Nhiều dự án kéo dài, Agribank bị thanh tra NHNN “tuýt còi”

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước vừa công bố kết luận thanh tra về công tác phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank). Thời gian thanh tra trong giai đoạn từ ngày 01/01/2019 đến 01/07/2025, bao phủ toàn bộ hệ thống tài sản quy mô lớn của ngân hàng.

Theo báo cáo, Agribank hiện đang quản lý và sử dụng 2.105 cơ sở nhà, đất trên cả nước. Dù cơ quan thanh tra đánh giá ngân hàng cơ bản tuân thủ quy định, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và không phát sinh nợ đọng thuế liên quan đến đất đai, nhiều tồn tại đáng chú ý vẫn được chỉ ra sau quá trình kiểm tra.

Nổi bật là tình trạng một số dự án đầu tư xây dựng triển khai chậm, không đảm bảo tiến độ theo quyết định phê duyệt ban đầu. Nhiều dự án phải điều chỉnh, gia hạn nhiều lần hoặc kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư và thi công, làm phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.

Một số hồ sơ dự án còn thiếu nội dung, việc thanh quyết toán chậm so với thời điểm nghiệm thu. Điều này phản ánh những hạn chế trong công tác quản lý dự án, từ khâu thẩm định, phê duyệt đến giám sát triển khai.

Bên cạnh đó, Thanh tra NHNN cũng chỉ ra việc sử dụng tài sản chưa hiệu quả. Có 2 cơ sở nhà, đất bị để trống trong nhiều năm nhưng chưa được đưa vào khai thác. Một số cơ sở khác chưa sử dụng hết diện tích đã xây dựng, trong khi phần diện tích còn lại chưa được tận dụng hợp lý.

Về mặt pháp lý, nhiều cơ sở nhà, đất của Agribank chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục. Cụ thể, có trường hợp chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chưa hoàn tất chuyển đổi mục đích sử dụng, chưa đăng ký biến động sang tên hoặc thậm chí bị thất lạc hồ sơ. Một số tài sản đã hết thời hạn thuê đất nhưng chưa được gia hạn theo quy định.

Ngoài ra, việc bàn giao một số cơ sở nhà, đất về địa phương quản lý còn chậm, có trường hợp quá hạn trên 30 ngày. Việc chuyển tên sử dụng đất từ các chi nhánh, phòng giao dịch về pháp nhân Agribank cũng chưa được hoàn tất ở một số nơi.

Thanh tra NHNN nhận định nguyên nhân của các tồn tại xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Trong đó, yếu tố lịch sử để lại và tác động của dịch Covid-19 ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và hoàn thiện thủ tục pháp lý. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan được nhấn mạnh là công tác quản lý tại một số đơn vị chưa chặt chẽ, việc phối hợp với cơ quan chức năng còn chậm.

Một số đơn vị chưa chủ động rà soát, điều chỉnh quy mô đầu tư khi điều kiện thay đổi, dẫn đến kéo dài thời gian thực hiện dự án. Đồng thời, sự phối hợp giữa chủ đầu tư, đơn vị quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế, chưa xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh.

Về trách nhiệm, Thanh tra NHNN xác định các tập thể, cá nhân trực tiếp quản lý, sử dụng tài sản và triển khai dự án qua các thời kỳ phải chịu trách nhiệm đối với các tồn tại nêu trên. Hội đồng thành viên, Ban Điều hành và Ban Kiểm soát của Agribank chịu trách nhiệm chung.

Cơ quan thanh tra yêu cầu Agribank tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm và triển khai các biện pháp khắc phục. Đồng thời, ngân hàng cần tăng cường kiểm tra, kiểm toán nội bộ, quản lý chặt chẽ tài sản nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và tránh thất thoát tài sản nhà nước.

Kết luận thanh tra cho thấy áp lực quản trị đối với một ngân hàng có quy mô tài sản lớn như Agribank ngày càng gia tăng. Việc xử lý dứt điểm các tồn tại sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong giai đoạn tới.