Xe điện Trung Quốc: hưởng lợi từ giá dầu nhưng vẫn khó kiếm tiền

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng bất định, xe điện lẽ ra phải trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng. Tuy nhiên, thực tế của ngành xe điện Trung Quốc – thị trường lớn nhất thế giới – lại cho thấy một nghịch lý: nhu cầu dài hạn được thúc đẩy bởi chuyển dịch năng lượng, nhưng các nhà sản xuất đang phải đối mặt với áp lực chi phí và cạnh tranh ngày càng lớn.

CEO của hãng xe điện NIO, William Li, mới đây cảnh báo tình trạng thiếu chip nhớ có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất xe điện. Theo ông, chi phí linh kiện tăng có thể khiến giá thành mỗi chiếc xe tăng thêm khoảng 10.000 nhân dân tệ (khoảng 1.456 USD). Tuy vậy, NIO cho biết công ty chưa có kế hoạch tăng giá bán và sẽ tự gánh phần chi phí phát sinh. Quyết định này cho thấy mức độ cạnh tranh khốc liệt trong ngành, khi nhiều hãng xe khó có thể chuyển chi phí tăng sang người tiêu dùng.

Theo ông William Li, thị trường trong nước đang trở nên chật chội hơn khi ngày càng nhiều hãng xe nội địa tung ra sản phẩm mới và mở rộng sang thị trường quốc tế, trong khi nhu cầu có dấu hiệu chậm lại. Không chỉ vậy, các hãng xe Trung Quốc còn phải đối mặt với nhiều rào cản tại châu Âu – một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng. Liên minh châu Âu đã áp thuế đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc từ năm 2024, trong khi một số quốc gia bắt đầu cắt giảm trợ cấp xe điện và chi phí năng lượng tại khu vực này vẫn ở mức cao.

Những yếu tố này đang khiến chiến lược mở rộng toàn cầu của các hãng xe Trung Quốc trở nên phức tạp hơn.

Dù vậy, thị trường vẫn ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Cổ phiếu của NIO đã tăng khoảng 14% sau khi công ty công bố quý có lãi đầu tiên và dự báo có thể hòa vốn vào cuối năm nay. Hãng cũng đặt mục tiêu bán hàng nghìn chiếc xe tại thị trường nước ngoài trong năm 2026 nhằm xây dựng thương hiệu toàn cầu và cải thiện lợi nhuận.

Trong khi đó, Tesla – đối thủ lớn của các hãng xe Trung Quốc – vẫn duy trì vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu thông qua nhà máy tại Thượng Hải. Trong tháng 2, Tesla đã bán khoảng 58.600 xe Model 3 và Model Y sản xuất tại đây, tăng 91% so với cùng kỳ năm trước. Khoảng 20.000 xe trong số đó được xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài.

Theo Reuters, một phần đà tăng trưởng của thị trường đến từ mức so sánh thấp của cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, ngành ô tô Trung Quốc thường biến động trong dịp Tết Nguyên đán, khi hoạt động sản xuất và tiêu dùng tạm chững lại trước khi phục hồi sau kỳ nghỉ.

Trong bối cảnh giá năng lượng và địa chính trị vẫn nhiều bất định, xe điện tiếp tục được xem là xu hướng dài hạn của ngành giao thông. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, các hãng xe Trung Quốc có thể phải đối mặt với giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn, khi chi phí sản xuất tăng, thị trường bão hòa dần và rào cản thương mại ngày càng rõ rệt.