Đại diện A05 đề xuất xây dựng chỉ số bảo vệ dữ liệu cá nhân tại công ty chứng khoán
Đề xuất xây dựng chỉ số bảo vệ dữ liệu nhà đầu tư chứng khoán
Chiều 19/10, Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam và Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia phối hợp tổ chức Hội thảo “Giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán Việt Nam - Khung pháp lý, an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và định hướng phát triển”. Phát biểu khai mạc, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an nhấn mạnh yêu cầu tăng cường bảo vệ dữ liệu nhà đầu tư trong quá trình số hóa hoạt động chứng khoán.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, chứng khoán là một trong những lĩnh vực có yêu cầu rất cao về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Quy mô dòng tiền lớn, tốc độ luân chuyển nhanh và hoạt động giao dịch chủ yếu trên môi trường điện tử khiến sự cố dữ liệu có thể gây hậu quả vượt ra ngoài phạm vi một doanh nghiệp. Từ thực tế đó, ông đề xuất nghiên cứu xây dựng các chỉ số an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với công ty chứng khoán. Những chỉ số này có thể giúp đánh giá mức độ chấp hành pháp luật và việc bảo đảm quyền của khách hàng.“Ban đầu có thể mang tính chất tham khảo, nhưng dần dần sẽ là bắt buộc để chuẩn hóa thị trường”, ông Quân nêu định hướng.
Phân tích đặc thù của ngành, ông Quân cho biết quá trình mở tài khoản và giao dịch đòi hỏi thu thập nhiều thông tin của nhà đầu tư, từ dữ liệu định danh, sinh trắc học đến tài khoản ngân hàng, lịch sử giao dịch và danh mục đầu tư. Khối dữ liệu này có mức độ nhạy cảm cao và giá trị thương mại lớn, dễ trở thành mục tiêu tấn công, đánh cắp.
Trong khi đó, phần lớn quy trình nghiệp vụ đã được đưa lên môi trường điện tử. Từ định danh khách hàng trực tuyến, mở tài khoản, xác thực đến đặt lệnh đều phụ thuộc vào hệ thống công nghệ. Nguy cơ rò rỉ dữ liệu vì vậy có thể xuất phát từ lỗ hổng ứng dụng, hệ thống mạng hoặc kết nối với đối tác. Dòng dữ liệu của nhà đầu tư cũng luân chuyển qua nhiều tổ chức, gồm công ty chứng khoán, ngân hàng thanh toán và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ. Mỗi bên tham gia đều là một mắt xích cần được kiểm soát về an toàn dữ liệu.
Theo ông Quân, điều này đòi hỏi trách nhiệm bảo vệ dữ liệu và nghĩa vụ tuân thủ phải được phân định rõ, thực hiện nghiêm túc tại tất cả các bên. Công tác bảo vệ dữ liệu cá nhân đồng thời phải gắn chặt với bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Ông cảnh báo, nếu dữ liệu khách hàng bị rò rỉ sang bên thứ ba ngoài ý muốn hoặc hệ thống bị tấn công mã hóa, nhà đầu tư có thể không thực hiện được giao dịch, không sử dụng được tiền trong tài khoản. Hậu quả khi đó không chỉ là thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng đến niềm tin trên thị trường.
Gỡ vướng pháp lý trong bảo vệ dữ liệu nhà đầu tư
Một vấn đề khác được đại diện A05 đặt ra là sự giao thoa giữa các quy định pháp luật trong hoạt động chứng khoán. Pháp luật chuyên ngành đặt ra yêu cầu lưu trữ hồ sơ, chứng từ để phục vụ quản lý, giám sát. Trong khi đó, pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân quy định các quyền của chủ thể dữ liệu, trong đó có quyền rút lại sự đồng ý hoặc yêu cầu xóa dữ liệu. Theo ông Quân, quá trình áp dụng cần đối chiếu kỹ các quy định để xác định cách xử lý phù hợp với từng trường hợp. Việc thực hiện quyền của chủ thể dữ liệu phải được xem xét cùng các nghĩa vụ pháp lý có liên quan.
Ông cũng lưu ý, sự đồng ý không phải là căn cứ duy nhất cho mọi hoạt động xử lý dữ liệu. Có những tình huống đặc thù cần xử lý thông tin kịp thời, chẳng hạn để bảo vệ người gặp tai nạn. Vì vậy, doanh nghiệp cần nhận diện đúng điều kiện, phạm vi và trách nhiệm xử lý dữ liệu trong từng tình huống cụ thể. Lý giải sự cần thiết của các cơ chế bảo vệ, ông Quân nhấn mạnh: “Đời sống số của chúng ta vẫn liên tục diễn ra. Ngay cả khi không sử dụng điện thoại hay máy tính, thông tin, hình ảnh và các tương tác liên quan đến một người vẫn có thể được xử lý, lưu chuyển trên không gian mạng”. Thực tế này đặt ra yêu cầu có công cụ pháp lý và giải pháp kỹ thuật tương xứng để bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Để hội thảo mang lại kết quả thiết thực, ông Quân đề nghị tập trung nhận diện các yêu cầu pháp lý mới và phạm vi tác động đối với thành viên thị trường. Các khó khăn phát sinh trong hoạt động hằng ngày của công ty chứng khoán cũng cần được làm rõ, làm cơ sở xây dựng hướng dẫn phù hợp. Trong đó, công nghệ được xác định là công cụ quan trọng để thực hiện và chứng minh việc tuân thủ. Với khối lượng dữ liệu lớn của ngành chứng khoán, theo ông, doanh nghiệp khó có thể quản trị sự đồng ý của khách hàng hay kiểm soát quá trình xử lý thông tin bằng phương thức thủ công, giấy tờ. Ông nhấn mạnh sự cần thiết của các giải pháp tự động hóa trong quản trị dữ liệu. Việc ứng dụng công nghệ cần đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý kiểm tra, đánh giá quá trình tuân thủ một cách minh bạch, tin cậy và bảo đảm tính bảo mật của doanh nghiệp.
Một nội dung trọng tâm khác là công bố khung định hướng xây dựng “Cẩm nang hướng dẫn bảo vệ dữ liệu cá nhân trong lĩnh vực chứng khoán”. Cẩm nang được định hướng bám sát quy trình nghiệp vụ thực tế, chuyển các yêu cầu pháp lý thành hướng dẫn xử lý cho những tình huống điển hình tại công ty chứng khoán. Cùng với đó, Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam cần duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên, hỗ trợ đào tạo, nâng cao nhận thức và năng lực tuân thủ cho hội viên.
Ông Quân làm rõ, đây là sự đồng hành giữa hai hiệp hội trong việc hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp. Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện chức năng quản lý, giám sát và yêu cầu các tổ chức chấp hành pháp luật. Việc xác định rõ vai trò của từng bên sẽ giúp hoạt động hỗ trợ gắn với yêu cầu bảo vệ dữ liệu trong từng nghiệp vụ chứng khoán.
Nguyễn Huyền
