Hà Nội công bố “bản đồ số phận” 12 cụm làng ven sông Hồng, diện di dời được đền bù, hỗ trợ ra sao?

Trong lần điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để làm Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Hà Nội lần đầu công bố phương án xử lý cụ thể với 12 cụm làng xóm ngoài đê - nơi sinh sống của một phần trong gần 280.000 dân khu vực ven sông.

Đây là nội dung điều chỉnh quy hoạch quy mô lớn, phạm vi nghiên cứu khoảng 40km từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, diện tích khoảng 11.418ha, thuộc địa giới 16 xã, phường. Quy hoạch được thực hiện trên cơ sở các chủ trương lớn của Trung ương (Nghị quyết 02-NQ/TW, Nghị quyết 30-NQ/TW, Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội) và nhằm hiện thực hóa Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng - một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô theo Quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Điểm được người dân và thị trường quan tâm nhất trong báo cáo lần này là cách thành phố phân loại và xử lý 12 cụm làng xóm lâu đời nằm ngoài đê sông Hồng, theo 3 hướng: di dời, tái thiết, và cải tạo - chỉnh trang.

2 cụm làng thuộc diện di dời vì an toàn phòng lũ

Theo Quy hoạch phòng, chống lũ hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình đã được Thủ tướng phê duyệt từ năm 2016, có 2 cụm làng buộc phải di dời để bảo đảm không gian thoát lũ:

- Làng Võng La - Yên Hà - Hải Bối: di dời một phần, diện tích khoảng 27ha.

- Làng Bắc Cầu (phường Bồ Đề): di dời toàn bộ, diện tích khoảng 35,5ha.

Đây là những khu vực nằm trong vùng bãi sông có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thoát lũ, buộc phải di dời dân cư ra khỏi phạm vi nguy cơ cao.

2 cụm làng được tái thiết thành "phòng khách đô thị"

Khác với diện di dời do yêu cầu an toàn, 2 cụm làng sau được định hướng tái thiết toàn diện để hình thành khu vực được gọi là "phòng khách đô thị" của Thủ đô:

- Cụm Nhật Tân - Tứ Liên (phường Hồng Hà): khoảng 96ha.

- Cụm Thống Nhất, gồm Hạ Trại và Trung Thôn (phường Long Biên): khoảng 12ha.

Khu vực "phòng khách đô thị" nằm ngoài đê hữu sông Hồng, trong phạm vi Vành đai 2, kéo dài từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy. Đây được quy hoạch trở thành trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, cùng các công trình điểm nhấn kết nối trục Hồ Tây - Cổ Loa - tức không chỉ di dời mà còn được "nâng cấp" thành khu vực phát triển mới của Thủ đô.

8 cụm làng được giữ lại, cải tạo và chỉnh trang có chọn lọc

Phần lớn các làng xóm truyền thống ven sông - 8 trong tổng số 12 cụm - được xác định thuộc diện bảo tồn, giữ lại để cải tạo, chỉnh trang, gồm:

- Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt (xã Mê Linh)

- Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh (xã Vĩnh Thanh, Đông Anh)

- Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan (xã Bát Tràng)

- Văn Đức (xã Bát Tràng)

- Thúy Lĩnh (phường Lĩnh Nam)

- Yên Mỹ (xã Thanh Trì)

- Đại Lan (xã Nam Phù)

- Tranh Khúc - Vạn Phúc (xã Nam Phù)

Riêng cụm Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan vẫn phải di dời một phần diện tích nhỏ, khoảng 4,5ha, theo yêu cầu của quy hoạch thoát lũ - phần diện tích còn lại được giữ nguyên để cải tạo.

Đối với các làng xóm thuộc diện bảo tồn này, thành phố yêu cầu không được làm tăng diện tích và dân số cơ học, đồng thời kiểm soát chặt mật độ xây dựng, hạn chế tầng cao nhằm giữ được không gian làng xã truyền thống vốn có.

Chính sách đền bù: Gấp đôi khung giá đất, hỗ trợ chuyển đổi nghề gấp 5 lần

Đối với các hộ dân thuộc diện di dời hoặc bị thu hồi đất để làm dự án, Hà Nội áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ đặc thù theo Luật Thủ đô, các nghị quyết của Quốc hội, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP và các quy định sửa đổi, cùng Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND và Quyết định số 40/2026/QĐ-UBND của thành phố.

Các mức hỗ trợ đáng chú ý gồm:

- Bồi thường về đất bằng tiền: gấp 2 lần mức quy định thông thường, áp dụng cho cả đất ở, đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp.

- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm việc làm: bằng 5 lần giá đất nông nghiệp theo quy định của thành phố.

- Ngoài ra còn có các khoản hỗ trợ ổn định đời sống, ổn định sản xuất - kinh doanh, di dời vật nuôi, hỗ trợ tái định cư và hỗ trợ tháo dỡ, di dời công trình.

Một nguyên tắc quan trọng được nhấn mạnh, đó là việc bố trí tái định cư phải hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Nếu số tiền bồi thường không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước sẽ hỗ trợ phần còn thiếu để người dân đủ điều kiện mua nhà tái định cư. Hộ gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ cũng có thể được xem xét bố trí thêm suất tái định cư riêng.

Để phục vụ giải phóng mặt bằng, thành phố dự kiến bố trí khoảng 265ha đất tái định cư, ưu tiên ngay tại địa bàn người dân đang sinh sống nhằm duy trì sinh kế và sự gắn kết cộng đồng; trường hợp không đủ quỹ đất sẽ bố trí tại khu vực lân cận, kèm hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ như trường học, y tế, chợ dân sinh. Một số khu tái định cư dự kiến hoàn thành hạ tầng từ năm 2027-2028, các công trình nhà ở tái định cư cao tầng hoàn thành chậm nhất vào năm 2030.

Nhìn chung, cách Hà Nội phân loại rõ ràng 12 cụm làng theo 3 hướng xử lý, đi kèm chính sách đền bù cụ thể, cho thấy thành phố đang cố gắng cân bằng giữa mục tiêu phát triển trục đô thị mới với việc bảo tồn không gian làng xã truyền thống và bảo đảm quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng.