Từ chiếc Macintosh năm 8 tuổi đến đế chế AI: Hành trình khởi nghiệp của “cha đẻ ChatGPT”

Chiếc Macintosh mở đầu hành trình khởi nghiệp của Sam Altman

Hành trình khởi nghiệp của Sam Altman có thể lần ngược về năm ông mới 8 tuổi, khi một chiếc máy tính Macintosh được cha mẹ tặng đã khơi dậy niềm say mê công nghệ, trước khi cậu bé ấy trở thành doanh nhân, nhà đầu tư và CEO của một trong những công ty AI được chú ý nhất thế giới.

Sam Altman sinh năm 1985 tại Chicago và lớn lên chủ yếu ở Clayton, Missouri, trong gia đình có bốn người con. Cha ông, Jerry Altman, hoạt động trong lĩnh vực bất động sản, còn mẹ là bác sĩ da liễu. Không giống nhiều câu chuyện doanh nhân bắt đầu từ khó khăn tài chính, Altman có tuổi thơ tương đối đầy đủ, được học tại trường tư John Burroughs School ở St. Louis và quan trọng hơn cả là có cơ hội tiếp xúc với máy tính từ khá sớm.

Chiếc Macintosh nhận được khi 8 tuổi nhanh chóng trở thành món đồ đặc biệt. Altman bắt đầu học lập trình, tìm hiểu cách máy tính vận hành và khám phá những gì có thể tạo ra bằng phần mềm. Sự tò mò ấy theo ông trong những năm tháng đi học, khi Altman dành nhiều sự quan tâm cho máy tính, toán học, khoa học và những câu chuyện khoa học viễn tưởng.

Nhưng Altman không chỉ thể hiện hứng thú với kỹ thuật. Những người từng tiếp xúc với ông thời trẻ cũng nhắc tới khả năng giao tiếp, tranh luận và thuyết phục. Điều này về sau trở thành một lợi thế đáng kể trong sự nghiệp. Altman không nổi tiếng với vai trò người trực tiếp viết nên toàn bộ những hệ thống AI phức tạp, mà thế mạnh nổi bật nằm ở khả năng nhìn thấy xu hướng, xây dựng đội ngũ, huy động nguồn lực và thuyết phục những người tài năng cùng theo đuổi một mục tiêu lớn.

Sau khi tốt nghiệp trung học năm 2003, Altman vào Đại học Stanford theo học khoa học máy tính. Tuy nhiên, giảng đường không giữ ông lại lâu. Khoảng hai năm sau, Altman rời Stanford để tập trung cho một dự án khởi nghiệp công nghệ khi mới khoảng 19 tuổi.

Dự án đó là Loopt, một ứng dụng mạng xã hội dựa trên vị trí, cho phép người dùng chia sẻ vị trí với bạn bè. Loopt trở thành một trong những startup đầu tiên tham gia Y Combinator và mở ra cánh cửa đưa Altman bước sâu hơn vào hệ sinh thái khởi nghiệp tại Thung lũng Silicon.

Loopt cuối cùng không trở thành một mạng xã hội khổng lồ như kỳ vọng ban đầu. Năm 2012, công ty được Green Dot mua lại với giá khoảng 43 triệu USD. Tuy nhiên, thương vụ này mang lại cho Altman cả vốn, kinh nghiệm lẫn mạng lưới để bước sang giai đoạn tiếp theo của sự nghiệp. Forbes cho biết ông sau đó sử dụng tiền thu được để xây dựng hoạt động đầu tư của riêng mình.

Sau Loopt, hành trình khởi nghiệp của Sam Altman chuyển từ việc trực tiếp xây dựng một sản phẩm sang tìm kiếm và hỗ trợ những doanh nhân có khả năng tạo ra các công ty lớn tiếp theo. Ông gia nhập Y Combinator rồi trở thành Chủ tịch tổ chức này vào năm 2014, giữ vị trí cho đến năm 2019.

Y Combinator trở thành một trong những trung tâm có ảnh hưởng lớn của hệ sinh thái startup công nghệ Mỹ. Việc làm việc với hàng loạt nhà sáng lập giúp Altman có cơ hội quan sát những mô hình kinh doanh khác nhau, đồng thời hình thành mạng lưới sâu rộng trong giới công nghệ và đầu tư mạo hiểm. Đây cũng là giai đoạn ông ngày càng quan tâm đến những lĩnh vực có thể tạo ra tác động lớn trong nhiều thập kỷ, từ năng lượng đến trí tuệ nhân tạo.

