Gần 40 tỷ đồng để xử lý rác Khánh Sơn (Đà Nẵng): Bài toán minh bạch và hiệu quả môi trường cần phải đặt ra
Gói xử lý rác tại Hộc số 7 trị giá hơn 39,52 tỷ đồng đặt ra yêu cầu minh bạch đấu thầu, kiểm soát khối lượng và bảo đảm an toàn môi trường, để ngân sách thực sự tạo ra giá trị xanh.
Khi ngân sách chi cho môi trường ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra là từng đồng vốn phải được kiểm soát minh bạch, từng tấn rác phải được xử lý đúng quy chuẩn và không phát sinh thêm “chi phí môi trường” cho cộng đồng.
Gần 40 tỷ đồng cho một năm xử lý rác
Ngày 27/8/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói dịch vụ xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại Hộc rác số 7, Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn.
Công ty CP Môi trường Đô thị Đà Nẵng (DNE) được lựa chọn với giá 39.520.445.994 đồng, thời gian thực hiện 367 ngày và thanh toán theo khối lượng rác được xử lý.
Đáng chú ý, DNE là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu. Giá dự toán tại thời điểm mở thầu hơn 39,562 tỷ đồng; doanh nghiệp đưa ra mức giảm giá 0,1%.
Qua đó, việc chỉ có một nhà thầu tham dự không mặc nhiên đồng nghĩa với thiếu cạnh tranh hay thiếu minh bạch nếu quy trình lựa chọn nhà thầu được thực hiện đúng quy định. Tuy nhiên, đây là yếu tố cần được nhìn nhận trong bài toán quản trị ngân sách môi trường, bởi mức độ cạnh tranh có thể ảnh hưởng đến khả năng tối ưu chi phí và chất lượng dịch vụ công.
Theo đó, quan trọng nhất của gói thầu không chỉ nằm ở con số gần 40 tỷ đồng, mà ở cách khoản tiền này được chuyển hóa thành hiệu quả môi trường, thực hiện theo khối lượng xử lý rác, việc cân, xác nhận và nghiệm thu từng khối lượng chất thải trở thành một mắt xích đặc biệt quan trọng.
Một hệ thống giám sát hiệu quả cần bảo đảm số liệu giữa phương tiện vận chuyển, trạm cân, đơn vị xử lý và cơ quan quản lý có thể đối chiếu được. Cùng với đó là kiểm soát chất lượng xử lý, tình trạng phát sinh mùi, bụi, nước rỉ rác và các nguy cơ gây ô nhiễm thứ cấp.
Bởi nếu chỉ kiểm soát được “bao nhiêu tấn rác đã xử lý” mà không kiểm soát được “rác được xử lý như thế nào”, hiệu quả của khoản chi ngân sách sẽ chưa thể đánh giá đầy đủ.
An toàn môi trường phải là thước đo hiệu quả gói thầu
Dưới góc nhìn kinh tế môi trường, chi phí xử lý chất thải là một khoản đầu tư nhằm ngăn ngừa và giảm thiểu các thiệt hại môi trường trong tương lai.
Qua đó, khoản chi gần 40 tỷ đồng có thể góp phần duy trì vệ sinh đô thị, hạn chế ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Ngược lại, nếu quá trình vận hành không được kiểm soát chặt, những chi phí phát sinh như xử lý nước rỉ rác, kiểm soát mùi, ô nhiễm đất, nước và không khí sẽ trở thành “chi phí môi trường ẩn” mà cuối cùng xã hội phải gánh chịu.
Theo đó, tiêu chí đánh giá hiệu quả cần vượt ra ngoài giá trúng thầu, hướng tới chất lượng dịch vụ và kết quả môi trường thực tế.
Trong bối cảnh DNE tiếp tục được lựa chọn thực hiện nhiều gói dịch vụ vệ sinh, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải trên địa bàn Đà Nẵng, yêu cầu về năng lực vận hành và trách nhiệm môi trường càng trở nên quan trọng.
Với các gói thầu sử dụng ngân sách, việc công khai thông tin về giá, tiến độ, khối lượng thực hiện, nghiệm thu và kết quả môi trường sẽ góp phần củng cố niềm tin xã hội.
Đặc biệt, ứng dụng công nghệ trong quản lý chất thải có thể tạo ra cơ sở dữ liệu xuyên suốt từ thu gom, vận chuyển đến xử lý. Khi dữ liệu được số hóa và có khả năng kiểm chứng, nguy cơ sai lệch trong xác định khối lượng và thanh toán sẽ được hạn chế.
Công khai dữ liệu để kiểm soát chất lượng dịch vụ công ích
Theo đó, bài toán của Khánh Sơn không dừng lại ở việc xử lý lượng rác phát sinh mỗi ngày. Về dài hạn, Đà Nẵng cần giảm lượng rác phải chôn lấp, thúc đẩy phân loại tại nguồn, tái chế, tái sử dụng và thu hồi tài nguyên từ chất thải.
Khi đó, một gói thầu xử lý rác không chỉ được đánh giá bằng số tiền tiết kiệm trong đấu thầu, mà bằng giá trị môi trường tạo ra trên mỗi đồng ngân sách.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với kinh tế tuần hoàn: biến chất thải từ một khoản chi phí xử lý thành nguồn tài nguyên có thể thu hồi, đồng thời giảm áp lực lên các khu xử lý tập trung.
Gần 40 tỷ đồng cho 367 ngày xử lý rác là một khoản chi đáng kể đối với ngân sách môi trường. Nhưng giá trị thực sự của khoản đầu tư này sẽ được quyết định bởi mức độ minh bạch trong thực hiện hợp đồng và hiệu quả môi trường mà nó tạo ra.
Việc minh bạch trong đấu thầu, chính xác trong đo đếm, nghiêm ngặt trong nghiệm thu và an toàn trong xử lý cần trở thành những nguyên tắc xuyên suốt.
Khi đó, mỗi đồng ngân sách không chỉ được sử dụng đúng mục đích, mà còn phải tạo ra một giá trị rõ ràng: rác được xử lý sạch hơn, môi trường an toàn hơn và cộng đồng được bảo vệ tốt hơn.
Trọng Nghị
