Giá năng lượng biến động, Việt Nam học gì từ cách ứng phó của Mexico?

Giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh đang tạo áp lực trực tiếp lên lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh đó, Mexico lựa chọn cách ứng phó đồng thời ở cả nguồn cung và giá bán, nhằm giữ ổn định thị trường trong ngắn hạn.

Theo ông Carlos Heredia, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược phát triển quốc gia Mexico (CEDI), khi giá nhiên liệu tăng do căng thẳng Trung Đông, Chính phủ Mexico đã tăng nhập khẩu nhiên liệu thông qua Pemex để tránh thiếu hụt nguồn cung trong nước.

Ở chiều giá cả, Mexico điều chỉnh linh hoạt thuế IEPS theo tuần nhằm giữ ổn định giá xăng dầu bán lẻ. Cách làm này giúp hạn chế tác động lan sang lạm phát, nhưng đồng thời làm giảm thu ngân sách và tăng chi phí vận hành của doanh nghiệp năng lượng.

Tuy nhiên, điểm yếu cốt lõi vẫn là phụ thuộc nhập khẩu. Khoảng 45% nhiên liệu vận tải của Mexico phải nhập từ bên ngoài, trong khi 75% khí đốt phụ thuộc vào Mỹ, khiến hệ thống năng lượng dễ bị tác động ngay khi giá quốc tế biến động.

Trước rủi ro đó, Mexico chuyển hướng sang chiến lược dài hạn. Nước này đặt mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng khí đốt vào năm 2030, đồng thời đẩy mạnh năng lượng tái tạo nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Theo ông Heredia, việc củng cố vai trò của Nhà nước trong điều phối năng lượng, đặc biệt thông qua Pemex, là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thị trường biến động.

Ở góc nhìn so sánh, Việt Nam hiện có mức phụ thuộc nhập khẩu nhiên liệu tinh chế khoảng 30%, thấp hơn đáng kể so với Mexico. Tuy nhiên, các mỏ dầu khí chủ lực đang suy giảm, khiến bài toán đa dạng hóa nguồn năng lượng trở nên cấp thiết.

Nhìn tổng thể, kinh nghiệm của Mexico cho thấy ổn định năng lượng không thể dựa vào các biện pháp ngắn hạn. Với nhà đầu tư, điều quan trọng không phải là biến động giá dầu tức thời, mà là xu hướng dài hạn: dòng vốn sẽ dịch chuyển vào các lĩnh vực năng lượng tự chủ và năng lượng tái tạo.