NHNN yêu cầu giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5 điểm % từ 6 tháng

Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành Văn bản số 9608/NHNN-CSTT về việc triển khai các giải pháp hoạt động của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nhằm góp phần ổn định thị trường tiền tệ, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Theo chỉ đạo của NHNN, các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm các quy định về lãi suất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN; đồng thời tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận để triển khai các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất.

Trước mắt, các ngân hàng phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm mỗi năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng không chạy đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường tiền tệ.

Ở chiều cho vay, các ngân hàng được yêu cầu giảm lãi suất 1,5-2 điểm phần trăm mỗi năm đối với khách hàng thuộc lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

NHNN cảnh báo siết chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng

Bên cạnh yêu cầu giảm lãi suất, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, tập trung vốn vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế.

Nguồn vốn cũng cần được hướng vào các công trình, dự án trọng điểm, khả thi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Các ngân hàng được khuyến khích tăng cường hợp vốn để cấp tín dụng cho những dự án quy mô lớn, song không được hạ chuẩn điều kiện cho vay hoặc đánh đổi chất lượng tín dụng để mở rộng quy mô.

NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng bảo đảm cân đối giữa huy động vốn và cho vay, thường xuyên rà soát cơ cấu nguồn vốn theo loại tiền và kỳ hạn, đa dạng hóa kênh huy động, kiểm soát rủi ro thanh khoản và mất cân đối kỳ hạn. Các ngân hàng cần kiểm soát chặt việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, đồng thời tăng tỷ trọng nguồn vốn trung, dài hạn nhằm bảo đảm cân đối bền vững.

Đối với hoạt động cấp tín dụng, các ngân hàng phải thường xuyên rà soát, kiểm tra và kiểm toán các quy định nội bộ, sản phẩm tín dụng; nâng cao chất lượng thẩm định, xác minh thực chất nhu cầu vốn của khách hàng. Những trường hợp cung cấp thông tin không trung thực hoặc sử dụng vốn vay sai mục đích cần được phát hiện và xử lý kịp thời.

NHNN cũng yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn. Trong đó, các ngân hàng cần đánh giá mức độ tập trung tín dụng tại những nhóm khách hàng, người có liên quan và các dự án quy mô lớn; đồng thời kiểm soát việc cấp tín dụng nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng vốn sai mục đích hoặc lách quy định về giới hạn cho vay một khách hàng.

Đối với hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng do chính tổ chức tín dụng phát hành, NHNN yêu cầu kiểm soát rủi ro tương tự các hoạt động cấp tín dụng khác. Các ngân hàng phải đánh giá đầy đủ bản chất giao dịch, đối tác, nguồn thanh toán và dòng tiền liên quan.

Đồng thời, tăng trưởng tín dụng của các tổ chức tín dụng không được vượt mức dư nợ tín dụng tối đa năm 2026 đã được NHNN thông báo sau khi trừ số dư các khoản mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ phát sinh trong năm.

Yêu cầu kiểm soát nợ xấu, tài sản bảo đảm

Về quản trị rủi ro, NHNN yêu cầu các ngân hàng nâng cao chất lượng thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm (TSBĐ). Việc định giá, đánh giá lại tài sản phải tuân thủ quy định pháp luật và quy định nội bộ, phản ánh sát giá trị thị trường, đồng thời tính đến mức độ rủi ro và khả năng thanh khoản của từng loại tài sản.

Các tổ chức tín dụng phải theo dõi sát diễn biến các nhóm nợ, đặc biệt là nợ nhóm 2 và nợ xấu; tăng cường quản lý các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và các khoản nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

NHNN yêu cầu các ngân hàng phân loại nợ, trích lập dự phòng đầy đủ, phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro.

Đối với các khoản lãi dự thu, các tổ chức tín dụng phải kiểm soát chặt, nhất là những khoản có giá trị lớn, kéo dài hoặc tiềm ẩn nguy cơ khó thu hồi. Việc ghi nhận, hạch toán và thoái lãi dự thu phải thực hiện đúng quy định.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu kiểm soát việc chia cổ tức, phân phối lợi nhuận để bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình hoạt động của ngân hàng. Chi phí lãi phải trả cần được kiểm soát phù hợp với khả năng tạo thu nhập từ tín dụng; đồng thời, các tổ chức tín dụng cần đa dạng hóa nguồn thu, phát triển dịch vụ và hoạt động phi tín dụng, giảm dần sự phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần.

Ngoài ra, các ngân hàng phải tăng cường kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ; tuân thủ các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động và kiểm soát chặt giao dịch với cổ đông, người có liên quan của cổ đông.

NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng ban hành tiêu chí xác định người có liên quan của khách hàng theo quy định pháp luật, trong đó có tiêu chí nhận diện pháp nhân, cá nhân khác có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro. Trên cơ sở đó, các ngân hàng cần rà soát danh mục khách hàng có dư nợ lớn, nhận diện các mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro và chủ động triển khai biện pháp phòng ngừa.

Ngân hàng vi phạm có thể bị hạn chế tăng trưởng tín dụng

NHNN nhấn mạnh trách nhiệm của Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc, Trưởng ban Kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, kiểm soát, giám sát, tuân thủ tại các tổ chức tín dụng trong việc thực hiện chỉ đạo, bảo đảm an toàn và hiệu quả hoạt động ngân hàng.

Đáng chú ý, từ nay đến cuối năm 2026, các tổ chức tín dụng không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN, hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, rủi ro trong hoạt động ngân hàng, có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý.

Cụ thể, ngoài việc xử lý theo quy định pháp luật, NHNN sẽ căn cứ tính chất, mức độ rủi ro để xem xét điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027.

Cơ quan quản lý cũng có thể yêu cầu các tổ chức tín dụng vi phạm thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.