CEO SSIAM: Tiền để dành cho tuổi hưu có thể trở thành nguồn vốn cho nền kinh tế

Tại Hội nghị “Mở khóa dòng vốn dài hạn: Vai trò của quỹ hưu trí và xếp hạng tín nhiệm” chiều 17/9, bà Nguyễn Ngọc Anh, CEO SSIAM, cho rằng Việt Nam đang đứng trước nhu cầu lớn về vốn đầu tư, đặc biệt cho những lĩnh vực cần nhiều năm để thu hồi vốn.

Theo bà, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 có thể lên tới 38,5 triệu tỷ đồng, trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng. Phần còn lại cần được huy động từ khu vực tư nhân, thị trường vốn, hệ thống tài chính và các nguồn lực xã hội khác.

Vì vậy, theo CEO SSIAM, câu chuyện không chỉ là huy động đủ vốn mà còn phải tìm được nguồn vốn có kỳ hạn phù hợp với nhu cầu đầu tư.

Những dự án cần nguồn vốn đi đường dài

Nhu cầu đầu tư trong những năm tới tập trung vào các lĩnh vực có thời gian thu hồi vốn dài như hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi xanh, công nghiệp, đô thị và các dự án có hàm lượng công nghệ cao.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, riêng giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn phát triển nguồn điện và lưới điện truyền tải khoảng 136,3 tỷ USD. Các tuyến đường sắt mới cần khoảng 28,5 tỷ USD, còn hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP HCM cần thêm hơn 95 tỷ USD.

“Nền kinh tế cần những dòng vốn có khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp và dự án trong một chu kỳ dài”, bà Ngọc Anh nói.

Theo bà, đây là đặc điểm khiến quỹ hưu trí trở thành một nguồn vốn đáng chú ý.

Khác với những dòng tiền thường hướng tới mục tiêu sinh lời trong thời gian ngắn, tiền của quỹ hưu trí được hình thành từ quá trình tích lũy lâu dài, nhằm bảo đảm an sinh cho người lao động trong tương lai.

Chính đặc tính này tạo nên nguồn vốn có tính ổn định, kiên nhẫn và phù hợp với tầm nhìn đầu tư dài hạn, theo CEO SSIAM.

Trên thế giới, quỹ hưu trí là một trong những nhóm nhà đầu tư tổ chức trên thị trường vốn. Nguồn vốn này có thể được đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu, các sản phẩm dài hạn và, tùy thuộc khung pháp lý của từng quốc gia, các dự án cơ sở hạ tầng hoặc tài sản có vòng đời dài.

Quỹ hưu trí Việt Nam đang ở giai đoạn đầu

Tại Việt Nam, chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện có cơ sở pháp lý từ Nghị định 88/2016/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn.

Sau khi nghị định có hiệu lực, Bộ Tài chính đã cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện cho 4 doanh nghiệp. Từ năm 2021, các doanh nghiệp quản lý quỹ bắt đầu thành lập và triển khai các quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện.

Đến cuối năm 2025, thị trường có 7 quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, tổng tài sản ròng gần 2.210 tỷ đồng, tăng 53% so với năm 2024 và gấp khoảng 26 lần năm 2021.

Tổng số người tham gia đạt 28.538 người, tăng 17,1%. Trong đó, SSIAM hiện là công ty quản lý quỹ hưu trí có quy mô lớn nhất thị trường, chiếm 74% thị phần, theo số liệu bà Ngọc Anh chia sẻ tại hội nghị.

Bà Ngọc Anh cho rằng 2026 là một năm bản lề với ngành quỹ hưu trí tại Việt Nam.

Ngày 23/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 85/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Cùng với đó, các quy định về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân được ban hành trong năm 2025 tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp và người lao động tham gia chương trình.

Theo bà, những thay đổi về chính sách và cơ chế ưu đãi được kỳ vọng tạo thêm động lực cho doanh nghiệp, người lao động và các tổ chức quản lý quỹ tham gia thị trường.

Có vốn dài hạn vẫn cần công cụ đánh giá rủi ro

Theo CEO SSIAM, việc hình thành nguồn vốn dài hạn mới chỉ là một phần của bài toán.

Một vấn đề khác là làm thế nào để các nguồn vốn này có thể nhận diện, đánh giá và lựa chọn những doanh nghiệp, tổ chức phát hành và dự án có khả năng sử dụng vốn hiệu quả, minh bạch và bền vững trong dài hạn.

Bà Ngọc Anh cho rằng đây là vai trò của xếp hạng tín nhiệm.

Với phương pháp luận độc lập, dữ liệu minh bạch và các tiêu chuẩn chuyên nghiệp, xếp hạng tín nhiệm giúp chuẩn hóa thông tin, phân loại rủi ro và hỗ trợ quá trình ra quyết định đầu tư.

Đối với nhà đầu tư dài hạn, xếp hạng tín nhiệm cung cấp thêm cơ sở để đánh giá sức khỏe tài chính, khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ và mức độ rủi ro của doanh nghiệp hoặc tổ chức phát hành.

Ở chiều ngược lại, khi doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt hơn, khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn cũng được cải thiện. Điều này tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, tăng minh bạch tài chính và chuẩn hóa công tác công bố thông tin.

Từ đó, bà Ngọc Anh nhìn nhận quỹ hưu trí và xếp hạng tín nhiệm có mối liên hệ bổ trợ. Một bên cung cấp nguồn vốn dài hạn, một bên cung cấp thông tin và công cụ đánh giá rủi ro.

Thị trường vốn đóng vai trò kết nối hai yếu tố này, qua đó chuyển hóa nguồn tiết kiệm dài hạn thành nguồn lực phục vụ đầu tư và tăng trưởng.

Khi tiền tiết kiệm cho tương lai trở thành vốn cho nền kinh tế

Theo CEO SSIAM, “mở khóa dòng vốn dài hạn” không chỉ có nghĩa tạo thêm một sản phẩm tài chính hoặc một kênh đầu tư mới.

Điều quan trọng hơn là hình thành một hệ sinh thái gồm người tiết kiệm, người lao động, quỹ hưu trí, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp phát hành, tổ chức xếp hạng tín nhiệm, các định chế tài chính và cơ quan quản lý.

Trong hệ sinh thái này, dòng tiền được người lao động tích lũy cho tương lai có thể được đưa vào các kênh đầu tư dài hạn, đồng thời trở thành nguồn lực cho những nhu cầu phát triển của nền kinh tế.

“Nếu làm tốt điều này, một phần nguồn tiền được tích lũy cho tương lai của mỗi người lao động có thể đồng thời trở thành nguồn lực phục vụ tương lai của nền kinh tế”, bà Ngọc Anh nói.

Theo bà, nguồn vốn đó có thể phục vụ các tuyến đường, hệ thống năng lượng, dự án chuyển đổi xanh và những doanh nghiệp Việt Nam cần vốn để mở rộng, phát triển.