MSCI theo dõi 5 tiêu chí nào để nâng hạng chứng khoán Việt Nam?

Việt Nam đang bước vào giai đoạn then chốt trong hành trình nâng hạng thị trường chứng khoán khi MSCI chuẩn bị công bố bộ đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu năm 2026 vào cuối tháng 6. Sau khi FTSE Russell chính thức nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, kỳ vọng hiện nay dồn vào khả năng MSCI đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi.

Theo Chứng khoán Vietcap, MSCI sẽ tập trung đánh giá 5 nhóm tiêu chí cốt lõi gồm: mức độ mở cửa với nhà đầu tư nước ngoài, khả năng luân chuyển dòng vốn, hiệu quả vận hành thị trường, sự đa dạng của công cụ đầu tư và tính ổn định của khung pháp lý - thể chế.

Tiêu chí đầu tiên là độ mở với sở hữu nước ngoài. Đây hiện vẫn là nút thắt lớn nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam khi nhiều doanh nghiệp đã kín room ngoại hoặc bị giới hạn do đăng ký ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Theo các chuyên gia, nếu không xử lý được bài toán room ngoại, khả năng tiếp cận của các quỹ đầu tư quốc tế sẽ tiếp tục bị hạn chế.

Một trong những giải pháp đang được nhắc tới là mô hình chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR) tương tự Thái Lan. Cơ chế này cho phép nhà đầu tư nước ngoài gia tăng sở hữu kinh tế mà không làm thay đổi giới hạn pháp lý về tỷ lệ nắm giữ.

Tiêu chí thứ hai là khả năng luân chuyển dòng vốn vào - ra thị trường. MSCI đánh giá mức độ thuận lợi trong giao dịch ngoại hối, chuyển tiền, thanh toán và khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với các quỹ đầu tư lớn khi họ cần khả năng giải ngân và rút vốn linh hoạt.

Tiêu chí thứ ba liên quan đến hiệu quả vận hành thị trường, bao gồm hệ thống giao dịch, tốc độ thanh toán, cơ chế bù trừ, minh bạch thông tin và mức độ ổn định của hạ tầng thị trường. Những cải thiện về hệ thống KRX hay cơ chế xử lý giao dịch thời gian qua được xem là bước tiến nhằm đáp ứng các chuẩn quốc tế.

Tiêu chí thứ tư là sự sẵn có của các công cụ đầu tư. MSCI đánh giá khả năng tiếp cận các sản phẩm như ETF, phái sinh, bán khống hay công cụ phòng hộ rủi ro. Đây là điều kiện quan trọng để thu hút các quỹ tổ chức quy mô lớn vốn yêu cầu hệ sinh thái đầu tư đầy đủ và khả năng quản trị rủi ro hiệu quả.

Cuối cùng là tính ổn định của khung pháp lý và thể chế. MSCI đặc biệt chú trọng mức độ minh bạch, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách thị trường. Những thay đổi pháp lý cần có lộ trình rõ ràng và đảm bảo môi trường đầu tư ổn định cho nhà đầu tư quốc tế trong dài hạn.

Theo đánh giá của ABS, Việt Nam hiện mới đáp ứng khoảng 10/18 tiêu chí nâng hạng của MSCI. Dù vậy, thị trường đang có nhiều chuyển biến tích cực khi quy mô vốn hóa ngày càng mở rộng, hoạt động IPO và niêm yết được thúc đẩy, đồng thời các vướng mắc pháp lý trên thị trường từng bước được tháo gỡ.

Nếu được MSCI nâng hạng trong giai đoạn 2027-2028, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút thêm khoảng 12-20 tỷ USD vốn ngoại. Đây được xem là động lực lớn cho thị trường trong bối cảnh khối ngoại liên tục bán ròng từ năm 2022 đến nay do biến động lãi suất toàn cầu và xu hướng dịch chuyển dòng vốn về các thị trường phát triển.