Năm 2015 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng khi Altman cùng Elon Musk và nhiều nhà nghiên cứu, doanh nhân công nghệ tham gia thành lập OpenAI. Tổ chức ban đầu hoạt động theo mô hình phi lợi nhuận với sứ mệnh phát triển trí tuệ nhân tạo tổng quát mang lại lợi ích cho nhân loại. Tài liệu công bố khi OpenAI ra đời cho biết các nhà tài trợ khi đó cam kết tổng cộng 1 tỷ USD cho tổ chức.

Đến năm 2019, Altman rời Y Combinator và trở thành CEO OpenAI. Cũng trong năm này, OpenAI thiết lập thêm một cấu trúc vì lợi nhuận để có khả năng huy động lượng vốn cần thiết cho nghiên cứu và triển khai AI ở quy mô ngày càng lớn. Sau quá trình tái cấu trúc tiếp theo vào năm 2025, tổ chức phi lợi nhuận OpenAI Foundation vẫn giữ quyền kiểm soát OpenAI Group PBC.

Bước ngoặt đưa tên tuổi Altman vượt khỏi giới công nghệ xuất hiện vào cuối năm 2022, khi ChatGPT được đưa đến người dùng. AI tạo sinh nhanh chóng trở thành một trong những chủ đề công nghệ lớn nhất thế giới, đồng thời đẩy OpenAI và Altman vào trung tâm của cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo.

Sự nghiệp của Altman tại OpenAI không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Tháng 11/2023, ông bất ngờ bị hội đồng quản trị loại khỏi vị trí CEO, trước khi trở lại chỉ vài ngày sau đó sau một cuộc khủng hoảng quản trị thu hút sự chú ý của toàn ngành công nghệ.

Ba năm sau biến cố ấy, quy mô OpenAI đã ở một cấp độ hoàn toàn khác. Tháng 3/2026, OpenAI thông báo hoàn tất vòng huy động 122 tỷ USD, đưa định giá sau đầu tư lên khoảng 852 tỷ USD.

Khối tài sản tỷ USD không đến từ cổ phần OpenAI

Một trong những chi tiết đáng chú ý nhất trong câu chuyện khởi nghiệp của Sam Altman là việc điều hành một doanh nghiệp AI được định giá hàng trăm tỷ USD không đồng nghĩa khối tài sản cá nhân của ông trực tiếp đến từ công ty này.

Theo hồ sơ Forbes cập nhật năm 2026, Altman không sở hữu cổ phần trực tiếp tại OpenAI. Tài sản của ông chủ yếu hình thành từ một danh mục đầu tư rộng, trong đó có những khoản đầu tư vào Stripe, Reddit và công ty năng lượng nhiệt hạch Helion. Forbes ước tính tài sản của Altman ở mức khoảng 3,3 tỷ USD vào tháng 9/2026, dù một số ước tính trong năm từng đưa con số lên khoảng 3,5 tỷ USD.

Cách Altman tích lũy tài sản phản ánh khá rõ triết lý đầu tư mà ông theo đuổi: tìm kiếm quyền sở hữu trong những doanh nghiệp có khả năng tăng giá trị mạnh thay vì chỉ dựa vào thu nhập từ công việc điều hành. Forbes cho biết danh mục của ông trải rộng qua hàng trăm công ty; riêng Helion từng nhận ít nhất 375 triệu USD vốn đầu tư cá nhân từ Altman theo các thông tin được Forbes dẫn lại.

Đến năm 2026, Altman vẫn tiếp tục mở rộng những “canh bạc” công nghệ ngoài OpenAI. Ông tham gia với tư cách cá nhân trong nhóm đồng sáng lập Merge Labs, một phòng nghiên cứu phát triển giao diện não - máy tính, trong khi OpenAI cũng tham gia vòng đầu tư hạt giống của dự án.

Nhìn lại hơn hai thập kỷ kể từ Loopt, điểm đáng chú ý trong sự nghiệp của Altman không nằm ở một dự án duy nhất. Loopt giúp ông bước vào thế giới startup, Y Combinator đưa ông đến gần hàng loạt nhà sáng lập, còn OpenAI đặt ông vào trung tâm của làn sóng trí tuệ nhân tạo. Song song với đó là một danh mục đầu tư trải dài từ phần mềm, mạng xã hội đến năng lượng và những công nghệ còn ở giai đoạn rất sớm.

Từ cậu bé 8 tuổi tò mò trước chiếc Macintosh đến doanh nhân sở hữu khối tài sản hàng tỷ USD, Altman dành phần lớn sự nghiệp để tìm kiếm những công nghệ mà ông tin có thể trở nên lớn hơn rất nhiều trong tương lai. Câu chuyện ấy cũng cho thấy một đặc điểm xuyên suốt trong cách ông khởi nghiệp và đầu tư: không nhất thiết chờ một thị trường trở thành xu hướng mới tham gia, mà cố gắng xuất hiện khi giá trị tương lai của nó vẫn còn là một dấu hỏi.