Gần 9.000 vụ vi phạm đất đai bị xử lý sau hơn một năm thực hiện Nghị định 123

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, tổng hợp báo cáo từ các địa phương cho thấy sau hơn một năm thực hiện Nghị định 123/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 4/10/2024), cả nước đã phát hiện và xử lý hơn 8.950 vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, với tổng số tiền xử phạt gần 147 tỷ đồng. Các hành vi vi phạm phổ biến gồm sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, không đăng ký đất đai, chậm đăng ký biến động đất đai và hủy hoại đất.

Theo đánh giá của Bộ, nghị định này đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ nhiều vướng mắc từ thực tiễn, đặc biệt trong việc xác định thời điểm xảy ra và chấm dứt hành vi vi phạm. Khó khăn này thường xuất hiện trong các trường hợp liên quan đến giao dịch dân sự về đất đai hoặc cung cấp thông tin sai lệch.

Một trở ngại khác là việc xác định diện tích vi phạm và tình trạng ban đầu của thửa đất trước khi xảy ra vi phạm. Nhiều vụ việc đã xảy ra từ nhiều năm trước, trong khi hồ sơ địa chính chưa đầy đủ và bản đồ qua các thời kỳ có nhiều thay đổi, khiến việc xác định nguồn gốc và hiện trạng đất gặp khó khăn.

Đối với các vi phạm xảy ra trước ngày 15/10/1993, nhiều trường hợp sau khi vi phạm đã được chuyển nhượng qua nhiều người sử dụng khác nhau. Điều này gây khó khăn trong việc xác định đúng đối tượng vi phạm. Trong khi đó, việc xử lý đối với người đang sử dụng đất lại không dễ thực hiện, dẫn đến nhiều vụ việc khiếu nại, tranh chấp kéo dài.

Bên cạnh đó, Nghị định 123 hiện chưa giải thích rõ một số khái niệm như “lấn đất” hay “chiếm đất”, khiến cách hiểu và áp dụng giữa các địa phương chưa thống nhất. Ngoài ra, quy định về biện pháp buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất cũng chưa nêu rõ nội dung buộc trả lại phần đất đã lấn, chiếm, gây khó khăn cho quá trình tổ chức thực hiện.

Thực tế triển khai cũng cho thấy nhiều địa phương gặp trở ngại do dữ liệu hồ sơ địa chính chưa đầy đủ, chưa đồng bộ, trong khi một số bản đồ địa chính chưa được nghiệm thu hoặc phê duyệt. Điều này khiến việc xác định loại đất, nguồn gốc và hiện trạng sử dụng đất gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến quá trình xử lý vi phạm.

Trước những bất cập trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã đề xuất sửa đổi Nghị định 123 nhằm làm rõ các hành vi vi phạm, bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả và hoàn thiện thẩm quyền xử phạt. Việc điều chỉnh này được cho là cần thiết để đồng bộ với **Luật Đất đai 2024 và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai trong thời gian tới.