, đồng thời có thể giảm tần suất bay nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao.

Ở góc độ thị trường, áp lực chi phí đang dần được chuyển hóa vào giá vé. Khảo sát với gần 40 hãng hàng không quốc tế cho thấy hơn 60% hãng đã, đang hoặc dự kiến tăng phụ thu nhiên liệu hoặc điều chỉnh giá vé từ giữa tháng 3. Mức điều chỉnh phổ biến dao động 5–20%, tùy theo đường bay và hạng dịch vụ. Một số hãng áp dụng phụ thu riêng, với mức từ khoảng 130.000 đồng đến trên 10 triệu đồng/vé đối với các chặng dài và hạng ghế cao cấp.

Trong bối cảnh đó, thị trường nội địa có thể đối mặt với hai xu hướng song song: tần suất khai thác giảm ở các đường bay thứ cấp và giá vé có xu hướng tăng ở các đường bay chính. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu đi lại, đặc biệt trong các giai đoạn thấp điểm.

Về phía chính sách, các hãng hàng không đã kiến nghị Chính phủ xem xét các biện pháp hỗ trợ như giảm thuế bảo vệ môi trường, duy trì thuế nhập khẩu nhiên liệu ở mức 0%, cũng như giãn – hoãn nghĩa vụ thuế và hỗ trợ lãi suất. Những đề xuất này, nếu được triển khai, có thể giúp giảm áp lực chi phí trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, về dài hạn, biến động giá nhiên liệu đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị phức tạp vẫn là yếu tố khó kiểm soát. Nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao, ngành hàng không có thể buộc phải tái cấu trúc mạng bay theo hướng tối ưu hiệu quả thay vì mở rộng quy mô.

Trong kịch bản đó, việc cắt giảm một số đường bay nội địa có thể không chỉ là giải pháp tạm thời, mà là dấu hiệu cho thấy ngành đang bước vào giai đoạn điều chỉnh, nơi hiệu quả khai thác và quản trị chi phí sẽ trở thành yếu tố quyết định.