Ngân hàng Mỹ có đang “giấu” rủi ro như trước khủng hoảng 2008?
Sau khủng hoảng 2008, các ngân hàng Mỹ giảm tiếp xúc trực tiếp với tín dụng rủi ro nhưng lại đẩy sang khu vực phi ngân hàng, khiến quy mô tín dụng bóng tối tăng vọt và trở thành điểm cần theo dõi.
Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009, hệ thống ngân hàng Mỹ đã thay đổi đáng kể cách tiếp cận rủi ro tín dụng. Thay vì trực tiếp nắm giữ các khoản vay có mức độ rủi ro cao, nhiều ngân hàng lựa chọn chuyển giao sang các tổ chức tài chính không nhận tiền gửi, còn gọi là khu vực ngân hàng bóng tối.
Nhóm này bao gồm quỹ tín dụng tư nhân, công ty tài chính thế chấp, các cấu trúc chứng khoán hóa và nhiều định chế phi ngân hàng khác. Đây cũng là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong hoạt động cho vay trong hơn một thập kỷ qua, phản ánh sự dịch chuyển mạnh của dòng vốn ra ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống.
Dữ liệu cho thấy quy mô cho vay của các ngân hàng đối với các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã tăng từ khoảng 56 tỷ USD vào năm 2010 lên khoảng 1,32 nghìn tỷ USD vào quý III/2025. Mức tăng hơn 2.300% trong vòng 15 năm cho thấy tốc độ mở rộng rất nhanh của tín dụng bóng tối.
Sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc rủi ro biến mất, mà chủ yếu là được tái phân bổ trong hệ thống tài chính. Trong khi các ngân hàng giảm tiếp xúc trực tiếp với rủi ro, họ vẫn đóng vai trò cung cấp vốn cho các tổ chức phi ngân hàng - những đơn vị tiếp tục thực hiện hoạt động cho vay.
Dù vậy, các chỉ số hiện tại chưa cho thấy dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng tương tự năm 2008. Theo dữ liệu từ Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang Mỹ (FDIC), ngành ngân hàng ghi nhận lợi nhuận khoảng 295 tỷ USD trong năm 2025, với tỷ suất sinh lời trên tài sản đạt 1,24% trong quý IV.
Bên cạnh đó, các khoản lỗ chứng khoán chưa thực hiện đã giảm xuống còn khoảng 306 tỷ USD, trong khi số lượng ngân hàng gặp vấn đề là 60 tổ chức, vẫn nằm trong ngưỡng được xem là bình thường. Những con số này cho thấy hệ thống ngân hàng vẫn duy trì trạng thái ổn định tương đối.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng rủi ro tiềm ẩn có thể nằm ở cấu trúc tín dụng ngày càng phức tạp. Khi các khoản vay được chuyển qua nhiều lớp trung gian, áp lực thanh khoản và khả năng hoàn vốn có thể trở nên khó kiểm soát hơn nếu thị trường xuất hiện biến động mạnh.
Trong bối cảnh đó, khu vực tín dụng tư nhân và ngân hàng bóng tối đang trở thành điểm cần giám sát chặt chẽ. Nếu xảy ra cú sốc, đây có thể là nơi rủi ro phát sinh trước khi lan rộng sang toàn bộ hệ thống tài chính, thay vì bắt đầu từ các ngân hàng như trong quá khứ.
Theo Cointelegraph
Long Giang
