Một mã định danh – một doanh nghiệp: Điểm then chốt của Quyết định 100

Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 100/QĐ-BTC ngày 20/1/2026 phê duyệt mô hình Kiến trúc Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp. Quyết định này đánh dấu bước chuyển từ quản lý doanh nghiệp bằng hồ sơ phân tán, sang quản trị dựa trên dữ liệu liên thông, và có hiệu lực kể từ ngày ký.

Trong đó, điểm mới của Quyết định 100 không nằm ở việc thu thập thêm dữ liệu, mà ở cách kết nối, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu doanh nghiệp, để phục vụ quản lý nhà nước và hỗ trợ thị trường hiệu quả hơn.

Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp gồm những gì?

Theo Quyết định 100, Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp là hệ thống dữ liệu tập trung, thống nhất, được tích hợp từ 5 nguồn dữ liệu chính, gồm:

Dữ liệu đăng ký doanh nghiệp
Dữ liệu thuế
Dữ liệu xuất nhập khẩu
Dữ liệu bảo hiểm xã hội
Dữ liệu tín dụng và lao động

Mỗi doanh nghiệp sẽ được cấp một mã định danh duy nhất, làm cơ sở liên thông toàn bộ dữ liệu, qua đó chấm dứt tình trạng quản lý doanh nghiệp bằng nhiều hồ sơ rời rạc như hiện nay.

Dữ liệu được dùng như thế nào?

Theo định hướng của Quyết định 100, dữ liệu doanh nghiệp không chỉ phục vụ lưu trữ, mà được sử dụng để phân tích và hỗ trợ ra quyết định.

Cụ thể, trên nền tảng dữ liệu liên thông, Bộ chỉ số sức khỏe doanh nghiệp được xây dựng nhằm phản ánh toàn diện tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, thông qua các chỉ báo về tài chính, lao động, nghĩa vụ pháp lý và mức độ hội nhập thị trường. Cách tiếp cận này giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm rủi ro, thay vì chỉ can thiệp khi doanh nghiệp đã rơi vào khó khăn hoặc vi phạm. Ở chiều ngược lại, việc chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu cũng giúp doanh nghiệp giảm cung cấp thông tin trùng lặp, qua đó tiết kiệm chi phí tuân thủ.

Quan trọng hơn, dữ liệu minh bạch giúp doanh nghiệp tự đánh giá tình trạng hoạt động, đồng thời nâng cao độ tin cậy khi tiếp cận tín dụng, đầu tư và các chương trình hỗ trợ của Nhà nước.

Lộ trình triển khai đến năm 2030

Quyết định 100 quy định lộ trình triển khai theo 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1 (năm 2025): Xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp cơ bản; tích hợp 4 nguồn dữ liệu gồm: đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội và xuất nhập khẩu; đồng thời ban hành và vận hành Bộ chỉ số đo lường sức khỏe doanh nghiệp phiên bản cơ bản.
Giai đoạn 2 (năm 2026): Nâng cấp hệ thống để tích hợp thêm dữ liệu tín dụng và đầu tư; phát triển các công cụ phân tích nâng cao, ứng dụng AI và Machine Learning.
Giai đoạn 3 (2027–2030): Hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu doanh nghiệp; mở rộng tích hợp sang các lĩnh vực như lao động, sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo; phát triển dữ liệu mở và các dịch vụ dữ liệu giá trị gia tăng.

Doanh nghiệp cần làm gì khi Quyết định 100 có hiệu lực?

Khi Quyết định 100 có hiệu lực, doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục hành chính mới ngay. Vì Hệ thống Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp chủ yếu sử dụng các thông tin doanh nghiệp đã và đang khai báo với cơ quan đăng ký kinh doanh, thuế, hải quan và bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, do dữ liệu được liên thông, doanh nghiệp cần rà soát và bảo đảm thông tin pháp lý, lao động và nghĩa vụ tài chính được cập nhật thống nhất. Về lâu dài, việc tuân thủ đầy đủ và minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp được đánh giá “sức khỏe” tốt hơn, thuận lợi hơn trong tiếp cận tín dụng, đầu tư và các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Có thể nói, Quyết định 100 đặt nền móng cho việc quản lý doanh nghiệp dựa trên dữ liệu, thay vì dựa chủ yếu vào hồ sơ và báo cáo rời rạc. Khi được triển khai đồng bộ, Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm thủ tục chồng chéo, hỗ trợ doanh nghiệp tốt hơn và góp phần cải thiện môi trường kinh doanh.