Tỷ lệ trúng thầu trái phiếu Chính phủ tháng 6 chỉ đạt 34,4%, lợi suất còn dư địa tăng

Thị trường trái phiếu Chính phủ đang bước vào giai đoạn chịu sức ép lớn hơn từ cả phía cung lẫn cầu. Trong khi Kho bạc Nhà nước cần đẩy nhanh tiến độ huy động vốn để đáp ứng nhu cầu đầu tư công, hệ thống ngân hàng lại đối mặt với áp lực thanh khoản, tỷ giá và tăng trưởng tín dụng. Những yếu tố này đang kéo mặt bằng lợi suất lên cao và có thể tiếp tục duy trì trong nửa cuối năm.

Theo Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), tháng 6/2026, Kho bạc Nhà nước tổ chức 20 phiên đấu thầu với tổng giá trị gọi thầu 68.000 tỷ đồng, nhưng chỉ huy động thành công khoảng 23.375 tỷ đồng, tương đương 34,4% khối lượng chào bán. Giá trị trúng thầu giảm hơn 30% so với tháng trước và thấp hơn khoảng 23% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy nhu cầu của nhà đầu tư suy yếu rõ rệt khi mặt bằng lãi suất chưa đủ hấp dẫn.

Dòng tiền vẫn tập trung chủ yếu vào các kỳ hạn trung và dài. Trái phiếu kỳ hạn 10 năm chiếm 58% tổng khối lượng trúng thầu với 13.520 tỷ đồng, trong khi kỳ hạn 5 năm chiếm 39%, đạt 9.050 tỷ đồng. Ngược lại, các kỳ hạn 3 năm, 15 năm và 30 năm chỉ ghi nhận lượng phát hành khiêm tốn.

Để cải thiện khả năng huy động, Kho bạc Nhà nước tiếp tục nâng lãi suất phát hành. Theo số liệu của Kho bạc, lãi suất trúng thầu bình quân trong tháng 6 tăng lên 4,25%/năm, cao hơn mức 4,09% của tháng trước. So với cuối tháng 5, lãi suất ở tất cả các kỳ hạn đều tăng từ 3-18 điểm cơ bản, đưa lãi suất cuối tháng dao động từ 3,52%/năm ở kỳ hạn 3 năm lên 4,58%/năm ở kỳ hạn 30 năm.

Tính chung 6 tháng đầu năm, Kho bạc Nhà nước đã phát hành 182.561 tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, tương đương 36,5% kế hoạch năm. Riêng quý II đã hoàn thành khoảng 93% kế hoạch phát hành theo quý, đồng nghĩa áp lực huy động vốn trong nửa cuối năm vẫn còn rất lớn khi nhu cầu vốn cho đầu tư công tiếp tục gia tăng.

Trong khi thị trường sơ cấp trầm lắng, thị trường thứ cấp lại sôi động hơn. Tổng giá trị giao dịch trái phiếu Chính phủ trong tháng 6 đạt 382.099 tỷ đồng, tăng 27,7% so với tháng trước. Giao dịch outright chiếm gần 80% tổng giá trị, tăng 37,2%, vượt xa tốc độ tăng của giao dịch repo.

Theo VBMA, diễn biến này cho thấy nhà đầu tư đang chủ động tái cơ cấu danh mục theo kỳ vọng lợi suất, thay vì chỉ sử dụng trái phiếu như công cụ quản trị thanh khoản ngắn hạn. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 4,362%/năm, trong khi các kỳ hạn từ 15 năm trở lên đồng loạt tăng 17-19 điểm cơ bản. Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu 30 năm và 2 năm cũng nới rộng lên khoảng 121 điểm cơ bản, phản ánh kỳ vọng mặt bằng lãi suất sẽ còn duy trì ở mức cao.

Không chỉ chịu áp lực từ nhu cầu phát hành, lợi suất trái phiếu còn bị chi phối bởi diễn biến tiền tệ trong nước. Tháng 6 ghi nhận lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh, đặc biệt ở kỳ hạn qua đêm khi có thời điểm giảm xuống 2,85% nhưng sau đó tăng vọt lên 13% vào cuối tháng. Các kỳ hạn 2 tuần và 1 tháng cũng tăng lần lượt khoảng 0,9 và 0,7 điểm phần trăm, cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn trong hệ thống ngân hàng vẫn ở mức cao.

Thanh khoản tiếp tục chịu sức ép khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến giữa tháng 6/2026, tín dụng toàn hệ thống tăng 6,38%, trong khi huy động vốn mới tăng khoảng 4,3%. Khoảng cách hơn 2 điểm phần trăm khiến các ngân hàng phải duy trì lãi suất huy động ở mức cao hơn để cân đối nguồn vốn, qua đó làm tăng chi phí vốn và lan tỏa sang thị trường trái phiếu Chính phủ.

Một áp lực khác đến từ tỷ giá. Trong tháng 6, Ngân hàng Nhà nước nâng tỷ giá trung tâm thêm khoảng 68 đồng, lên 25.206 đồng/USD, trong khi tỷ giá niêm yết tại các ngân hàng thương mại cũng tăng tương ứng. Đồng nội tệ chịu sức ép mất giá khiến nhà đầu tư có xu hướng yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro, đặc biệt với các khoản đầu tư trái phiếu kỳ hạn dài.

Theo đánh giá của Viện Kinh tế - Tài chính, mặt bằng lãi suất trúng thầu trái phiếu Chính phủ trong nửa cuối năm 2026 có thể tăng thêm khoảng 0,3-0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Với áp lực phát hành lớn từ Kho bạc Nhà nước, thanh khoản ngân hàng chưa thực sự dồi dào, cùng những biến số về tỷ giá và lạm phát vẫn hiện hữu, xu hướng tăng của lợi suất trái phiếu Chính phủ được cho là chưa kết thúc.