AAPA cảnh báo nhiều hãng bay châu Á có thể sụp đổ vì giá nhiên liệu tăng sốc hơn 120%

Theo Hiệp hội Hàng không châu Á – Thái Bình Dương (AAPA), xung đột tại Trung Đông khiến eo biển Hormuz – tuyến trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – rơi vào bất ổn kéo dài, làm chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không bị xáo trộn mạnh. Giá nhiên liệu bay đã tăng hơn 120% chỉ trong chưa đầy hai tháng, có thời điểm vọt lên gần 1.840 USD/tấn và hiện vẫn cao gấp đôi trước xung đột.

Đây là cú đánh trực diện vào ngành hàng không khi nhiên liệu thường chiếm tới 25–30% tổng chi phí vận hành. Điều đáng lo ngại là khủng hoảng chi phí xuất hiện đúng lúc nhu cầu đi lại đang phục hồi mạnh. Dữ liệu của AAPA cho thấy lượng khách quốc tế tháng 3 vẫn tăng hơn 11%, hệ số tải ghế khu vực lên gần 84%, nhưng lợi nhuận của các hãng lại bị bào mòn nhanh chóng bởi giá nhiên liệu leo thang.

Tân Tổng giám đốc AAPA Wong Hong cho rằng nhiều hãng hàng không hiện không còn đủ khả năng “tự xoay sở” và cần các chính phủ hỗ trợ bằng các biện pháp như trợ cấp tài chính, nới quy định slot hoặc cho phép cắt giảm chuyến bay mà không bị xử phạt. Theo ông, nếu không hành động sớm, thị trường châu Á hoàn toàn có thể xuất hiện những trường hợp sụp đổ tương tự Spirit Airlines tại Mỹ.

Áp lực hiện đã bắt đầu tạo ra sự phân hóa mạnh trong ngành. Những hãng có hợp đồng mua nhiên liệu dài hạn như Malaysia Airlines đang có lợi thế lớn hơn đáng kể. Ngược lại, các hãng quy mô nhỏ hoặc năng lực tài chính yếu đang đối mặt rủi ro thanh khoản ngày càng cao. Korean Air đã chuyển sang chế độ quản lý khẩn cấp, trong khi Philippines Airlines cảnh báo lượng nhiên liệu dự trữ chỉ đủ duy trì hoạt động tới hết tháng 6.

Ngoài giá nhiên liệu, nhiều hãng còn phải kéo dài hành trình để tránh không phận Trung Đông, khiến chi phí khai thác tiếp tục tăng mạnh. Qatar Airways đã cắt khoảng 2 triệu ghế cho mùa hè năm nay, còn Emirates và Etihad cũng đồng loạt điều chỉnh lịch bay. Theo dữ liệu từ Cirium, khoảng 9,3 triệu ghế bay toàn cầu đã bị cắt giảm cho giai đoạn cao điểm hè 2026.

Tại Việt Nam, tác động cũng bắt đầu hiện rõ khi số chuyến bay trong tháng 4 giảm gần 5.000 chuyến so với tháng trước. Vietnam Airlines đã tái áp dụng nhiều biện pháp tiết giảm chi phí từng dùng trong giai đoạn Covid-19 như tối ưu đường bay, cắt giảm đầu tư và tìm nguồn nhiên liệu giá thấp hơn tại các thị trường lân cận.

Giới phân tích cho rằng ngay cả khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, giá nhiên liệu bay cũng khó sớm quay về vùng cũ do công suất lọc dầu cần thời gian phục hồi. Điều đó đồng nghĩa giá vé máy bay có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài và áp lực tài chính với các hãng hàng không sẽ chưa thể sớm kết thúc.