Vì sao mặt bằng lãi suất huy động vẫn khó hạ sau 4 lần chỉ đạo của Thống đốc?

Chỉ trong chưa đầy 3 tháng kể từ khi nhậm chức, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã 4 lần yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường cho thấy lời kêu gọi này chưa dễ chuyển hóa thành mặt bằng lãi suất thấp hơn.

Khảo sát tại hơn 30 ngân hàng ngày 20/7 cho thấy, lãi suất huy động trực tuyến kỳ hạn 12 tháng phổ biến trong khoảng 6-7%/năm. Nhóm ngân hàng quốc doanh gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank cùng niêm yết 6,8%/năm, trong khi nhiều ngân hàng tư nhân vẫn duy trì mức từ 6,5-7%/năm, phản ánh cuộc cạnh tranh huy động vốn chưa hạ nhiệt.

Ở phân khúc lãi suất niêm yết phổ thông, SaigonBank đang áp dụng 7,2%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, Bắc Á Bank 7,1%/năm, MBV và PGBank cùng ở mức 7%/năm. Mặt bằng này cao hơn đáng kể so với giai đoạn cuối năm ngoái và cho thấy các ngân hàng vẫn ưu tiên củng cố nguồn vốn trung, dài hạn.

Đáng chú ý, cuộc đua lãi suất vẫn tồn tại ở nhóm khách hàng có lượng tiền gửi rất lớn. PVcomBank áp dụng mức 10%/năm cho khoản tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng kỳ hạn 12-13 tháng. MSB niêm yết 9%/năm với khoản gửi từ 500 tỷ đồng, trong khi Nam A Bank áp dụng 8,3%/năm cho khách hàng đáp ứng điều kiện tương tự. Đây là các chương trình đặc biệt, không phản ánh mặt bằng lãi suất đại trà nhưng cho thấy nhu cầu giữ chân nguồn vốn lớn vẫn rất cao.

Lý giải nghịch lý này, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết việc điều hành lãi suất hiện nay "rất vất vả". Theo ông, khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu tín dụng sẽ tiếp tục mở rộng. Nếu tốc độ huy động vốn không theo kịp, các ngân hàng buộc phải nâng sức hấp dẫn của tiền gửi để bảo đảm thanh khoản.

"Nếu thiếu hụt vốn thì đương nhiên lãi suất huy động sẽ tăng. Mà lãi suất huy động đầu vào cao thì lãi suất đầu ra cũng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp", Thống đốc nhấn mạnh.

Một áp lực khác đến từ cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng. Theo Ngân hàng Nhà nước, khoảng 80% nguồn vốn huy động hiện là ngắn hạn, trong khi vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%. Trong khi đó, nhu cầu vay vốn đầu tư của doanh nghiệp chủ yếu tập trung ở các khoản vay dài hạn, buộc các ngân hàng phải duy trì lãi suất đủ hấp dẫn để kéo dài kỳ hạn tiền gửi.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP.HCM, mục tiêu hiện nay không nên là hạ lãi suất bằng mọi giá. Ông cho rằng lãi suất còn là công cụ quan trọng để ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát. Nếu giảm quá nhanh, chênh lệch giữa lãi suất VND và USD sẽ thu hẹp, gia tăng áp lực lên tỷ giá và dòng vốn.

Ở chiều ngược lại, nếu lãi suất huy động tiếp tục tăng mạnh, chi phí vốn của các ngân hàng sẽ bị đẩy lên, khiến lãi suất cho vay khó giảm. Theo chuyên gia, giải pháp phù hợp là duy trì ổn định lãi suất điều hành, linh hoạt sử dụng các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), phát hành tín phiếu, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn để điều tiết thanh khoản, đồng thời tạo thêm dư địa giảm lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên.