Gần 10 năm “mò mẫm” làm một linh kiện nhỏ, hai anh em cùng trở thành tỷ phú nhờ cơn sốt robot

Khởi nghiệp với linh kiện robot, gần 10 năm mới có sản phẩm đầu tiên

Khởi nghiệp với linh kiện robot từ khi thị trường còn chưa bùng nổ, Zuo Yuyu có lẽ khó hình dung rằng hơn hai thập kỷ sau, lựa chọn tưởng như rất “ngách” ấy lại đưa cả ông và người anh trai Zuo Jing trở thành tỷ phú.

Khi robot hình người trở thành một trong những cuộc đua công nghệ nóng nhất thế giới, phần lớn sự chú ý thường hướng về những cái tên trực tiếp sản xuất robot. Nhưng phía sau mỗi cỗ máy biết đi, cầm nắm hay thực hiện các động tác phức tạp là hàng loạt linh kiện đòi hỏi độ chính xác cực cao. Một trong số đó là harmonic reducer - bộ truyền động có thể ví như những “khớp” giúp robot chuyển động chính xác và linh hoạt. Đây chính là thị trường mà Zuo Yuyu đã đặt cược từ rất sớm.

Ông tốt nghiệp ngành vật lý tại Đại học Nam Kinh trước khi bắt đầu làm việc tại một doanh nghiệp gia công kim loại ở Tô Châu vào năm 1999. Từ công việc kỹ thuật cơ khí, Zuo dần mở rộng sang các linh kiện điện và tiếp xúc với những khách hàng công nghiệp lớn. Quá trình làm việc giúp ông nhận thấy cơ hội ở ngành robot, đặc biệt là những bộ phận có độ chính xác cao mà doanh nghiệp Trung Quốc khi đó còn phụ thuộc nhiều vào công nghệ nước ngoài.

Khoảng năm 2003, Zuo bắt đầu nghiên cứu harmonic reducer. Nhưng nhìn thấy cơ hội là một chuyện, biến nó thành sản phẩm thương mại lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

Công nghệ cốt lõi khi ấy chủ yếu nằm trong tay những doanh nghiệp Nhật Bản. Nhóm của Zuo không có sẵn bản thiết kế hoàn chỉnh để làm theo, buộc phải tự thử nghiệm, điều chỉnh rồi làm lại. Quá trình ấy kéo dài nhiều năm và đi kèm không ít thất bại. Zuo sau này từng chia sẻ rằng nếu có một “bí quyết” cho hành trình này, đó chính là khả năng chịu đựng và sẵn sàng bỏ thời gian.

Phải đến năm 2011, sản phẩm mới dần bước ra khỏi giai đoạn nghiên cứu và Leader Harmonious Drive Systems - thường được gọi là Leaderdrive - chính thức được thành lập. Từ một lĩnh vực ít được công chúng biết tới, doanh nghiệp bắt đầu từng bước chen chân vào chuỗi cung ứng robot.

Ba năm sau, Zuo Jing, anh trai của nhà sáng lập, gia nhập công ty. Ông từng làm việc trong ngành thuế trước khi tham gia điều hành Leaderdrive. Sự kết hợp giữa hai anh em sau đó trở thành một phần quan trọng trong quá trình mở rộng doanh nghiệp.

Năm 2020, Leaderdrive niêm yết trên STAR Market thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải. Đây là dấu mốc đưa doanh nghiệp sản xuất linh kiện robot bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Sau hơn một thập kỷ phát triển, khởi nghiệp với linh kiện robot không còn là một thị trường nhỏ như thời điểm Zuo Yuyu bắt đầu nghiên cứu. Sự xuất hiện của robot hình người đã khiến những bộ phận nằm sâu bên trong cỗ máy trở thành mặt hàng được săn đón.

Leaderdrive hiện là một trong những nhà sản xuất harmonic reducer lớn tại Trung Quốc. Theo Forbes dẫn ước tính của J.P. Morgan vào tháng 4/2026, doanh nghiệp chiếm khoảng 30-40% thị trường harmonic reducer nội địa. Công ty cung cấp sản phẩm cho các doanh nghiệp robot Trung Quốc như UBTech Robotics và Agibot, đồng thời từng thực hiện những đơn hàng nghiên cứu và phát triển quy mô nhỏ liên quan đến Tesla và Figure AI.

Bên cạnh bộ giảm tốc, Leaderdrive còn phát triển các bộ truyền động quay, có nhiệm vụ chuyển đổi năng lượng thành chuyển động cơ học. Nếu bộ giảm tốc có thể được hình dung như “khớp”, những bộ truyền động này đóng vai trò gần giống “cơ bắp” giúp robot thực hiện chuyển động.

Việc lựa chọn đứng phía sau những nhà sản xuất robot cuối cùng lại trở thành lợi thế. Thay vì phải cạnh tranh xem robot nào sẽ chiến thắng trên thị trường, Leaderdrive có cơ hội cung cấp những bộ phận mà nhiều nhà sản xuất đều cần.

Kết quả kinh doanh năm 2025 cho thấy sức nóng của thị trường. Doanh thu Leaderdrive đạt khoảng 570,7 triệu NDT, tăng hơn 47% so với năm trước; lợi nhuận ròng đạt 124,4 triệu NDT, hơn gấp đôi năm 2024.

Đà tăng chưa dừng lại trong năm 2026. Dữ liệu cập nhật đến quý II cho thấy doanh thu 12 tháng gần nhất của Leaderdrive đạt khoảng 667,9 triệu NDT, tăng hơn 43% so với cùng kỳ.

Cơn sốt robot hình người cũng đẩy giá cổ phiếu doanh nghiệp tăng mạnh. Forbes hồi tháng 4/2026 cho biết cổ phiếu Leaderdrive đã tăng khoảng 40% trong vòng một năm. Với mức giá 203,8 NDT/cổ phiếu tại thời điểm bài viết được công bố, Zuo Yuyu và Zuo Jing, khi đó mỗi người nắm khoảng 17% cổ phần, sở hữu khối tài sản ước tính khoảng 1 tỷ USD/người.

Sau nhiều năm làm một loại linh kiện mà phần lớn người tiêu dùng thậm chí không biết tên, hai anh em họ Zuo cùng bước vào hàng ngũ tỷ phú.

Bài học từ gần một thập kỷ “thử và sai”

Điểm đáng chú ý trong hành trình khởi nghiệp với linh kiện robot của Zuo Yuyu không nằm ở việc chạy theo một cơn sốt công nghệ, mà gần như ngược lại: ông đặt cược vào lĩnh vực này rất lâu trước khi robot hình người trở thành tâm điểm.

Từ khoảng năm 2003 đến khi Leaderdrive được thành lập năm 2011 là gần một thập kỷ nghiên cứu, thử nghiệm và tìm cách làm chủ công nghệ. Khoảng thời gian này cho thấy một kiểu khởi nghiệp khác với những câu chuyện tăng trưởng thần tốc thường thấy trong ngành công nghệ: lợi thế cạnh tranh được tích lũy từng chút một từ kỹ thuật, kinh nghiệm sản xuất và khả năng kiên trì với một thị trường chưa chắc chắn.

Khi thị trường thực sự bùng nổ, những năm tháng âm thầm ấy trở thành “hào nước” của doanh nghiệp. Leaderdrive hiện cũng tìm đường mở rộng ra bên ngoài Trung Quốc. Theo thông tin được Forbes dẫn lại, công ty đã hợp tác với Minth Group để phát triển các mô-đun khớp dành cho robot hình người tại Mỹ, qua đó hướng tới cơ hội phục vụ thị trường robot đang tăng trưởng tại đây.

Câu chuyện của anh em họ Zuo vì vậy gợi ra một góc nhìn đáng chú ý về các cuộc cách mạng công nghệ. Khi một ngành mới bùng nổ, những doanh nghiệp được nhắc tới nhiều nhất chưa chắc là những bên duy nhất hưởng lợi. Đằng sau sản phẩm hoàn chỉnh còn có cả một chuỗi cung ứng gồm cảm biến, camera, động cơ, bộ truyền động, pin và vô số linh kiện chính xác.

Giống như ngành smartphone từng tạo ra những tập đoàn khổng lồ chuyên sản xuất chip, màn hình hay cảm biến, robot hình người cũng đang mở ra cơ hội cho một lớp doanh nghiệp “bán cuốc xẻng trong cơn sốt vàng”.

Leaderdrive là một ví dụ điển hình. Hai anh em họ Zuo không cần tạo ra một robot nổi tiếng toàn cầu để trở thành tỷ phú. Họ chọn làm một trong những bộ phận quan trọng nằm bên trong những cỗ máy ấy.

Từ nhiều năm “mò mẫm” với một bộ truyền động ít người biết đến cho tới lúc cổ phiếu tăng mạnh giữa cơn sốt humanoid, hành trình của Zuo Yuyu và Zuo Jing cho thấy đôi khi cơ hội lớn nhất của một ngành công nghệ không nằm ở sản phẩm hào nhoáng nhất, mà ở thứ rất nhỏ phía sau sản phẩm đó - thứ mà khi thị trường bùng nổ, gần như tất cả các nhà sản xuất đều cần.