Thị trường vàng xuất hiện tín hiệu lạ: Ngân hàng trung ương vừa bán vừa gom

Giá vàng đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi thị trường đồng thời chịu tác động từ chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), xung đột tại Trung Đông và xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của nhiều nền kinh tế lớn. Sau khi lập đỉnh lịch sử 5.500 USD/ounce hồi tháng 1/2026, giá vàng giao ngay hiện đã điều chỉnh khoảng 14%, xuống quanh 4.700 USD/ounce nhưng vẫn duy trì vai trò là một trong những tài sản thanh khoản quan trọng nhất toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là thị trường vàng đang xuất hiện hai xu hướng song song: nhiều ngân hàng trung ương tiếp tục tích lũy vàng trong dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào USD, nhưng áp lực ngân sách và thanh khoản đang buộc một số quốc gia phải bán ra trong ngắn hạn. Theo dữ liệu mới nhất từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương toàn cầu đã bán ròng khoảng 30 tấn vàng trong tháng 3/2026.

Trong số các bên bán ra, Thổ Nhĩ Kỳ gây chú ý lớn nhất khi bán tới 60 tấn vàng chỉ trong một tháng, trong khi Nga giảm khoảng 16 tấn và Quỹ Dầu mỏ Nhà nước Azerbaijan (SOFAZ) bán ròng 22 tấn trong quý I. Theo bà Natalia Milchakova, chuyên gia phân tích trưởng tại Freedom Finance Global, việc bán vàng để hỗ trợ ngân sách không phải hiện tượng bất thường trong bối cảnh nhiều quốc gia đang chịu áp lực tài khóa ngày càng lớn.

Tuy nhiên, làn sóng bán ra hiện nay không phản ánh sự suy yếu vai trò của vàng, mà ngược lại cho thấy kim loại quý này vẫn được xem là tài sản có tính thanh khoản và phòng vệ cao trong giai đoạn bất ổn. Theo bà Nicky Shields, chuyên gia của MKS PAMP, vàng đang tiếp tục đóng vai trò là nơi trú ẩn quan trọng khi niềm tin vào các tài sản tài chính và môi trường kinh tế toàn cầu biến động mạnh.

Ở chiều ngược lại, xu hướng dài hạn của nhiều nền kinh tế vẫn là tăng nắm giữ vàng trong cơ cấu dự trữ ngoại hối. Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia nổi bật nhất trong xu hướng này. Theo Kitco, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã mua thêm 5 tấn vàng trong tháng 3, kéo dài chuỗi mua ròng lên 17 tháng liên tiếp và nâng tổng dự trữ lên 2.313 tấn.

Song song với đó, khối BRICS+ hiện nắm giữ hơn 6.000 tấn vàng. Tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu cũng đã giảm xuống vùng 57-58%, thấp hơn đáng kể so với nhiều năm trước. Theo giới phân tích, điều này phản ánh xu hướng đa dạng hóa tài sản dự trữ và quản trị rủi ro của nhiều quốc gia trong bối cảnh địa chính trị và thương mại toàn cầu ngày càng phức tạp.

Trong ngắn hạn, giới phân tích cho rằng biến số lớn nhất với giá vàng sẽ nằm ở Fed và chính quyền Mỹ. Thị trường hiện theo dõi sát khả năng ông Kevin Warsh có thể thay ông Jerome Powell giữ chức Chủ tịch Fed vào năm 2026. Nếu chính quyền Tổng thống Donald Trump thúc đẩy thành công chính sách đồng USD yếu và nới lỏng tiền tệ mạnh hơn, vàng có thể bước vào một chu kỳ tăng giá mới.

Ngoài Fed, eo biển Hormuz tiếp tục là yếu tố có ảnh hưởng lớn tới thị trường vàng và năng lượng toàn cầu. Nếu căng thẳng Mỹ - Iran kéo dài và nguồn cung dầu tiếp tục gián đoạn, áp lực lạm phát có thể khiến vàng hưởng lợi từ nhu cầu trú ẩn. Ngược lại, nếu đạt được thỏa thuận hòa bình và giá dầu giảm về quanh 90 USD/thùng, phần “phí rủi ro địa chính trị” của vàng nhiều khả năng sẽ hạ nhiệt.

Các tổ chức tài chính lớn hiện đưa ra những kịch bản khá phân hóa cho giá vàng đến cuối năm 2026. Goldman Sachs dự báo giá vàng có thể quay lại vùng 5.400 USD/ounce nếu Fed nới lỏng chính sách và căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt. Ngược lại, trong kịch bản các nền kinh tế mới nổi phải bán thêm vàng để xử lý áp lực ngân sách và nhập khẩu năng lượng, giá vàng có thể lùi về vùng 4.000-4.400 USD/ounce. Điều đó cho thấy thị trường vàng hiện không còn chỉ phản ánh câu chuyện lãi suất hay đầu cơ, mà còn cho thấy sự thay đổi trong chiến lược dự trữ và quản trị rủi ro của nhiều nền kinh tế lớn.