Từ túi rác đến tỷ giá: Cú sốc Hormuz đang lan rộng tại Hàn Quốc
Từ việc túi rác “cháy hàng” đến chỉ số Kospi giảm hơn 12% và đồng won rơi xuống đáy 17 năm, Hàn Quốc đang phản ứng sớm với cú sốc năng lượng từ Hormuz – một dấu hiệu cho thấy rủi ro đã lan từ chuỗi cung ứng sang toàn bộ nền kinh tế.
Tại Seoul, một hiện tượng bất thường đã xuất hiện khi người dân đổ xô mua túi rác, với lượng tiêu thụ lên tới 2,7 triệu túi/ngày, cao gần gấp 5 lần mức bình thường. Bộ trưởng Môi trường Hàn Quốc Kim Sung-hwan khẳng định không có nguy cơ thiếu hụt, nhưng thừa nhận tâm lý tích trữ xuất phát từ lo ngại gián đoạn nguồn cung naphta – nguyên liệu đầu vào sản xuất nhựa.
Cú sốc này nhanh chóng lan sang thị trường tài chính khi Hàn Quốc phụ thuộc hơn 2/3 nguồn dầu nhập khẩu từ Vịnh Ba Tư. Chỉ số Kospi giảm hơn 12% trong tháng, trong khi tỷ giá có thời điểm lên tới 1.530 won/USD – mức thấp nhất trong 17 năm. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đồng thời hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống 1,7%, giảm 0,4 điểm phần trăm.
Trước áp lực này, chính phủ Hàn Quốc đã thông qua gói ngân sách bổ sung 26,2 nghìn tỷ won (tương đương 17,3 tỷ USD). Nghị sĩ Jung Chung-rae, lãnh đạo đảng Dân chủ, cho biết gói hỗ trợ sẽ được triển khai nhanh nhằm ổn định chuỗi cung ứng và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, người lao động chịu tác động từ chi phí năng lượng tăng.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rủi ro từ chính sách tài khóa mở rộng. Giáo sư Hur Jung, Đại học Sogang (Hàn Quốc) nhận định quy mô chi tiêu lớn trong bối cảnh cú sốc nguồn cung có thể làm lạm phát gia tăng. Cùng quan điểm, giáo sư Kim Sang-bong, Đại học Hansung, cho rằng thanh khoản dư thừa có thể khiến đồng won tiếp tục suy yếu nếu gói kích thích được triển khai toàn diện.
Ở góc độ sản xuất, rủi ro lan rộng từ nguồn cung nguyên liệu. Nghị sĩ Han Byung-do cảnh báo nếu naphta bị gián đoạn, các ngành nhựa, vật liệu đóng gói và công nghiệp phụ trợ sẽ chịu tác động dây chuyền. Dữ liệu cho thấy hơn 36% tàu rời Vịnh Ba Tư hiện thuộc nhóm bị trừng phạt hoặc có liên hệ với Iran, làm gia tăng bất ổn chuỗi cung ứng.
Nhấn mạnh bản chất của cú sốc, giáo sư Kim Gwang-suk, Đại học Hanyang (Hàn Quốc) cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở giá dầu tăng mà là gián đoạn nguồn cung năng lượng. Ông cho rằng các ngành phụ thuộc năng lượng như vật liệu xây dựng, hóa chất và linh kiện công nghiệp đang chịu áp lực lớn hơn nhiều so với các cú sốc giá thông thường.
OECD cũng cảnh báo nếu gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng như Hàn Quốc sẽ chịu tác động sớm nhất. Trong kịch bản tiêu cực, tăng trưởng có thể tiếp tục suy giảm dưới mức dự báo 1,7%, thấp hơn so với mức 1,9–2% mà Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc và các tổ chức trong nước đưa ra.
Từ một mặt hàng thiết yếu như túi rác đến biến động tỷ giá và thị trường chứng khoán, các dữ liệu cho thấy cú sốc Hormuz đang lan rộng theo chuỗi: từ năng lượng, sản xuất đến tài chính. Điều này phản ánh mức độ dễ tổn thương của các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.
Vương Anh
