Bộ Tài chính đề xuất kéo dài ưu đãi thuế xe điện đến năm 2030

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) ưu đãi đối với ô tô điện chạy pin dưới 24 chỗ đến hết năm 2030. Động thái này nằm trong triển khai Nghị quyết 93/NQ-CP, nhằm tháo gỡ vướng mắc và thúc đẩy phát triển phương tiện xanh.

Hiện mức thuế TTĐB đối với xe điện chỉ từ 1%–3% trong giai đoạn 2022–2027, thấp hơn nhiều so với 10%–150% của xe dùng nhiên liệu hóa thạch. Chênh lệch này đóng vai trò quan trọng trong việc kéo giá xe điện xuống, tạo điều kiện để người tiêu dùng tiếp cận dễ hơn.

Hiệu ứng chính sách đã bắt đầu thể hiện rõ. Giai đoạn 2022–2025, số lượng xe điện dưới 24 chỗ tăng từ 7.663 chiếc lên 179.316 chiếc. Thu ngân sách từ nhóm này cũng tăng mạnh, từ hơn 213 tỷ đồng lên gần 2.372 tỷ đồng.

Ở góc độ doanh nghiệp, ưu đãi thuế giúp cải thiện đầu ra, từ đó tạo động lực mở rộng sản xuất. Khi sản lượng tăng, chi phí giảm, thị trường dần hình thành quy mô đủ lớn để tự vận hành, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hỗ trợ ban đầu.

Tuy nhiên, việc đề xuất kéo dài ưu đãi đến 2030 cho thấy quá trình chuyển đổi xanh vẫn chưa đạt “điểm tự cân bằng”. Chính sách thuế tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đã đưa ra cam kết giảm phát thải tại COP26.

So sánh quốc tế cho thấy cạnh tranh chính sách đang gia tăng. Singapore hỗ trợ tới 20.000 SGD/xe và đặt mục tiêu loại bỏ xe xăng vào năm 2040. Trung Quốc trợ cấp tới 12.000 USD và miễn thuế, trong khi châu Âu duy trì hỗ trợ 7.000–9.000 EUR/xe.

Điểm chung là các quốc gia không chỉ giảm thuế mà còn đầu tư mạnh vào hạ tầng sạc và cơ chế hỗ trợ đồng bộ. Đây là yếu tố quyết định tốc độ chuyển đổi, thay vì chỉ dựa vào ưu đãi tài chính đơn lẻ.

Gia hạn thuế vì vậy không chỉ là chính sách tài khóa ngắn hạn, mà là tín hiệu định hướng dài hạn. Trong một thị trường đang tăng tốc, hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc vào mức độ đồng bộ và tốc độ triển khai trong thời gian tới.