Bộ Xây dựng ra 4 nhóm chỉ tiêu xanh: Đô thị nào không đạt chuẩn sẽ bị 'điểm mặt'

Tại văn bản hợp nhất số 97/2026/VBHN-TT-BXD ngày 30/9/2026, Bộ Xây dựng chính thức hợp nhất, cập nhật Thông tư quy định các chỉ tiêu xây dựng đô thị tăng trưởng xanh và hướng dẫn lập báo cáo xây dựng đô thị tăng trưởng xanh theo các chỉ tiêu, áp dụng cho các thành phố trực thuộc Trung ương cùng đô thị loại I, II, III, IV và V.

Đây là bản hợp nhất trên cơ sở Thông tư số 01/2018/TT-BXD ngày 5/1/2018 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng (có hiệu lực từ 20/2/2018) sau khi văn bản này đã qua một số lần sửa đổi, bổ sung - đồng thời kế thừa các quy định tại Quyết định số 84/QĐ-TTg ngày 19/1/2018 của Thủ tướng Chính phủ. Năm 2015 được chọn làm năm cơ sở để lập báo cáo lần đầu theo các chỉ tiêu hướng dẫn.

Bốn nhóm, 24 chỉ tiêu đánh giá đô thị xanh

Hệ thống chỉ tiêu được chia thành 4 nhóm.

Nhóm chỉ tiêu kinh tế gồm 5 chỉ tiêu, đánh giá hiệu quả tăng trưởng kinh tế về sử dụng năng lượng và tài nguyên thiên nhiên trong đầu tư xây dựng, phát triển đô thị.

Nhóm chỉ tiêu môi trường gồm 10 chỉ tiêu - nhóm lớn nhất - đánh giá chất lượng môi trường, cảnh quan đô thị, mức độ áp dụng giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính.

Nhóm chỉ tiêu xã hội gồm 4 chỉ tiêu, đánh giá hiệu quả nâng cao chất lượng, điều kiện sống của người dân đô thị.

Nhóm chỉ tiêu thể chế gồm 5 chỉ tiêu, đánh giá công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành của chính quyền đô thị trong xây dựng đô thị tăng trưởng xanh.

Thông tư cũng quy định các hoạt động ưu tiên để xây dựng đô thị tăng trưởng xanh, gồm: phát triển công trình xanh; phát triển giao thông đô thị xanh, phát thải thấp; sử dụng tiết kiệm và chống thất thoát, thất thu nước sạch; phát triển đô thị thông minh; xây dựng khu đô thị xanh, sinh thái; tăng cường năng lực chống chịu biến đổi khí hậu cho các đô thị.

Công cụ thẩm định, giám sát và điều chỉnh quy hoạch

Theo Thông tư, việc lập báo cáo xây dựng đô thị tăng trưởng xanh nhằm đánh giá, thẩm định các chương trình, kế hoạch, dự án đầu tư xây dựng có sử dụng nguồn vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng xanh; đồng thời kiểm tra, giám sát việc thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh tại các đô thị. Đây cũng sẽ là cơ sở để rà soát, điều chỉnh các chỉ tiêu cụ thể trong quy hoạch đô thị, chương trình phát triển đô thị, cũng như đề xuất các hoạt động ưu tiên triển khai.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các quy định về chỉ tiêu phát triển đô thị xanh trước đây được đánh giá còn phân tán, thiếu yêu cầu và tiêu chí cụ thể theo từng loại hình đô thị. Đáng chú ý, theo một Chỉ thị liên quan của Chính phủ, từ năm 2026 các công trình sử dụng vốn đầu tư công sẽ bắt buộc phải áp dụng tiêu chuẩn đô thị tăng trưởng xanh - thay vì chỉ dừng ở mức khuyến khích như giai đoạn trước. Theo đó, Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, địa phương rà soát, sửa đổi hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật liên quan, đồng thời xây dựng khung hướng dẫn áp dụng đồng bộ trong quy hoạch, đầu tư và quản lý phát triển đô thị.

Việc ban hành bộ chỉ tiêu cập nhật được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng môi trường đô thị, thúc đẩy hạ tầng xanh, giao thông công cộng và công trình tiết kiệm năng lượng - từng bước hình thành mô hình quản lý đô thị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ số, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng sống tại các đô thị Việt Nam.