Doanh nhân kín tiếng đứng sau dự án 18.400 tỷ đồng-Nhà máy nhôm điện phân đầu tiên của Việt Nam

Sáng 26/7, sản phẩm nhôm thỏi điện phân đầu tiên của Việt Nam đạt độ tinh khiết 99,71% được công bố tại Nhà máy Điện phân Nhôm Đăk Nông.

Dù sở hữu trữ lượng quặng bô-xít ước tính khoảng 5,8 tỷ tấn (đứng top 3 thế giới), trước đây, Việt Nam chỉ dừng lại ở việc đào quặng bô-xít và luyện ra bột Alumina để xuất khẩu thô/bán thành phẩm với giá trị gia tăng thấp. Việc làm chủ công đoạn điện phân giúp hoàn thiện mắt xích cuối cùng có giá trị gia tăng cao nhất trong chuỗi công nghiệp bô-xít, chuyển đổi mô hình từ "dựa vào khai khoáng thô" sang "chế biến sâu".

Như vậy, sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam ra đời đánh dấu mốc quan trọng khi nước ta làm chủ công nghệ điện phân để sản xuất nhôm kim loại trong nước. Sự kiện này mở ra động lực mới cho ngành luyện kim, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của Việt Nam.

Doanh nhân kín tiếng đứng sau dự án

Đứng sau dự án là ông Trần Hồng Quân, Giám đốc Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân. Dù ít xuất hiện trước truyền thông, ông đã xây dựng một hệ sinh thái doanh nghiệp hoạt động hơn 25 năm trong nhiều lĩnh vực như thương mại, khí hóa lỏng, khách sạn, bất động sản và công nghiệp luyện kim.

Doanh nghiệp đầu tiên trong hệ sinh thái được thành lập vào năm 2000 với hoạt động lắp ráp và kinh doanh xe máy. Từ năm 2002, công ty chuyển hướng sang lĩnh vực khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), phát triển thương hiệu Hồng Hà Gas, từng là một trong những thương hiệu quen thuộc tại thị trường phía Bắc.

Hệ sinh thái này cũng đầu tư chuỗi hạ tầng LPG từ nhập khẩu, tồn trữ, sản xuất vỏ bình đến chiết nạp và phân phối, đồng thời sở hữu tổng kho tại Khu công nghiệp Đình Vũ và nhà máy sản xuất vỏ bình tại Hưng Yên.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đầu tư tổ hợp khách sạn, căn hộ và văn phòng tại số 36 Lê Đức Thọ (Hà Nội). Dự án từng vận hành dưới các thương hiệu Crowne Plaza West Hanoi, Hyatt Regency West Hanoi và hiện là Sheraton Hanoi West. Khối văn phòng của tổ hợp hiện được Viettel sử dụng làm trụ sở.

Bước ngoặt từ ngành luyện kim

Năm 2013, hệ sinh thái Trần Hồng Quân chính thức bước vào lĩnh vực công nghiệp nặng khi thành lập Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp có vốn điều lệ hơn 2.517 tỷ đồng, trong đó Công ty TNHH Trần Hồng Quân Holdings nắm giữ 95% vốn.

Dự án trọng điểm của doanh nghiệp là Nhà máy Điện phân Nhôm Đắk Nông, đặt tại Khu công nghiệp Nhân Cơ với diện tích hơn 129 ha, tổng vốn đầu tư gần 18.424 tỷ đồng và công suất thiết kế 450.000 tấn nhôm mỗi năm. Dự án được triển khai theo ba giai đoạn, nâng công suất từ 150.000 tấn lên 300.000 tấn và hoàn thiện ở mức 450.000 tấn/năm. Theo kế hoạch, toàn bộ nhà máy sẽ hoàn thành trong quý I/2027.

Khởi công từ năm 2015, dự án trải qua hơn một thập kỷ triển khai do gặp nhiều khó khăn liên quan đến cơ chế đầu tư, nguồn vốn, hạ tầng và lắp đặt thiết bị. Tháng 3/2025, MB cùng một số ngân hàng thương mại ký hợp đồng tín dụng hợp vốn cho dự án, trong đó MB là đầu mối thu xếp khoản vay 12.500 tỷ đồng phục vụ hai giai đoạn đầu.

Sau hơn 10 năm xây dựng, ngày 26/7/2026, nhà máy chính thức cho ra đời những thỏi nhôm điện phân đầu tiên "Made in Vietnam", hoàn thiện chuỗi giá trị từ khai thác bô-xít, sản xuất alumin đến luyện nhôm kim loại.

Theo kế hoạch, khi vận hành toàn bộ công suất, dự án sẽ tạo việc làm cho khoảng 3.500 lao động và góp phần giảm nhu cầu nhập khẩu nhôm khoảng 1,5 tỷ USD mỗi năm.

Tiếp tục theo đuổi tổ hợp điện - nhôm quy mô 5 tỷ USD

Song song với dự án tại Đắk Nông, đầu năm 2026, Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân cùng Công ty CP Đầu tư và Phát triển hạ tầng Hoàng Thành đã đề xuất đầu tư tổ hợp nhiệt điện - điện phân nhôm tại Lâm Đồng với tổng vốn khoảng 131.500 tỷ đồng (tương đương 5 tỷ USD).

Theo đề xuất, tổ hợp sẽ bao gồm nhà máy nhiệt điện than công suất khoảng 2.000 MW và nhà máy điện phân nhôm có công suất 1,2 triệu tấn mỗi năm. Nguồn điện từ nhà máy nhiệt điện sẽ được sử dụng trực tiếp cho hoạt động điện phân nhôm, đồng thời có thể mở rộng lên 4.000 MW khi quy mô sản xuất tăng lên.

Nếu được chấp thuận triển khai, đây sẽ là một trong những dự án luyện nhôm lớn nhất Việt Nam, với mục tiêu đưa sản phẩm đầu tiên ra thị trường vào năm 2029 và hoàn thiện toàn bộ tổ hợp trong giai đoạn 2030-2031.