Doanh nghiệp dầu khí báo lãi lớn, nhiều cổ phiếu vẫn mất 30-50% từ đỉnh

Sau nhịp tăng nóng đầu năm 2026 nhờ cú sốc giá dầu và căng thẳng tại vịnh Ba Tư, nhóm cổ phiếu dầu khí đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh. Dù nhiều doanh nghiệp báo lãi kỷ lục và nắm lượng tiền mặt khổng lồ, thị trường không còn mua toàn bộ “dòng P” như giai đoạn đầu sóng, mà bắt đầu định giá dựa trên chất lượng tài sản và khả năng tạo dòng tiền thực tế của từng doanh nghiệp.

Kết quả kinh doanh quý I/2026 cho thấy ngành dầu khí đang có quý tích cực nhất trong nhiều năm. Theo thống kê từ báo cáo tài chính của 11 doanh nghiệp dầu khí niêm yết, tổng lợi nhuận trước thuế đạt hơn 16.000 tỷ đồng. Dẫn đầu toàn ngành là CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) với lợi nhuận trước thuế 9.248 tỷ đồng, gấp 19 lần cùng kỳ. Tổng Công ty Khí Việt Nam - CTCP (PV Gas, mã chứng khoán: GAS) ghi nhận 3.754 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tiếp tục duy trì vị thế doanh nghiệp dòng tiền lớn nhất ngành khí.

Ở nhóm dịch vụ dầu khí, Tổng Công ty CP Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PV Drilling, mã chứng khoán: PVD) báo lãi tăng gấp đôi nhờ nhu cầu thuê giàn cải thiện và backlog tăng mạnh. CTCP Bọc ống Dầu khí Việt Nam (mã chứng khoán: PVB) cũng ghi nhận lợi nhuận tăng gần 4 lần. Đây là nhóm được đánh giá hưởng lợi rõ nhất nếu chu kỳ đầu tư thượng nguồn quay trở lại cùng giá dầu neo cao.

Tuy nhiên, sự phân hóa đang hiện rõ ở nhóm hạ nguồn. Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, mã chứng khoán: PLX) ghi nhận doanh thu quý I gần 98.700 tỷ đồng – mức cao nhất trong 13 năm – nhưng lại lỗ gần 500 tỷ đồng do áp lực giá vốn và trích lập dự phòng lên tới khoảng 6.500 tỷ đồng. Theo Petrolimex, riêng hoạt động kinh doanh xăng dầu của công ty mẹ và 34 công ty thành viên đã lỗ khoảng 930 tỷ đồng trong quý đầu năm.

Ngược lại, Tổng Công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL, mã chứng khoán: OIL) lại báo lợi nhuận tăng gấp hơn 16 lần cùng kỳ. Trong khi đó, nhóm phân bón dầu khí tiếp tục hưởng lợi từ giá khí và nhu cầu tiêu thụ cải thiện khi Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (PVFCCo, mã chứng khoán: DPM) và CTCP Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC, mã chứng khoán: DCM) đều ghi nhận lợi nhuận tăng gần gấp đôi.

Một chi tiết đặc biệt đáng chú ý là lượng tiền mặt cực lớn của nhóm dầu khí. Tổng cộng 11 doanh nghiệp dòng “P” hiện nắm khoảng 179.911 tỷ đồng tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn, tương đương gần 7 tỷ USD. BSR sở hữu hơn 46.500 tỷ đồng, GAS nắm trên 40.000 tỷ đồng, còn PLX và OIL đều có trên 20.000 tỷ đồng tiền mặt. Trong bối cảnh giá dầu biến động mạnh và lãi suất vẫn neo cao, lượng tiền này đang trở thành “vùng đệm” quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì sức chống chịu và tạo thêm nguồn thu tài chính.

Dù vậy, thị trường chứng khoán lại phản ứng theo hướng ngược lại. Sau nhịp tăng mạnh đầu năm, nhiều cổ phiếu dầu khí đã giảm 30-50% từ đỉnh. PLX, OIL và GAS hiện chiết khấu hơn 40%, trong khi BSR, PVD, PVS, PVT hay PVC cũng giảm trên 30%. Diễn biến này cho thấy dòng tiền đầu cơ đang rút dần khỏi “câu chuyện giá dầu”, khi kỳ vọng về một cú sốc năng lượng kéo dài bắt đầu hạ nhiệt.

Ông Bùi Văn Huy, Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư CTCP FIDT, cho rằng dầu khí vẫn còn cơ hội nhưng đây không còn là giai đoạn tăng đồng pha của cả ngành. Theo ông, các doanh nghiệp thượng nguồn hoặc dịch vụ với backlog rõ ràng và khả năng tạo dòng tiền ổn định thường có chất lượng đầu tư tốt hơn trong môi trường biến động, trong khi nhóm hạ nguồn dễ chịu áp lực nếu giá dầu đảo chiều nhanh.

Trong khi đó, Bộ phận Phân tích Chứng khoán Kafi nhận định xung đột tại eo biển Hormuz nhiều khả năng sẽ được kiểm soát ở phạm vi khu vực, khiến tác động lên giá dầu và tâm lý thị trường không còn cực đoan như đầu năm. Điều đó đồng nghĩa “sóng P” có thể chưa kết thúc, nhưng thị trường sẽ bắt đầu chọn lọc mạnh hơn giữa các doanh nghiệp dầu khí, thay vì mua cả ngành như giai đoạn hưng phấn trước đó.