Thứ tư, 18/11/2026, 13:18 (GMT+7)
MoneyF Opinion

TS Nguyễn Trí Hiếu: Cùng là vay mua nhà, người Mỹ được cố định lãi suất 30 năm, người Việt chỉ vài năm

Chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo rủi ro từ cơ chế lãi suất thả nổi tại Việt Nam, khi người mua nhà có thể đối mặt mức lãi vay lên tới 19-20%. Ông cũng chỉ ra những bất cập trong tín dụng bất động sản và cơ chế bảo vệ người mua nhà.

Tại talkshow “Đóng băng thanh khoản, lãi suất neo cao - Lối thoát nào cho thị trường BĐS?” do VTC News tổ chức ngày 16/11, TS Nguyễn Trí Hiếu chia sẻ sự khác biệt đáng kể giữa cơ chế cho vay mua nhà tại Mỹ và Việt Nam. Theo ông, khi từng mua nhà tại Mỹ, ông được hưởng khoản vay với lãi suất cố định 4% trong suốt 30 năm, qua đó chủ động tính toán nghĩa vụ trả nợ dài hạn.

Trong khi đó, tại Việt Nam, người vay thường chỉ được hưởng lãi suất ưu đãi trong một khoảng thời gian ban đầu. Sau đó, khoản vay chuyển sang cơ chế lãi suất thả nổi, được điều chỉnh dựa trên lãi suất huy động và biên độ của ngân hàng.

TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết hiện chưa có ngân hàng nào tại Việt Nam cung cấp phổ biến khoản vay mua nhà với lãi suất cố định trong 10-20 năm, thậm chí 30 năm như mô hình tại Mỹ. Thông thường, lãi suất cho vay được xác định dựa trên lãi suất huy động bình quân của một số ngân hàng lớn cộng với biên độ lợi nhuận, sau đó điều chỉnh định kỳ 6 tháng hoặc một năm.

Đáng chú ý, chuyên gia cảnh báo trong những giai đoạn lãi suất biến động mạnh, lãi vay có thể tăng lên 19-20%. Khi đó, áp lực trả nợ có thể vượt quá khả năng tài chính của nhiều hộ gia đình, đặc biệt là những người mua nhà sử dụng đòn bẩy lớn.

Theo ông, nguyên nhân khiến các ngân hàng khó cam kết lãi suất cố định dài hạn nằm ở cấu trúc nguồn vốn. Phần lớn tiền gửi của ngân hàng có kỳ hạn ngắn 3 tháng, 6 tháng hoặc một năm, trong khi các khoản tiền gửi kỳ hạn dài từ 2-4 năm đã không phổ biến. Việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay kéo dài hàng chục năm khiến ngân hàng khó kiểm soát rủi ro lãi suất nếu cam kết mức cho vay cố định trong thời gian dài.

Nguy cơ ngân hàng mắc kẹt trong lượng lớn bất động sản thu hồi

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng rủi ro lãi suất không chỉ dừng lại ở người mua nhà mà còn có thể lan sang doanh nghiệp bất động sản, xây dựng và hệ thống ngân hàng. Khi lãi suất tăng mạnh, người vay có nguy cơ mất khả năng thanh toán, buộc ngân hàng phải thu hồi tài sản bảo đảm để xử lý khoản vay.

Tuy nhiên, việc thu hồi nhà đất không đồng nghĩa ngân hàng có thể nhanh chóng thu hồi tiền. Trong bối cảnh thị trường bất động sản thiếu thanh khoản, tài sản dù có giá trị lớn trên sổ sách vẫn có thể khó chuyển đổi thành tiền mặt.

Nếu nhiều người vay cùng mất khả năng trả nợ, các ngân hàng có thể phải tiếp nhận lượng lớn bất động sản thế chấp. Khi buộc phải bán tài sản để thu hồi vốn, nguồn cung trên thị trường có nguy cơ tăng mạnh trong lúc sức mua suy yếu, tạo thêm áp lực giảm giá và khiến tình trạng khó khăn trở nên nghiêm trọng hơn.

Để minh họa cho rủi ro này, ông Hiếu dẫn lại cuộc khủng hoảng tài chính Mỹ năm 2008. Khi người vay không thể thanh toán các khoản nợ, ngân hàng thu hồi nhà đất và đồng loạt đưa tài sản ra thị trường, trong khi lượng người mua suy giảm. Cú sốc từ bất động sản sau đó lan rộng sang hệ thống tài chính và tác động đến kinh tế toàn cầu.

