Xung đột Trung Đông làm rung chuyển du lịch 11.700 tỷ USD

Không phận đóng cửa, chuỗi di chuyển toàn cầu bị gián đoạn

Những căng thẳng quân sự tại Trung Đông đang nhanh chóng lan rộng thành một cú sốc đối với hệ thống vận tải hàng không – nền tảng của ngành du lịch quốc tế.

Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium, chỉ một tuần sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, việc đóng cửa không phận tại nhiều khu vực đã khiến hơn 20.000 chuyến bay bị hủy, làm hơn một triệu hành khách trên toàn cầu rơi vào tình trạng mắc kẹt.

Không chỉ các chuyến bay thương mại bị gián đoạn, nhiều hành khách trên các tuyến du lịch biển cũng rơi vào cảnh chờ đợi kéo dài. Một số tàu du lịch buộc phải thay đổi hành trình hoặc tạm dừng hoạt động do không thể cập cảng theo kế hoạch.

Tình trạng hỗn loạn này phản ánh mức độ phụ thuộc cao của ngành du lịch vào hệ thống hàng không quốc tế. Chỉ cần một điểm nghẽn địa chính trị tại các tuyến vận tải trọng yếu cũng có thể khiến toàn bộ mạng lưới di chuyển toàn cầu bị đảo lộn.

Các trung tâm du lịch lớn chịu tác động trực tiếp

Trung Đông từ lâu là một trong những trung tâm trung chuyển hàng không quan trọng nhất thế giới. Vì vậy, bất kỳ biến động nào trong khu vực đều có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ.

Các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào UAE cùng nhiều mục tiêu tại Qatar, Jordan, Israel và Cyprus đã khiến hoạt động hàng không trong khu vực rơi vào tình trạng tê liệt cục bộ.

Đáng chú ý, UAE là nơi đặt Sân bay quốc tế Dubai – sân bay bận rộn nhất thế giới về lưu lượng hành khách quốc tế. Khi trung tâm trung chuyển này gặp gián đoạn, các tuyến bay liên lục địa kết nối châu Á, châu Âu và châu Phi cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Trong lĩnh vực du lịch biển, một số tàu du lịch cũng buộc phải thay đổi kế hoạch. Tàu MSC Euribia của hãng MSC Cruises với sức chứa hơn 6.300 hành khách đã bị mắc kẹt tại Dubai, trong khi hãng này thông báo hủy các chuyến đi còn lại xuất phát từ thành phố này trong mùa đông năm nay.

Theo Henry Harteveldt – cựu CEO hãng hàng không và nhà sáng lập công ty tư vấn Atmosphere Research Group – quy mô gián đoạn lần này là điều hiếm thấy trong lịch sử ngành.

Ông cho rằng đây là tình trạng hỗn loạn lớn nhất của ngành hàng không kể từ sau sự kiện khủng bố ngày 11/9/2001 khi Mỹ đóng cửa không phận.

Ngành du lịch toàn cầu đối mặt chuỗi cú sốc mới

Những gián đoạn tại Trung Đông chỉ là một phần trong chuỗi rủi ro đang đè nặng lên ngành du lịch toàn cầu.

Theo Hội đồng Du lịch và Lữ hành Thế giới, ngành du lịch toàn cầu hiện có quy mô khoảng 11,7 nghìn tỷ USD, đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, ngành này cũng đặc biệt nhạy cảm với các cú sốc địa chính trị, kinh tế và an ninh.

Khi xung đột kéo dài, các chi phí vận hành cốt lõi của ngành – đặc biệt là nhiên liệu – có nguy cơ tăng mạnh.

Đối với các hãng hàng không và công ty du thuyền, nhiên liệu là một trong những khoản chi phí lớn nhất, chỉ đứng sau chi phí nhân sự. Giá năng lượng tăng sẽ khiến chi phí khai thác leo thang và buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh giá dịch vụ.

Hệ quả là giá vé máy bay, chi phí du lịch và lưu trú có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới, tạo thêm rào cản đối với nhu cầu đi lại quốc tế.

Áp lực đối với các nền kinh tế phụ thuộc du lịch

Không chỉ các doanh nghiệp trong ngành chịu ảnh hưởng, nhiều nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào du lịch cũng đứng trước nguy cơ chịu tác động tiêu cực.

Tại nhiều quốc gia, khách du lịch quốc tế – đặc biệt là nhóm khách có thu nhập cao – đóng vai trò quan trọng trong tổng chi tiêu du lịch. Nếu lượng khách này sụt giảm do lo ngại bất ổn địa chính trị, nguồn thu từ du lịch có thể giảm đáng kể.

Mexico là một ví dụ điển hình. Du lịch hiện đóng góp gần 9% GDP của nước này. Năm ngoái, quốc gia Bắc Mỹ này đón khoảng 98,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,6% so với năm trước và mang lại gần 35 tỷ USD doanh thu.

Những con số này cho thấy tầm quan trọng của dòng khách quốc tế đối với tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia.

Rủi ro kéo dài với ngành du lịch toàn cầu

Trong những năm gần đây, ngành du lịch toàn cầu đang chuyển hướng mạnh sang phân khúc cao cấp nhằm thu hút nhóm khách có mức chi tiêu lớn.

Tuy nhiên, phân khúc này cũng nhạy cảm với các rủi ro an ninh và bất ổn địa chính trị. Khi căng thẳng gia tăng, nhóm du khách này thường có xu hướng hoãn hoặc thay đổi kế hoạch du lịch.

Nếu xu hướng này kéo dài, nhiều doanh nghiệp trong ngành – từ hãng hàng không, khách sạn đến công ty du thuyền – có thể phải đối mặt với áp lực doanh thu lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, xung đột tại Trung Đông đang cho thấy mức độ dễ tổn thương của ngành du lịch toàn cầu trước những biến động địa chính trị. Và nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, những tác động đối với ngành công nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ USD này có thể còn kéo dài hơn dự kiến.