Bộ Tài chính cảnh báo áp lực lạm phát gia tăng, dư địa chính sách thu hẹp

Thông điệp về áp lực giá cả được Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đưa ra tại phiên họp Chính phủ tháng 4-2026 cho thấy một thực tế: lạm phát chưa bùng phát, nhưng các yếu tố nền đang dịch chuyển theo hướng bất lợi. Khi chi phí đầu vào đồng loạt tăng, việc giữ ổn định mặt bằng giá sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào điều hành chủ động thay vì dư địa chính sách.

Số liệu cho thấy áp lực không còn mang tính dự báo. CPI tháng 4-2026 tăng 5,46% so với tháng trước và cùng kỳ năm 2025, mức tăng hiếm gặp trong bối cảnh cầu tiêu dùng chưa phục hồi mạnh. Theo ông Tuấn, nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí đẩy, đặc biệt là giá xăng dầu lan sang vận tải, ăn uống và vật liệu xây dựng.

Biến số lớn nhất vẫn nằm ở năng lượng. Giá dầu thế giới bình quân tháng 4 duy trì trên 110 USD/thùng, trong khi Việt Nam đã giảm thuế xăng dầu về 0% nhưng giá trong nước chỉ hạ 3–20,5% so với cuối tháng 3. Điều này cho thấy dư địa chính sách tài khóa gần như đã sử dụng hết, trong khi áp lực bên ngoài chưa suy giảm.

Ở trong nước, áp lực giá không chỉ đến từ biến động mà còn từ lộ trình. Giá điện được dự báo tăng trong mùa cao điểm nắng nóng, trong khi dịch vụ y tế và giáo dục tiếp tục điều chỉnh theo kế hoạch. Sự cộng hưởng của các yếu tố này khiến chi phí sinh hoạt và sản xuất có xu hướng thiết lập mặt bằng mới.

Tác động đã lan sang khu vực đầu tư công. Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) phản ánh giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng tăng bất thường đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hai dự án lớn Nội Bài – Lào Cai và TP.HCM – Long Thành. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực chi phí không còn nằm ở tiêu dùng mà đã chạm tới hạ tầng.

Trước bối cảnh đó, Bộ Tài chính kiến nghị Chính phủ tập trung vào nguồn cung và ổn định giá. Bộ Công Thương được giao bảo đảm đủ xăng dầu và điện cho mục tiêu tăng trưởng, đồng thời duy trì công cụ quỹ bình ổn. Bộ Xây dựng phải hoàn tất hướng dẫn điều chỉnh hợp đồng trước 10/5/2026 và thúc đẩy quy hoạch mỏ vật liệu trong quý 2.

Ở chiều ngược lại, một điểm sáng giúp cân bằng phần nào là du lịch. Việt Nam đón gần 8,8 triệu lượt khách quốc tế trong 4 tháng đầu năm 2026, tăng 14,6% và đạt 35,2% mục tiêu năm. Tuy nhiên, việc mở rộng dịch vụ trong mùa cao điểm hè cũng có thể tạo áp lực giá nếu không kiểm soát tốt chi phí.

Tổng thể, lạm phát hiện chưa vượt kiểm soát nhưng không còn là rủi ro xa. Khi giá năng lượng neo cao, dịch vụ công tăng theo lộ trình và chi phí đầu vào lan rộng, khả năng hình thành mặt bằng giá mới là rõ ràng. Vấn đề không còn là có lạm phát hay không, mà là kiểm soát tốc độ và kỳ vọng trong những tháng tới.