Một điểm khác biệt trong hoạt động tín dụng bất động sản giữa Mỹ và Việt Nam cũng được chuyên gia đề cập. Theo kinh nghiệm của ông, tại Mỹ, ngân hàng thường không tài trợ cho mục đích mua đất chỉ để chờ tăng giá, mà ưu tiên những trường hợp có kế hoạch sử dụng đất cụ thể như xây nhà, xây nhà xưởng hoặc triển khai dự án.

Ngược lại, tại Việt Nam, hoạt động vay vốn mua đất rồi nắm giữ chờ tăng giá vẫn khá phổ biến. Người vay có thể sử dụng nguồn thu nhập khác để trả lãi trong thời gian dài mà không đưa tài sản vào khai thác, qua đó góp phần thúc đẩy hoạt động đầu cơ đất đai.

Thiếu cơ chế bảo hiểm quyền sở hữu, người mua nhà đối mặt rủi ro pháp lý

Ngoài câu chuyện lãi suất và tín dụng, TS Nguyễn Trí Hiếu còn chỉ ra bất cập trong cơ chế bảo vệ quyền sở hữu bất động sản tại Việt Nam. Theo ông, thị trường trong nước hiện chưa có mô hình bảo hiểm quyền sở hữu tương tự cơ chế mà ông từng trải nghiệm tại Mỹ.

Tại Mỹ, người mua có thể yêu cầu một công ty bảo hiểm quyền sở hữu kiểm tra tình trạng pháp lý và thương mại của bất động sản trước khi giao dịch. Quá trình rà soát bao gồm diện tích, quyền sở hữu, tình trạng thế chấp và những vướng mắc có liên quan đến tài sản.

Sau khi hoàn tất thẩm định, đơn vị bảo hiểm sẽ thông báo các vấn đề cần xử lý trước khi giao dịch được thực hiện. Kết quả này cũng là cơ sở để ngân hàng đánh giá rủi ro khi quyết định cấp tín dụng.

Trong khi đó, tại Việt Nam, giao dịch bất động sản chủ yếu diễn ra giữa người mua, người bán và ngân hàng tài trợ. Việc thiếu một bên thứ ba chuyên trách thẩm định, bảo vệ quyền sở hữu có thể khiến người mua phát hiện những vấn đề pháp lý như tài sản đã bị thế chấp hoặc tồn tại tranh chấp sau khi xuống tiền.

Với tình trạng chuyển nhượng nhà ở hình thành trong tương lai, ông Hiếu cũng bày tỏ quan điểm cần có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn. Theo chuyên gia, việc mua đi bán lại các sản phẩm chưa hoàn thiện qua nhiều người có thể tạo điều kiện cho đầu cơ, đẩy giá bất động sản tăng cao trong khi tiến độ và khả năng hoàn thành dự án vẫn tiềm ẩn rủi ro.

Ông đồng tình với việc cần chấm dứt tình trạng chuyển nhượng nhà trên giấy theo nghĩa giao dịch một sản phẩm được giả định sẽ hoàn thành trong tương lai. Với những dự án còn dang dở, việc mua bán cần phản ánh đúng tình trạng thực tế của tài sản, thay vì coi sản phẩm tương lai như một bất động sản đã hoàn thiện.

Đề xuất đánh thuế cao hơn với đất đai bỏ hoang

Một giải pháp khác được TS Nguyễn Trí Hiếu đề cập là nghiên cứu áp dụng thuế bất động sản đối với cả giá trị đất và công trình trên đất. Theo ông, chính sách thuế có thể được thiết kế theo hướng tài sản không được đưa vào sử dụng trong thời gian càng dài thì mức thuế phải nộp càng cao.

Để minh họa, ông dẫn trường hợp tại Orange County, California (Mỹ), nơi thuế bất động sản thường ở mức khoảng 1% giá trị tài sản. Việt Nam có thể nghiên cứu mô hình phù hợp với điều kiện trong nước nhằm hạn chế tình trạng mua đất rồi bỏ hoang, dự án dở dang kéo dài và khuyến khích đưa nguồn lực đất đai vào khai thác hiệu quả hơn.

Từ câu chuyện lãi suất vay mua nhà, tín dụng đầu cơ đến những bất cập trong giao dịch bất động sản, các ý kiến của TS Nguyễn Trí Hiếu cho thấy thị trường vẫn còn nhiều vấn đề cần được cải thiện. Những thay đổi về cấu trúc vốn, cơ chế bảo vệ người mua và chính sách điều tiết đất đai sẽ có vai trò quan trọng trong việc giảm rủi ro cho các bên tham gia thị trường.

Duy Khánh

Thứ tư, 18/11/2026, 13:18 (GMT+7)
Hotline: 0979 47 42 45

Nổi bật

Mới nhất