Căng thẳng Trung Đông phủ bóng tăng trưởng châu Á
Triển vọng kinh tế châu Á đang đối mặt thêm thách thức từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Nếu xung đột kéo dài, chi phí năng lượng và gián đoạn thương mại có thể gây áp lực đáng kể lên tăng trưởng khu vực.
Tác động trước mắt chưa quá lớn
Những diễn biến mới tại Trung Đông đang khiến nhiều nền kinh tế châu Á theo dõi sát sao các rủi ro đối với tăng trưởng, trong bối cảnh khu vực này phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu và các tuyến vận tải quốc tế.
Theo Albert Park – nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) – nếu xung đột tại Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz chỉ kéo dài khoảng một tháng như một số kịch bản dự báo, tác động đối với tăng trưởng của các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á sẽ tương đối hạn chế.
Trong cuộc trao đổi với Reuters, ông cho biết phần lớn các mô hình dự báo đều cho thấy tăng trưởng của khu vực có thể chịu ảnh hưởng tiêu cực, nhưng mức độ suy giảm được đánh giá là tương đối khiêm tốn và chủ yếu mang tính tạm thời.
Ngay cả trong những kịch bản bi quan hơn, cú sốc này cũng khó làm giảm tăng trưởng của khu vực tới một điểm phần trăm.
Đánh giá này phần nào phản ánh khả năng chống chịu của nhiều nền kinh tế châu Á, đặc biệt khi nhu cầu nội địa tại một số quốc gia vẫn duy trì ổn định và các nhà hoạch định chính sách còn dư địa để triển khai các biện pháp hỗ trợ nếu cần thiết.
Nguy cơ gia tăng nếu xung đột kéo dài
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, bức tranh có thể thay đổi nhanh chóng nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục leo thang.
Nhà kinh tế trưởng của ADB cho rằng rủi ro sẽ tăng mạnh nếu xung đột kéo dài, bởi điều này có thể đẩy giá năng lượng tăng cao, đồng thời làm gián đoạn vận tải biển và thương mại toàn cầu.
Một yếu tố đáng chú ý là khoảng 80% lượng dầu và khí đốt đi qua eo biển Hormuz được vận chuyển tới châu Á. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của khu vực vào tuyến vận tải chiến lược này.
Nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn trong thời gian dài, nhiều nền kinh tế châu Á có thể phải đối mặt với chi phí nhập khẩu tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và suy giảm sức mua trong nước.
Bên cạnh đó, một cuộc khủng hoảng kéo dài cũng có thể lan sang các lĩnh vực khác như hàng không và vận tải hàng hóa.
Trong bối cảnh nhiều tuyến bay quốc tế vốn đã phải tránh không phận Nga, việc phát sinh thêm các điểm nghẽn tại Trung Đông có thể khiến chi phí vận chuyển tiếp tục tăng, đồng thời kéo dài thời gian vận tải.
Những gián đoạn này đặc biệt bất lợi đối với các nền kinh tế có độ mở thương mại cao hoặc phụ thuộc nhiều vào du lịch quốc tế.
Áp lực từ giá năng lượng và dòng vốn
Trước khi xung đột bùng phát, ADB dự báo tăng trưởng kinh tế của khu vực châu Á đang phát triển sẽ đạt khoảng 4,6% trong năm nay, giảm so với mức 5,1% dự kiến của năm 2025.
Trong khi đó, lạm phát được dự báo tăng nhẹ lên khoảng 2,1%, so với mức 1,6% của năm trước.
Tuy nhiên, triển vọng này đang đối mặt với nhiều yếu tố bất định khi căng thẳng địa chính trị có thể khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh hơn.
Theo ông Park, sự gia tăng bất ổn đang kích hoạt xu hướng tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn, khiến dòng vốn quốc tế có xu hướng đổ vào các tài sản bằng đồng USD.
Đồng bạc xanh mạnh lên có thể tạo áp lực giảm giá đối với các đồng tiền châu Á, qua đó làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng của nhiều nền kinh tế trong khu vực.
Nếu dòng vốn trở nên biến động mạnh và gây ra những cú sốc trên thị trường tài chính, các nhà hoạch định chính sách có thể phải cân nhắc những biện pháp can thiệp nhằm ổn định thị trường.
Trong trường hợp các gián đoạn tài chính trở nên nghiêm trọng, ADB khuyến nghị các ngân hàng trung ương nên xem xét các biện pháp nhằm hạn chế biến động và bảo đảm ổn định hệ thống.
Bài toán năng lượng và thương mại
Nhìn tổng thể, tác động của xung đột Trung Đông đối với kinh tế châu Á sẽ phụ thuộc lớn vào hai yếu tố then chốt: diễn biến của giá năng lượng và mức độ gián đoạn của thương mại toàn cầu.
Châu Á hiện là khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, trong đó nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc, Ấn Độ, Thái Lan hay Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu từ Trung Đông.
Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí sản xuất và vận tải sẽ tăng lên, qua đó gây áp lực lên lạm phát và làm suy yếu đà phục hồi của tiêu dùng và đầu tư.
Bên cạnh đó, các nền kinh tế có độ mở thương mại lớn cũng sẽ chịu tác động rõ rệt hơn nếu các tuyến vận tải qua Trung Đông bị gián đoạn.
Chi phí logistics tăng, thời gian vận chuyển kéo dài cùng tâm lý thận trọng của nhà đầu tư có thể khiến thương mại và dòng vốn quốc tế chậm lại.
Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng khu vực vẫn có khả năng chống chịu nhất định nhờ quy mô thị trường nội địa lớn và dư địa chính sách tại nhiều nền kinh tế.
Song nếu xung đột tiếp tục leo thang, những cú sốc về năng lượng và thương mại có thể trở thành lực cản đáng kể đối với triển vọng tăng trưởng của châu Á trong thời gian tới.
Nguyễn Huyền
