Từ Đông Nam Á tới châu Âu, các ngân hàng trung ương bắt đầu tăng lãi suất

Ngân hàng Trung ương Indonesia vừa gây bất ngờ cho thị trường khi nâng lãi suất thêm 50 điểm cơ bản, cao gấp đôi kỳ vọng trước đó của phần lớn chuyên gia kinh tế. Động thái này nhằm hỗ trợ đồng rupiah sau khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp kỷ lục vì áp lực từ chiến sự Trung Đông và đà tăng của giá dầu.

Theo giới phân tích, việc tăng lãi suất là cần thiết để ổn định tỷ giá và ngăn dòng vốn rút khỏi nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng chỉ riêng chính sách tiền tệ sẽ chưa đủ để khôi phục niềm tin thị trường nếu chính phủ Indonesia không kiểm soát tốt các chính sách tài khóa mang tính dân túy.

Áp lực hiện cũng đang lan nhanh sang các nền kinh tế khác trong khu vực, đặc biệt là Philippines. Đồng peso đã giảm khoảng 5% so với USD kể từ khi xung đột Iran bùng phát cuối tháng 2, trong khi lạm phát tại nước này tăng mạnh chỉ trong vài tháng gần đây.

Giới quan sát cho rằng Philippines có thể phải sớm nâng lãi suất hoặc thực hiện các biện pháp hỗ trợ tiền tệ mạnh hơn trong cuộc họp chính sách sắp tới nhằm ổn định tỷ giá và kiềm chế lạm phát.

Ban đầu, nhiều ngân hàng trung ương Đông Nam Á cố gắng tránh phản ứng quá mạnh trước cú sốc giá dầu với kỳ vọng xung đột chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, khi chiến sự kéo dài và giá năng lượng tiếp tục leo thang, dư địa trì hoãn siết chính sách ngày càng thu hẹp.

Theo các chuyên gia, Đông Nam Á hiện đặc biệt nhạy cảm với biến động dầu mỏ do nhiều quốc gia trong khu vực phụ thuộc lớn vào nhập khẩu nhiên liệu từ Trung Đông. Giá dầu tăng không chỉ đẩy lạm phát đi lên mà còn làm tăng chi phí trợ giá nhiên liệu, gây áp lực lớn lên ngân sách chính phủ.

Indonesia được xem là trường hợp đáng chú ý nhất khi ngân hàng trung ương nước này trước đó từng chịu nhiều sức ép phải hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế gần 8% của Tổng thống Prabowo Subianto. Sau hàng loạt đợt cắt giảm lãi suất trước đây, việc đảo chiều tăng mạnh lãi suất lần này được xem là tín hiệu tái khẳng định ưu tiên ổn định đồng rupiah và kiểm soát lạm phát.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng tình hình hiện tại vẫn chưa ở mức báo động như cuộc khủng hoảng tài chính châu Á cuối thập niên 1990. Các đồng tiền trong khu vực dù suy yếu nhưng chưa rơi vào trạng thái mất kiểm soát như giai đoạn 1997-1998, khi đồng rupiah từng lao dốc gần 50% chỉ trong một năm.

Một khác biệt quan trọng là hiện nay các ngân hàng trung ương châu Á có mức độ độc lập cao hơn và phần lớn các quốc gia không còn cố neo tỷ giá cứng như trước.

Không chỉ Đông Nam Á, áp lực lạm phát từ chiến sự Iran đang buộc nhiều ngân hàng trung ương lớn trên thế giới chuyển sang lập trường cứng rắn hơn. Ngân hàng Dự trữ Australia đã tăng lãi suất ba lần từ đầu năm, trong khi Singapore cũng đã siết chính sách tiền tệ. Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cũng phát tín hiệu có thể nâng lãi suất trong thời gian tới.

Biên bản cuộc họp mới nhất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho thấy các quan chức Mỹ cũng sẵn sàng cân nhắc tăng lãi suất nếu lạm phát tiếp tục duy trì trên mục tiêu 2%.

Theo giới phân tích, việc Indonesia hành động sớm có thể giúp nước này giành lại phần nào niềm tin thị trường và trở thành đầu tàu điều hành tiền tệ của khu vực trong giai đoạn biến động hiện nay. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục neo cao và chiến sự Trung Đông kéo dài, áp lực lên tiền tệ và lãi suất tại Đông Nam Á sẽ còn gia tăng mạnh trong thời gian tới.