Ngành quỹ Việt Nam quản lý 846.000 tỷ đồng, nhưng mới chiếm 6% quy mô thị trường

Trong hơn một thập kỷ qua, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể cả về quy mô lẫn số lượng sản phẩm. Theo ông Nguyễn Công Minh, Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, UBCKNN, tính đến nay thị trường có 43 công ty quản lý quỹ vận hành 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó có 106 quỹ đại chúng.

Đáng chú ý nhất là quy mô tài sản quản lý. Từ khoảng 124.000 tỷ đồng cuối năm 2015, tổng AUM của toàn ngành đã lên 846.000 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tương đương tăng 6,8 lần sau 10 năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân gần 20% mỗi năm.

Quy mô tăng nhanh cho thấy kênh đầu tư thông qua các tổ chức chuyên nghiệp đang dần có vị trí rõ hơn trên thị trường vốn. Thay vì tự phân bổ toàn bộ danh mục, nhà đầu tư có thể tiếp cận các sản phẩm được quản lý bởi đội ngũ chuyên nghiệp, đồng thời hưởng lợi từ hoạt động nghiên cứu, phân tích và quản trị rủi ro của công ty quản lý quỹ.

Tuy nhiên, nếu đặt con số 846.000 tỷ đồng cạnh quy mô thị trường trong khu vực, khoảng cách vẫn còn rất lớn. Tỷ lệ quy mô ngành quỹ Việt Nam hiện mới khoảng 6%, trong khi Thái Lan đạt 31%, Malaysia 56%, Trung Quốc 57% và Hàn Quốc tới 84%.

Khoảng cách này cũng chính là phần dư địa mà ngành quỹ có thể khai thác trong giai đoạn tới. Khi thu nhập, nhu cầu tích lũy tài sản và mức độ quan tâm đến các sản phẩm đầu tư dài hạn gia tăng, việc mở rộng tỷ trọng dòng vốn qua các quỹ có thể giúp thị trường giảm dần sự phụ thuộc vào nhóm nhà đầu tư cá nhân.

Ở góc độ thị trường vốn, sự lớn lên của ngành quỹ còn mang ý nghĩa rộng hơn câu chuyện tăng AUM. Một hệ sinh thái có tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức cao hơn sẽ tạo nền tảng cho dòng vốn dài hạn, góp phần cải thiện chất lượng thanh khoản và hạn chế những biến động quá lớn do dòng tiền ngắn hạn.

Đây cũng là hướng đi đang được cơ quan quản lý thúc đẩy. Ngày 27/7, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1413/QĐ-TTg phê duyệt đề án giải pháp tổng thể thị trường tài chính Việt Nam, trong đó phát triển nhà đầu tư tổ chức, tăng tỷ trọng dòng vốn chuyên nghiệp là một trong những định hướng quan trọng.

Động lực này càng đáng chú ý khi thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần hơn tới hệ sinh thái của một thị trường mới nổi. Việc được nâng hạng và các cổ phiếu Việt Nam bắt đầu được đưa vào các bộ chỉ số quốc tế có thể mở rộng phạm vi tiếp cận của dòng vốn quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng sản phẩm và năng lực quản trị của các tổ chức đầu tư trong nước.

Với ngành quỹ, cơ hội không chỉ đến từ khả năng thu hút thêm vốn ngoại mà còn từ nhu cầu hình thành các sản phẩm đầu tư chuyên nghiệp để đáp ứng một thị trường ngày càng lớn. Khi quy mô thị trường vốn tăng lên, dư địa cho các quỹ cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản, quỹ hưu trí và các sản phẩm đầu tư theo chủ đề cũng có thêm cơ sở để mở rộng.

Tuy nhiên, khoảng cách với các thị trường trong khu vực cũng cho thấy tăng trưởng AUM không thể chỉ dựa vào quy mô thị trường chứng khoán. Khả năng phát triển sản phẩm, nâng cao hiệu quả đầu tư, kiểm soát rủi ro và xây dựng niềm tin của nhà đầu tư sẽ quyết định việc phần dư địa này có thực sự chuyển hóa thành dòng vốn dài hạn hay không.

Với nền tảng AUM đã tăng gần 7 lần trong 10 năm, cùng tiến trình nâng hạng thị trường và định hướng gia tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, ngành quản lý quỹ đang có nhiều điều kiện để bước sang một giai đoạn phát triển mới. Vấn đề còn lại là khả năng biến lợi thế về chính sách và quy mô thị trường thành những sản phẩm đủ hấp dẫn để giữ chân dòng vốn dài hạn.