Lãi suất cao đưa doanh nghiệp nhiều tiền mặt vào tâm điểm đầu tư

Khi mặt bằng lãi suất tiếp tục neo ở mức cao, tiêu chí lựa chọn cổ phiếu của nhà đầu tư cũng đang thay đổi. Thay vì ưu tiên những doanh nghiệp tăng trưởng bằng đòn bẩy tài chính hoặc kỳ vọng lợi nhuận ở tương lai xa, dòng tiền có xu hướng tìm đến các doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt lớn, khả năng tạo dòng tiền ổn định và nền tảng tài chính vững chắc.

Theo Chứng khoán MBS, nhóm doanh nghiệp nắm giữ lượng tiền mặt ròng lớn đang trở thành một trong những chủ đề đầu tư đáng chú ý trong nửa cuối năm 2026. Ngoài việc hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng lãi suất cao thông qua nguồn thu tài chính, lượng tiền mặt dồi dào còn giúp doanh nghiệp duy trì sức chống chịu trước biến động của thị trường và chủ động hơn trong các quyết định đầu tư.

Đáng chú ý, MBS lựa chọn các doanh nghiệp có tỷ lệ tiền mặt ròng trên vốn hóa vượt 50%, trong đó có 15 doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt thậm chí lớn hơn giá trị vốn hóa trên sàn. Theo công ty chứng khoán, điều này đồng nghĩa nhà đầu tư đang mua hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp với mức định giá chiết khấu đáng kể, nếu loại trừ phần tiền mặt đang nắm giữ.

Đây cũng là nhóm doanh nghiệp có nhiều dư địa tạo giá trị khi chu kỳ đầu tư mới hình thành. Trong bối cảnh thị trường biến động hoặc các đối thủ gặp khó khăn về thanh khoản, doanh nghiệp có nguồn tiền lớn sẽ có lợi thế thực hiện các thương vụ M&A, mở rộng sản xuất, đầu tư dự án mới hoặc gia tăng thị phần với chi phí thấp hơn.

MBS cho rằng lượng tiền mặt lớn chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi cùng chất lượng quản trị doanh nghiệp. Khi hiệu quả sử dụng vốn được cải thiện, phần tiền mặt tích lũy không chỉ đóng vai trò phòng thủ mà còn trở thành nguồn lực tạo tăng trưởng, đồng thời gia tăng khả năng doanh nghiệp trở thành mục tiêu của các thương vụ thâu tóm.

Song song với tiêu chí tiền mặt, MBS cũng ưu tiên những doanh nghiệp duy trì lịch sử chi trả cổ tức bằng tiền mặt ổn định trong 2-3 năm gần đây, vẫn đảm bảo tỷ lệ lợi nhuận giữ lại để đầu tư và duy trì ROE ở mức tích cực. Theo đánh giá của công ty chứng khoán, nhóm cổ phiếu này thường ít nhạy cảm hơn với biến động của lãi suất so với các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào kỳ vọng tăng trưởng dài hạn.

Ở góc độ vĩ mô, MBS tiếp tục duy trì quan điểm thận trọng khi cho rằng rủi ro tỷ giá và lãi suất sẽ còn gây sức ép lên thanh khoản thị trường trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết được đánh giá tích cực hơn dự báo ban đầu nhờ sự cải thiện của các nhóm ngành dầu khí, vật liệu xây dựng, bất động sản dân cư và bất động sản khu công nghiệp.

Trong khi đó, Chứng khoán KBSV nhận định lãi suất huy động đã tiệm cận vùng đỉnh sau khi tăng mạnh từ đầu năm. Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại nhóm ngân hàng Tier-1 hiện ở mức 8,3%, tăng 254 điểm cơ bản so với đầu năm, trong khi nhóm Tier-2 đạt 8,52%, tăng 265 điểm cơ bản. Mặt bằng lãi suất được dự báo sẽ duy trì ở mức cao trong ngắn hạn trước khi có thể hạ nhiệt khi các điều kiện thị trường thuận lợi hơn.

Trên cơ sở kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tăng 18-19% trong năm 2026, MBS sử dụng vùng định giá P/E 13-13,5 lần và dự báo VN-Index có thể đạt 1.770-1.850 điểm vào cuối năm. Dù vậy, công ty chứng khoán vẫn cho rằng trong môi trường lãi suất cao, nhà đầu tư nên ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng, ROE cải thiện và mức định giá còn hấp dẫn.